Ä°brâhim aleyhisselâmdan sonra yaÅŸamış bir peygamber veya veli. Avrupa ve Asya kıtalarına hâkim olan Zülkarneyn aleyhisselâmın askerinin kumandanı ve teyzesinin oÄŸludur. Ä°sminin, Belkâ bin Melkan, künyesinin Ebü’l-Abbâs olduÄŸu ve soyunun Nûh aleyhisselâmın Sam isimli oÄŸluna dayandığı bildirilmiÅŸtir. Bâzıları da Hızır aleyhisselâmın Ä°srâiloÄŸullarından olduÄŸunu söylemiÅŸtir. Hızır lakabıyla meÅŸhur olmasının sebebi, kuru bir yere oturup kalktığı zaman, oranın yeÅŸerip yemyeÅŸil olmasından dolayıdır. Sahih-i Buhâri’de bildirilen bir hadis-i ÅŸerifte peygamber efendimiz; “Hızır (aleyhisselâm), otsuz kuru bir yerde oturduÄŸunda, o yer birdenbire yemyeÅŸil olur, peÅŸi sıra dalgalanırdı.” buyurdu. Mûsâ aleyhisselâmla görüşüp yolculuk yaptı. Fakat vefâtından sonra rûhu insan ÅŸeklinde gözüküp, gariplere yardım etmektedir.

Hızır aleyhisselâm, Allahü teâlânın sevgili kullarındandı. DoÄŸdu, büyüdü ve vefât etti. Ancak Allahü teâlâ onun rûhuna insan ÅŸeklinde görünmek ve kıyâmete kadar yardım isteyen Müslümanların imdâdına yetiÅŸmek, yardım etmek, konuÅŸmak, ilim öğrenmek ve öğretmek özellikleri verdi. Bâzı âlimler “nebi” (peygamber), bâzı âlimler de”veli” dir dediler. Hızır aleyhisselâmda, yaÅŸayan insanlarda görülen hâller bulunduÄŸu için yaşıyor zannedilmektedir.

Hızır aleyhisselâm, güzel ahlâk sahibi, cömert ve insanlara karşı çok ÅŸefkatliydi. Allahü teâlânın izni ile kerâmet ehli olup, kimyâ ilmini bildirdi. Hak teâlânın bildirmesiyle ledünni ilme sâhipti. Hızır aleyhisselâm Mûsâ aleyhisselâm ile buluÅŸması, görüşmesi ve yolculuk yapması Kur’ân-ı Kerim’de Kehf sûresi 60 ve 80. âyetlerinde ve hadis-i ÅŸeriflerde bildirilmiÅŸtir.

Peygamber efendimiz Eshâb-ı kirâm ile Tebük Harbindeyken ikindi namazını kıldıktan sonra iki beyit iÅŸittiler. Fakat ÅŸiiri söyleyeni göremediler. Resûlullah efendimiz; “Bu iki beytin söyleyicisi kardeÅŸim Hızır’dır. Sizi övüyor.” buyurdu. Hızır aleyhisselâm bir çok zâtın tasavvufta yetiÅŸmesinde rehberlik etmiÅŸ, feyz vermiÅŸtir. Hızır aleyhisselâmın tasavvufta yetiÅŸtirdiÄŸi en meÅŸhûr âlim ve velilerden biri Abdülhâlık Goncdüvâni hazretleridir.

Hızır aleyhisselâm, İlyâs aleyhisselâmla birlikte peygamber efendimizin (sallallahü aleyhi ve sellem) vefâtında hâne-i saâdetlerine gelip Ehl-i beyt için sabır ve tavsiyesinde bulundu. Onların geldiklerini ve sabır tavsiye ettiklerini Hazret-i Ebû Bekr, Ehl-i beyte bildirdi.