Kardelen, bir çenekli çiçekli bitki familyalarından nergisgiller (Amaryllidaceae) içinde sınıflanan Galanthus cinsi bitki türlerinin ortak adıdır. Türkiye’de halk arasında, “kardelen”den baÅŸka “garipçe”, “Öksüz Ahmet”, “aktaÅŸ”, “boynu bükük”, “karga soÄŸanı”,”akça bardak” gibi yerel adlarla da anılan bu türler çok yıllık, soÄŸanlı ve otsu bitkilerdir. Kardelenler, tıbbi açıdan önemli oldukları düşünülen bitkilerdir:

Türkiye’de halk arasında, toprak üstü kısımları kalbi kuvvetlendirici, mideye iyi gelen ve âdet söktürücü ilaç; toprak altı kısımları ise taze haldeyken ezilerek, çıbanları olgunlaÅŸtırmak için hazırlanan lapa olarak kullanılır. İçerdikleri ve ilaç olabilme olasılığı bulunan alkaloit ve lektinler nedeniyle, çok sayıda araÅŸtırmaya konu olmaktadırlar.

Türkiye’de 14 türünün doÄŸada yetiÅŸtiÄŸi bilinen kardelenlerden bazılarının soÄŸanları Türkiye’nin ihraç ürünleri arasında bulunmaktadır. Galanthus elwesii ile Galanthus ikariae ve/veya Galanthus latifolius adlı türler, uzun yıllardan beri ve baÅŸta Hollanda olmak üzere bazı ülkelere, “süs bitkisi” adı altında ihraç edilmiÅŸtir. Güncel durumda, Galanthus elwesii ile Galanthus woronowii türleri dışındaki kardelen soÄŸanlarının doÄŸadan toplanarak ihraç edilmesi yasaktır. Bahsi geçen ve Türkçede sırasıyla “Toros kardeleni” ve “Karadeniz kardeleni” olarak anılan iki türün soÄŸanlarının ihracatı ise sınırlandırılmıştır.

Çoğumuz duymuşuzdur kardelen çiçeğini! İsminde saklı özelliği Kar-delen. Karı delen bu çiçek hakkında bazı bilgileri öğrenmek bizim için çok yararlı olur sanıyorum. Siz de öyle düşünüyorsanız gelin yolculuğumuza çıkalım.

 

Kardelen’in Öyküsü

Kardelen ilkbaharda en erken açan bitkilerin başında gelir. Sütbeyazı çiçekleriyle karların arasından boy verdiği için bu adla anılır. Kardelenlerin Asya ve Avrupa’da kendiliğinden yetişen 12 türü vardır. Daha çok ormanlardaki nemli topraklarda ve ağaç diplerinde yetişirler. Süs bitkisi olarak da yetiştirilirler. Kardelenlerin gövdenin tabanından, yani toprağın hemen yüzeyinden çıkan iki tane ince uzun yaprağı vardır. Bu yaprakların ortasından, boynu yere doğru eğik uzun saplı ve çan biçimli tek bir çiçek çıkar. Kardelenler döllenme sonucu oluşan tohumları ya da toprağın altında gelişen soğancıklarıyla çoğalır. Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde yabani olarak yetişen kardelen türleri vardır. Bunların önemli bir bölümü Avrupa ülkelerine satılmak üzere söküldüğünden, kardelenler yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.