Altın, çok eski çağlardan bu yana sahip olduğu temel işlevleriyle en gözde metallerden birisi olmuştur. Altının bu önemli işlevlerini, ziynet eşyası olarak kullanımı, servet biriktirme ve değişim aracı oluşu, kolay işlenebilme özelliği, dayanıklılığı ve pek çok endüstri dalında yaygın kullanımı teşkil etmektedir.

Anadolu, zengin maden kaynakları sayesinde, uygarlıklar tarihinde her zaman madenciliÄŸin beÅŸiÄŸi ve öncüsü olmuÅŸtur. Dünyadaki ilk metalürjik uygulama, bakır, kurÅŸun ve demir maden iÅŸletmesi ile Anadolu’da yapılmıştır. Altından yapılmış süs eÅŸyaları da MÖ 5000 yıllarında Anadolu’da kullanılmaya baÅŸlanmıştır. Dünyada ilk altın para, MÖ 700 yıllarında Salihli–Sart yöresinde hüküm süren Lidya Kralı Krezüs tarafından basılmıştır. Osmanlılar dönemi boyunca iÅŸletilen altın–gümüş madenleri hazine için zenginlik kaynağı olmuÅŸtur. 1914 yılında 1. Dünya Savaşı’nın baÅŸlamasıyla birlikte durdurulan Çanakkale–Kartaldağı–Astyra Madeni Anadolu’da iÅŸletilen son altın madenidir. Cumhuriyet döneminde, 1933′de kurulan ilk madencilik kurumu Altın Arama ve Ä°ÅŸletme Ä°daresi’dir. Ancak, yeterli donanım saÄŸlanamadığından çok yakın zamana kadar ülkemizde altın madenciliÄŸi yapılamamış ve yeni altın yatakları bulunamamıştır.

Dünya altın üretiminin %53′ü dört ülkede (ABD, Kanada, Avustralya ve Güney Afrika) yapılmaktadır.
Halen Türkiye’de, Ovacık Madeni dışında, cevherlerden çıkılarak altın üretimi yapılmamakta ve ülkemiz dünya altın üretimi sıralamasında yer almamaktadır. Altın, blister bakırdan elektrolitik bakır üretimi esnasında yan ürün olarak açığa çıkan kıymetli metal çamurunun (anot çamuru) yurtdışında izabe ettirilmesi sonucunda elde edilmektedir.

Dünyada Altın

Altın tabiatta serbest olarak bulunur. Çok eski çaÄŸlardan beri üretildiÄŸi bilinen altın, MÖ 100 yılına kadar dere yataklarından ilkel yöntemlerle elde edilmiÅŸtir. Dünya altın madenciliÄŸi 1970′li yıllardan itibaren yükselen bir eÄŸilim izlemiÅŸtir. Dünya toplam iÅŸletilebilir altın rezervi 49000 tondur ve bunun %65′i dünya altın üretiminde ilk sıraları paylaÅŸan ABD, Kanada, Avustralya ve G. Afrika’da bulunmaktadır.

Dünya’da 2000 yılında altın aramaları için yaklaşık 1 milyar dolar harcanmıştır. 2001 yılında, dünya altın madenciliÄŸi yatırım projelerinin toplamı 23 milyar dolar civarındadır. Dünya altın üretimi, son 25 yılda yaklaşık olarak ikiye katlanmıştır. Bu geliÅŸmeler sonucunda, bilinen altın cevherleri iÅŸletmeye alınırken, yeni altın yataklarının bulunması için tüm dünyada yoÄŸun bir arama ve yatırım dönemi baÅŸlamıştır. 2001 yılı itibariyle dünyada 875 adet altın madeni faaliyette bulunmaktadır.

Türkiye’de Altın

Jeolojik araÅŸtırmalar Türkiye topraklarının, altın oluÅŸumlarının yerleÅŸmesi için çok elveriÅŸli olduÄŸunu göstermektedir. Bu jeolojik uygunluk üzerine, Anadolu madencilik tarihinde önemli bir yeri olan antik altın iÅŸletmeleri yerleÅŸtirildiÄŸinde, Anadolu’nun altın madenciliÄŸi açısından gerçekten çekici olduÄŸu anlaşılır.

Türkiye jeolojisinin altın cevherleÅŸmeleri açısından çok ümitli olması nedeniyle, Maden Kanunu’nda 1985 yılında yabancı sermayeli ÅŸirketlerin ruhsat almasına imkân tanıyan deÄŸiÅŸikliÄŸin yapılmasından sonra 17 yabancı ÅŸirket aramalar için Türkiye’ye gelmiÅŸtir. Bunların büyük kısmı, çeÅŸitli bürokratik engeller ve yatırım ortamını uygun bulmamaları nedeniyle geri dönmüş, Eurogold Madencilik ise, Bergama–Ovacık’ta yatırımlarını tamamlamış ve Ovacık’ta iÅŸletmeye geçilmiÅŸtir.

Ãœlkemizde bilinen ve arama çalışmaları süren altın yatakları Ege ve DoÄŸu Karadeniz Bölgelerinde belirgin biçimde yoÄŸunlaÅŸmaktadır. Türkiye’de halen üretime hazır hale getirilmiÅŸ olan altın yatakları, UÅŸak–EÅŸme–KışladaÄŸ (toplam altının yaklaşık %70′i), Artvin–Cerattepe (toplam gümüşün yaklaşık %95′i), Ä°zmir–Seferihisar–Efemçukuru, Ä°zmir–Bergama–Ovacık, Gümüşhane–Mescitli–Mastra, Balıkesir–Havran–Küçükdere, EskiÅŸehir–Sivrihisar–Kaymaz ve Çanakkale–Kirazlı–Akbaba’da yer alır. Ortalama 1,2–12,65 g/ton Au içerikli (tenörlü) bu iÅŸletilebilir rezerv, toplam olarak 450 ton altın ve 1100 ton gümüşe karşılık gelir. Toplam deÄŸeri yaklaşık olarak 11 milyar dolar ve ülke ekonomisinde yaratacağı katma deÄŸer ise 44 milyar dolar düzeyindedir.

Jeolojik yapı ve altının yataklanma biçimi göz önüne alınarak yapılan çalışmalar, Türkiye’nin muhtemel altın potansiyelini 6000–7000 ton arasında belirlemekte, bu rezervin deÄŸerinin 400 milyar dolar edeceÄŸi ve Türkiye’nin bu altın rezerviyle dünyanın ikinci ülkesi haline gelebileceÄŸi tahmin edilmektedir.

Endonezya’da Altın Arama