Ağırlık Kaldırma

Ağırlık kaldırma dünyanın en hızlı geliÅŸen Paralimpik spor dalıdır. Ä°lk kez 1964′te yapılan 2. Paralimpik Oyunlar’da programa alınan ağırlık kaldırma yarışmalarına, yalnızca omurgası zedelenmiÅŸ sporcular katılabiliyordu.Zaman içinde öteki engelli gruplarının da katılımının ve engelsiz sporculara uygulanan kuralların geçerli olmasının saÄŸlanmasıyla, bu dalda önemli deÄŸiÅŸiklikler ve geliÅŸmeler oldu.

1992 Barselona Paralimpik Oyunları’nda, ağırlık kaldırma yarışmalarında 25 ülkenin sporcuları yarıştılar. 1996 Atlanta Oyunları’na gelindiÄŸinde bu sayı iki katından fazla artmıştı; 58 ülkenin sporcularının yarıştığı ‘96 Paralimpik Oyunları’nda bu dalda yarışmak üzere 68 ülke kayıt olmuÅŸ, ancak bütçe yetersizliÄŸi nedeniyle 10 ülke yarışamamıştı. 1996′dan beri bu sayı beÅŸ kıtadan toplam 109 ülkenin üyeliÄŸiyle devamlı bir artış göstermektedir. Uluslararası Paralimpik Komitesi’ne baÄŸlı (IPC) ‘IPC Powerlifting Comittee’, 10 ağırlık sınıfında, deÄŸiÅŸik engelli kategorilerinden bayan ve erkek sporcuların karşılaÅŸmalara katılımını saÄŸlamaktadır.

Ağırlık kaldırma yarışmalarını yöneten, ‘IPC Powerlifting Comittee’ 1989 yılında kuruldu. Bu komite bir baÅŸkan, bir doktor, üç üye ve bir sporcu temsilcisinden oluÅŸmaktadır ve tüm Paralimpik Oyunlar’da olduÄŸu gibi sorumlular, gönüllü kiÅŸilerdir. Komitenin baÅŸkanı, Uluslararası Federasyon’un baÄŸlantı kurduÄŸu asıl sorumlu olarak bu sporu her türlü toplantıda temsil eder ve bu alanda düzenlenen Dünya Åžampiyonaları, Paralimpik Oyunlar ve Bölge Yarışmaları’nı düzenleyen komitelere gerekli desteÄŸi verir.

Paralimpik Oyunların, dünya, bölge ve kıta yarışmaları sonuçlarının ve dünya ve kıta rekorlarının bütün sporcular ve teknik adamlar tarafından izlenebilmesi için bir ‘dünya sıralaması sistemi’ geliÅŸtirilmiÅŸtir. 2000 Sydney Olimpiyatları’nda, ilk kez bayanlar da ağırlık kaldırma yarışmalarına katılmışlardır.

Atıcılık

Atıcılık yarışmaları havalı ve 22 kalibrelik silahlar dalında yapılır. Yarışmaların kuralları Uluslararası Engelliler Atıcılık Komitesi tarafından belirlenir ve kurallar herhangi bir engeli olmayanlar ile engelli sporcular arasındaki farkları dikkate alır. Atıcılık yarışmalarında, değişik engelli sınıflarına dahil, ancak aynı yetilere sahip sporcuların birlikte, bireysel ya da takım halinde yarışmalarını sağlayacak fonksiyonel bir sınıflandırma sistemi kullanılır.

Atletizm

Atletizm 1960′tan beri Paralimpik Oyunlar’ın kapsamındadır. Atletizm yarışmaları tüm engelli kategorilerindeki sporculara açıktır. Bazı sporcular tekerlekli sandalyeyle, bazıları protezle, görme engelliler de görme yetisi olan eÅŸlikçileriyle beraber yarışırlar. Yarışmalar koÅŸma, atma, atlama, pentatlon ve maraton dallarında yapılır. Sporcular iÅŸlevsel sınıflandırmalarına göre yarışırlar ve mümkün olan en fazla sayıda sporcunun katılımını saÄŸlamak amacıyla bu yarışma tanımları sürekli yenilenir.

Binicilik

Paralimpik binicilik yarışları beyin felci (cerebral palsy) kategorisine ve fiziksel, görme ve zihinsel engelli sınıflarına giren tüm sporculara açıktır. Dresaj yarışmalarında bireysel olarak yarışan binicilerin, yürüyüş ve yön deÄŸiÅŸiklikleri içeren bir seri tamamlamaları zorunludur. Paralimpik Oyunlar’da tüm biniciler iÅŸlevsel profillerine göre gruplanır ve atlarını kontrol etme ve yönlendirme yeteneÄŸine göre deÄŸerlendirmeye tabi tutulurlar.

Bisiklet

Bisiklet yarışları engelli sporcular için görece yeni bir spor dalıdır. 1980′lerin başında ilk kez görme engelliler bisiklet dalında yarışmaya baÅŸladılar. Beyin felci (cerebral palsy) ve ampute kategorileri ise 1984 Uluslararası Engelli Oyunları’nda yarışmalarına katıldı. 1992 Paralimpik Oyunları’na kadar ayrı yarışan bu üç engelli grubu, 1992′de hem pist, hem de yol yarışlarında olaÄŸanüstü baÅŸarı gösterdiler.

Bisiklet yarışları tekler ve takım (bir ülkeyi temsilen üç kişi) yarışları olarak yapılır. Beyin felci kategorisinde standart yarış bisikletleri ve bazı sınıflarda üç tekerlekli bisiklet kullanılır. Görme engelli sporcular, görme yetisine sahip bir takım arkadaşlarıyla iki kişilik bisikletlerde yol ve zaman (time trial) yarışlarına katılırlar. Ampute ve kalıcı hareket bozuklukları olan sporcular ise ihtiyaçlarına göre yapılmış, özel bisikletlerle bireysel yol yarışlarına katılırlar.

Boccia

Ä°lk kez 1992 Barcelona Oyunları’nda programa alınmışsa da kökleri çok eskilere dayanan bir spordur. Beyin felci (cerebral palsy) kategorisindeki sporcular arasında çok sık oynanır.

Boccia yarışmacının kas kontrolünü ve dikkatini ölçer. KarşılaÅŸmalarda oyuncuların konsantrasyonu ve dikkati hemen göze çarpar.Boccia’da amaç deriden yapılmış topları atarak, vurarak ya da yardımcı bir alet kullanarak ilerletmek ve hedef olarak koyulan küçük beyaz topa olabildiÄŸince yaklaÅŸtırmaktır.Sporcular tek ya da takım halinde yarışırlar. Yarışma zemini düz ve pürüzsüzdür.

Eskrim

Seyirci gözüyle bakıldığında, Paralimpik Oyunlar’daki eskrim yarışmalarının en dikkat çekici özelliÄŸi tüm sporcuların yere sabitlenmiÅŸ tekerlekli sandalyelerle yarışmasıdır. Bununla birlikte bu tekerlekli sandalyeler eskrimcilere hareket özgürlüğü saÄŸlar ve sporcular geleneksel eskrim yarışlarındaki kadar hızlı hareket edebilirler.

Tekerlekli sandalyedeki sporcular için eskrim ilk olarak Sir Ludwig Guttmann tarafından, 1953′te tanıtılmış ve 1960′ta Roma Paralimpik Oyunları’nın programına alınmıştır. Yarışma kuralları o zamandan bu yana, tekerlekli sandalyeyi yere sabitleme tekniklerindeki geliÅŸmeler doÄŸrultusunda kademeli olarak deÄŸiÅŸtirilmektedir.

Tekerlekli sandalye kullanan, ampute olan ya da beyin felci (cerebral palsy) engellisi olan bayan ve erkek eskrimciler yıllardan beri uluslararası yarışmalarda çok önemli başarılar elde etmektedirler. Tekler ve takım halinde yapılan karşılaşmalar flöre, epe (erkek ve bayan) ve kılıç (erkek) dallarını kapsar.

Futbol

Futbolun uluslararası popülaritesi, bu sporun Paralimpik Oyunlar’da da oynanması ve yaygınlaÅŸması sonucunu getirmiÅŸtir. Yalnızca beyin felci (cerebral palsy) engellisi olan erkek sporcuların katıldığı futbol karşılaÅŸmalarında, bazı küçük deÄŸiÅŸikliklerle FIFA kuralları uygulanır. Bu deÄŸiÅŸiklikler oyunun heyecanını arttırmak ve oyunu, sporcuların engellerini dikkate alarak düzenlemek amacına yöneliktir. Ofsayt kuralının olmaması, sahanın ve kalenin daha küçük olması, taç atışlarının tek kolla da yapılabilmesi deÄŸiÅŸikliklere verilebilecek örnekler arasındadır. Bir takım en az 11 oyuncudan oluÅŸur.

Goalball

Goalball takımlarla oynanan bir top oyunudur. Yalnızca görme engelli bayan ve erkek sporcular tarafından oynanır. Her takımın sahada üç oyuncusu vardır ve amaç topu karşı tarafın kalesine atmaktır. Maçlar toplam 14 dk sürer ve 2 eÅŸit yarıdan oluÅŸur.Goalball’u görme engeli olmayan sporcularca oynanan diÄŸer toplu, takım oyunlarından üç özellik ayırır. Birinci olarak, içindeki ziller nedeniyle hareket halindeyken çıngırak gibi ses veren bir topla oynanır ve böylece topun pozisyonu ve yeri dinleme yoluyla belirlenebilir. Ä°kinci olarak kabartma iÅŸaretleri olan bir sahada oynanır; bu kabartma iÅŸaretlere ayakları ya da elleriyle dokunan oyuncu, sahadaki yerini ve yüzünü döndüğü yönü anlayabilir. Üçüncü olarak ta, tüm oyuncular gözlerine siyah maskeler takarlar ve böylece tümünün eÅŸit koÅŸullara sahip olması saÄŸlanarak, hiç görmeyen ya da çok az görenlerin dezavantajları ortadan kaldırılır. Topun içindeki zillerin oyuncuları yönlendirmesine, sporcuların iyi konsantre olabilmelerine ve topa anında tepki verebilmelerine olanak vermek için, oyun sırasında salon bütünüyle sessiz olmalıdır. Kazanılan her sayıdan sonra yükselen tezahüratları izleyen sessizlik tekrar oyuna dönüldüğünün iÅŸaretidir.

Judo

Paralimpik Oyunlar’daki judo karşılaÅŸmalarının öteki judo karşılaÅŸmalarından tek farkı, minderin yarışma alanını ve bölgeleri gösteren bir dokuya sahip olmasıdır. Görme engelli erkek sporcuların katılabildiÄŸi karşılaÅŸmalar Uluslararası Judo Federasyonu’nun koyduÄŸu kurallara göre yapılır. Judo Paralimpik Oyunlar’ın programına 1988 Seoul Oyunları’nda alınmıştır. Dört yıl sonra Barselona’da yapılan 1992 Paralimpik Oyunları’na, judo dalında, 16 delegasyonu temsilen 53 sporcu katılmıştır.

Masa Tenisi

Paralimpik Oyunlar’da masa tenisi karşılaÅŸmaları iki ÅŸekilde yapılır: ayakta ve tekerlekli sandalyeyle. Program kapsamında tekler, takım, açık erkekler ve bayanlar karşılaÅŸmaları bulunur. Sporcunun engeline göre on sınıf belirlenir ve sporcular bu on sınıftan biri kapsamında yarışırlar. Paralimpik Masa Tenisi karşılaÅŸmaları, tekerlekli sandalyeyle yarışan sporcular için yapılan ufak tefek deÄŸiÅŸiklikler dışında, esas olarak Uluslararası Masa Tenisi Federasyonu’nun belirlediÄŸi kurallara göre yapılır.

Masa tenisi dalında, Paralimpik Oyunlar’a ek olarak, dört yılda bir Dünya Åžampiyonası düzenlenmektedir. Sporcular ayrıca Avrupa Oyunları, Pan Amerikan Oyunları, Pan Afrikan Oyunları, Uzak DoÄŸu Oyunları gibi önemli bölge ÅŸampiyonalarında da yarışırlar. Bütün bu yönleriyle engelliler masa tenisi, gerçek anlamda uluslararası bir spordur ve 50 ülkede oynanmaktadır.

Okçuluk

Engelli sporcular 50 yıldan fazla bir süredir okçuluk yarışmalarına baÅŸarıyla katılmaktadırlar. 1948′de Ä°ngiltere’de düzenlenen Stoke Mandeville Oyunları’ndan beri ‘Bayanlar’ ve ‘Erkekler’ kategorilerinde ayakta ve tekerlekli sandalyede yarışan okçular gücün ve keskin niÅŸancılığın en güzel örneklerini vermektedirler. Paralimpik Oyunlar programı tekler, çiftler ve takım yarışmalarını içerir. Yarışma ve deÄŸerlendirme usulleri Olimpiyat Oyunları’ndakinin aynıdır.

Voleybol

Paralimpik Oyunlar’daki voleybol karşılaÅŸmaları ‘ayakta voleybol’ ve ‘oturarak voleybol’ olmak üzere ikiye ayrılır. Böylelikle karşılaÅŸmalara bütün engelli kategorileri katılabilir. Ãœst düzeyde ekip çalışması, beceri, strateji ve yoÄŸunluk, her iki oyun türünde de hakim olan unsurlardır. Geleneksel voleybol ve ‘oturarak voleybol’ arasındaki tek fark, oturarak oynanan voleybolda file boyunun daha alçak ve sahanın daha küçük olmasıdır. Bu durum, oyunun hızını arttırır.

Tekerlekli Sandalyede Basketbol

Çok yüksek bir fizik kondisyon ve teknik beceriyle birlikte süratli bir biçimde yer değiştirmeyi gerektiren tekerlekli sandalye basketbol karşılaşmaları, Paralimpik sporlar arasında çok önemli bir yere sahiptir. Tekerlekli sandalye basketbol karşılaşmaları, Uluslararası Tekerlekli Sandalye Basketbol Federasyonu (IWBF) tarafından belirlenen kurallar ve sınıflandırmalar çerçevesinde yapılır. Bu düzenlemeler, ayakta oynanan basketboldakine eş saha büyüklüğü ve pota yüksekliği gibi konuları da içerir.

Tekerlekli sandalye basketbol karşılaşmaları ayakta oynanan basketbol karşılaşmalarıyla önemli ortak özelliklere sahip olmakla beraber, kendine has, benzersiz stiliyle farklı ve ayrı bir yere sahiptir. Yardımlaşma esasına dayalı alan savunması ve adam adama savunma çok sık kullanılır.

Sporcuların tekerlekli sandalyedeki hareketlerini ayarlamak için geliştirilen farklı bir top saydırma kuralı ve yüksek bir yoğunluğu olan bu spor, kendi atak sistemini yaratmıştır. Sahadaki hareketi arttırmak için, bir takım genellikle üç defans oyuncusu ve iki pivottan oluşur. Topu alıp yuvarlama en etkili hücum taktiğidir.

Tekerlekli Sandalyede Rugby

Tekerlekli sandalye rugby karşılaÅŸmalarına kol ve bacak felci (paraplegia ya da tetraplegia) engellisi olan erkek ve bayan sporcular katılır. 1972′de Kanada’da doÄŸan bu spor, oldukça yeni bir dal olmakla beraber, büyük bir hızla yaygınlaÅŸmaktadır.

Tekerlekli sandalye rugby; basketbol, futbol ve buz hokeyinin bir karışımıdır ve basketbol sahasında oynanır. Takımlar dört asıl ve sayıları sekize kadar çıkabilen yedek oyunculardan oluÅŸur. Sporcular yeterliliklerine göre sınıflandırılır ve bu sınıflandırma sonucunda 0.5 ile 3.5 arasında deÄŸiÅŸen puanlar alırlar. Sahadaki dört oyuncunun toplam puanları 8.0′i geçemez. Oyunda bir voleybol topu kullanılır: her 10 sn’de bir sektirilmesi gereken bu top taşınabilir, saydırılabilir ya da vurma dışındaki her yolla, diÄŸer oyuncuya geçirilebilir. Sporcular topu karşı tarafın kale çizgisinden ileri taşımak suretiyle sayı yapmaya çalışırlar. Tekerlekli sandalye rugby karşılaÅŸmaları 8′er dakikalık 4 bölümden oluÅŸur.

Tekerlekli Sandalyede Tenis

Tekerlekli sandalye tenis karşılaÅŸmaları Paralimpik Oyunlar programına 1992′de alındı. Ä°lk olarak 1970′lerde Amerika’da yapılmaya baÅŸlanan bu spor, günümüzde yaygınlaÅŸmasını sürdürmektedir. KarşılaÅŸmalarda geleneksel tenis kuralları uygulanır ve tenisin ana unsurları olan beceri, kondisyon ve strateji, burada da esastır. Tek fark topun yerde 2 kere sektirilmesine izin verilmesidir. KarşılaÅŸmalara ancak, tıbbi olarak tespit edilmiÅŸ, hareketle ilgili bir engeli olan sporcular katılabilir. Paralimpik Oyunlar programında tekerlekli sandalye tenis karşılaÅŸmaları, tekler ve çiftler sınıflarında yapılmaktadır.

Sporcular Paralimpik Oyunlar’a ek olarak, dünya üzerindeki pek çok baÅŸka karşılaÅŸmaya ve turnuvaya katılmaktadır. Uluslararası Tenis Federasyonu (ITF) her yılın sonunda, tekerlekli sandalye tenis sıralamalarını ve milli sıralamaları belirler.

Yelken

1996 Atlanta Paralimpik Oyunları’nda gösteri sporu olan yelken, 2000 Sydney Paralimpik Oyunları’nda madalyalı bir spor olarak kabul edilmiÅŸtir. Tüm engelli kategorilerinden sporcuların katılabildiÄŸi yelken yarışlarının sınıflandırma sistemi beÅŸ faktöre göre belirlenmektedir: dayanıklılık, el fonksiyonu, manevra kabiliyeti, görme ve duyma.

Paralimpik Oyunlar’da kullanılan yatlar mavnalıdır; bu tür bir tasarım yatın dengesini arttırır. Bunun yanı sıra mavnalı yatların açık kokpitleri de yelkencilere daha fazla yer saÄŸlar. Yelkenciler filo formatında yarışırlar, yani bütün yatlar aynı anda yarışır. Puanlar yatların yarışı bitirme durumlarına göre hesaplanır.

Uluslararası Yelkencilik Federasyonu, Uluslararası Engelli Yatçılar Federasyonu’nu 1991′de üye olarak tanımış ve ardından ilk resmi Dünya Engelliler Åžampiyonası düzenlenmiÅŸtir. Uluslararası Engelli Yatçılar Federasyonu (IFDS) bu alandaki resmi sorumlu ve yetkili federasyondur.

Yüzme

Eski zamanlardan günümüze kadar yüzme, engelliler için önemli bir fizyoterapi ve rehabilitasyon yöntemi olmuştur. Spor olarak ise bugün artık yüzme yarışları, Paralimpik Oyunlar kapsamındaki en popüler ve geniş katılımlı spor karşılaşmaları arasındadır. Yüzme yarışlarına bütün engelli kategorilerindeki sporcular katılabilirler ve yarışırken hiçbir protez ya da herhangi bir yardımcı alet kullanamazlar.

Paralympic Games

In 1948, Sir Ludwig Guttmann organized a sports competition involving World War II veterans with a spinal cord injury in Stoke Mandeville, England. Four years later, competitors from the Netherlands joined the games and an international movement was born. Olympic style games for athletes with a disability were organized for the first time in Rome in 1960, now called Paralympics. In Toronto in 1976, other disability groups were added and the idea of merging together different disability groups for international sport competitions was born. In the same year, the first Paralympic Winter Games took place in Sweden.

Today, the Paralympics are elite sport events for athletes from six different disability groups. They emphasize, however, the participants’ athletic achievements rather than their disability. The movement has grown dramatically since its first days. The number of athletes participating in Summer Paralympic Games has increased from 400 athletes from 23 countries in Rome in 1960 to 3806 athletes from 136 countries in Athens in 2004.

The Paralympic Games have always been held in the same year as the Olympic Games. Since the Seoul 1988 Paralympic Games and the Albertville 1992 Winter Paralympic Games they have also taken place at the same venues as the Olympics. On 19 June 2001, an agreement was signed between IOC and IPC securing this practice for the future. From the 2012 bid process onwards, the host city chosen to host the Olympic Games will be obliged to also host the Paralympics.

The Chinese city of Beijing will host the next 2008 Paralympic Games, whereas the Winter Paralympics 2010 will be in Vancouver, Canada. London will host the Paralympics in 2012 and Sochi will be the host of the 2014 Winter Paralympics.