Etiket: akrep

D├Âvmeler ve Anlamlar─▒

Eskiden beri bir ┼čeyleri sembolize etmek i├žin (g├╝├ž, gurur, dayan─▒kl─▒l─▒k vs. gibi) bu ├Âzellikleri ta┼č─▒yan canl─▒lar─▒n resimleri kullan─▒lm─▒┼č ve bu ├Âzellikler taklit edilmi┼čtir. Genelde d├Âvme yap─▒m─▒nda resmedilen ├žo─ču canl─▒ fig├╝rlerinin (├Âzellikle hayvanlar) iyi yanlar─▒ anlam olarak baz al─▒nm─▒┼č ve yap─▒lm─▒┼čt─▒r ve halende yap─▒lmaya devam etmektedir. D├Âvme olarak tercih edilen canl─▒ ya da cans─▒z varl─▒klar─▒n ne anlam ta┼č─▒d─▒─č─▒ hep bir tart─▒┼čma konusu olmu┼čtur fakat burada ├Ânemli olan ┼čey sizin niyetinizdir ki siz bir d├Âvme yapt─▒r─▒rken ona ne anlam y├╝klemek istiyorsan─▒z d├Âvmenizin anlam─▒ odur. Yinede d├╝nyan─▒n geri kalan k─▒sm─▒nda klasikle┼čmi┼č baz─▒ desenler vard─▒r ki anlamlar─▒ art─▒k benimsenmi┼č ve kabul edilmi┼čtir i┼čte bunlardan baz─▒lar─▒ a┼ča─č─▒da k─▒sa a├ž─▒klamalar─▒ ile verilmi┼čtir.

D├Âvmeler ve Anlamlar─▒

D├Âvmeler ve Anlamlar─▒

D├Âvmeler ve Anlamlar─▒

Akrep: G├╝├žl├╝ bedeni ve ├Âl├╝mc├╝l i─čnesiyle bilinen akrep gelecek tehlikeleri veya zor d├Ân├╝┼č├╝mleri haber verir.

Aslan: Orman─▒n kral─▒ aslan gurur, liderlik ve cesareti temsil eder.

At: ├ça─člar boyunca kendini insanl─▒─ča adamay─▒ se├žmi┼č b├╝y├╝k g├╝c├╝n ve kuvveti simgeleyen atlar insan─▒ b├╝y├╝lemi┼čtir, at─▒n totemi ├Âzg├╝rl├╝k, kuvvet ve harekettir.

Ay─▒: Onun alan─▒n─▒ payla┼čan di─čer hayvanlardan daha ├╝st├╝n olan ay─▒; g├╝c├╝n, kendini koruman─▒n ve bilgeli─čin simgesidir.

Balina: Denizin memelisi olan balina, insanl─▒─č─▒ zekas─▒ ve sosyal do─čas─▒yla b├╝y├╝lemi┼čtir. Bir balina ruhu sizin koruyucunuz oldu─čunda bu uyumun, ileti┼čimin ve zekan─▒n alametidir. Balina d├Âvmeleri genelde ayak bile─činde ve a┼ča─č─▒ s─▒rt b├Âlgesinde yap─▒l─▒r.

Bayku┼č: Me┼čhur ├Ât├╝┼č├╝ ve gece ya┼čay─▒┼č─▒yla bayku┼č hem gen├žler hem de ya┼čl─▒lar aras─▒nda pop├╝lerdir. Bayku┼č g├Âr├╝┼č├╝n, bilgeli─čin ve anlay─▒┼č─▒n simgesidir.

Do─čan: Ac─▒mas─▒z ve g├Ârkemli; do─čan─▒n korkun├ž ├ž─▒─čl─▒klar─▒ ve g├╝├žl├╝ pen├želeri ├Âzellikle celtic ve amerikan yerli kabileleri aras─▒nda pop├╝ler bir d├Âvme stili olmu┼čtur. Do─čan d├╝r├╝stl├╝k ve zekan─▒n simgesidir.

Dragon: Genelde dragon, uzun ├Âm├╝r, bilgelik, sonsuzluk ve d├╝nyalar aras─▒nda dola┼čabilmeyi simgeler. Dragonun iyile┼čtirici g├╝├žleri vard─▒r.

Geyik: Sessiz ve olduk├ža saf olan bu g├╝zel, zarif yarat─▒klar pop├╝ler bir yaban ya┼čam d├Âvme motifidir. Geyik bar─▒┼č─▒n, duyarl─▒l─▒─č─▒n ve kibarl─▒─č─▒n simgesidir.

Jaguarlar ve panterler: Kamufle olmu┼č jaguarlar ve panterler gizlenme ustalar─▒d─▒r. Bu y─▒rt─▒c─▒ ve ├Âld├╝r├╝c├╝ hayvanlar avlan─▒rken gizlenme yeteneklerine g├╝venirler. Totem olarak jaguar olduk├ža gizemli ve ├žekici bir hayvand─▒r.

Kaplan: B├╝y├╝k kedilerin i├žinde en b├╝y├╝─č├╝ olan kaplan b├╝y├╝k g├╝c├╝n ve iktidar─▒n simgesidir. E─čer kaplan son zamanlarda koruyucunuz olduysa yeni maceralara ve g├╝c├╝n├╝z├╝n ve ihtiras─▒n─▒z─▒n uyan─▒┼č─▒n─▒za haz─▒r olun.

Kaplumba─ča: D├╝nyay─▒ kabu─čunun rahatl─▒─č─▒yla dola┼čabilen kaplumba─čayla su kuyusunu p─▒nar─▒ ├Âzde┼čle┼čtiren bir├žok insan vard─▒r. Kaplumba─ča koruman─▒n, iyile┼čtirmenin ve i├ž bilgeli─čin simgesidir. Sab─▒r bilgelik ve uysall─▒─č─▒ simgeler.

Kartal: Genelde motorcular, ├ževreciler, ekstrem spor merakl─▒lar─▒ aras─▒nda talep edilen bir d├Âvme stilidir. Kartal─▒n enerjisi g├╝├ž, ├Âzg├╝rl├╝k ve ayd─▒nlanmay─▒ anlat─▒r.

Kedi: Binlerce y─▒l ├Ânce ilk olarak m─▒s─▒rl─▒lar taraf─▒ndan evcille┼čtirilen kedi, d├╝nyan─▒n d├Ârt bir yan─▒nda bir├žok kad─▒n ve erke─čin kalbinde ve evinde kendine yer a├žm─▒┼čt─▒r. Kedi ├Âzg├╝rl├╝k, ├žabuk iyile┼čme ve d├╝┼č├╝nce ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝n simgesidir.

Kelebek: Ki┼čisel de─či┼čimin inan─▒lmaz g├╝c├╝n├╝ aktarman─▒n g├╝zel bir yolu, bir d├Âvme stili olarak kelebek olduk├ža pop├╝ler olmu┼čtur. Kelebe─čin enerjisi, denge d├Ân├╝┼č├╝m ve zarafetle ba─čda┼čt─▒r─▒l─▒r. Kelebek a┼ča─č─▒ s─▒rt b├Âlgesi i├žin g├╝zel bir motif olu┼čturur

Kertenkele: Tehlikeden ka├žmak i├žin kuyru─čunu b─▒rak─▒p giden kertenkele totemi bize oluruna b─▒rakma ve kendini koruma prensiplerini g├Âsterir. Polenezyan kabilelerinde rastlanan gecko d├Âvmesi kertenkele d├Âvmeleri aras─▒nda en yayg─▒n olanlar─▒d─▒r.

K├Âpek: Kal─▒c─▒ yolda┼č ve insano─člunun en yak─▒n arkada┼č─▒ olan k├Âpek insanlara di─čer hayvanlar─▒n olmad─▒─č─▒ bir bi├žimde ba─čl─▒d─▒r. Do─čas─▒na uygun olarak, k├Âpek sadakatin ve dostlu─čun simgesidir. Bir├žok insan d├Âvme motifi olarak kendi aile k├Âpeklerinin portresini v├╝cutlar─▒na i┼člemi┼člerdir.

Kurba─ča: Her z─▒play─▒┼čta inan─▒lmaz yol kat edebilen kurba─čalar renkli ve oyuncu, ┼čen d├Âvme motiflerindendir. Kurba─ča uzun y─▒llarca iyile┼čtirme g├╝├žleriyle sayg─▒ duyulan, bar─▒┼č├ž─▒l de─či┼čim ve uyumlulu─ča sayg─▒y─▒ simgeler.

Kurt: Kurt genelde insana olan a┼č─▒r─▒ benzerlik ve ├žekiminden dolay─▒ d├Âvme motifleri aras─▒nda s─▒k kullan─▒l─▒r. Bizim evcille┼čtirilmi┼č k├Âpe─čimizin geli┼čmi┼č hali olan kurt ├Â─čretme yetene─či, sadakat ve i┼čbirli─čini simgeler.

Kuzgun: Poe taraftarlar─▒ ve b├╝y├╝ye merakl─▒ olanlar aras─▒nda yayg─▒nd─▒r. Kuzgunun siyah t├╝yleri ve me┼čhur dik bak─▒┼č─▒ ├žok fazla d├Âvme motifinde bulunur. Kuzgun bilinmeyene ve ├Âb├╝r d├╝nyaya yolculu─ču simgeler.

Papa─čan: Bu g├╝zel, renkli ku┼člar inan─▒lmaz d├Âvme motifi olu┼čtururlar. Gri, ye┼čil, mavi, ya da k─▒rm─▒z─▒ olan papa─čanlar─▒n g├╝zelli─či ve mimik kabiliyeti onlar─▒ bize sevdirdi. Koruyucu olarak papa─čan, bize ileti┼čim, ayd─▒nlanma y├╝kselme, g├╝zellik ve komiklik sa─člar.

Puma: Da─č aslan─▒ olarak ta bilinen bu orman─▒n yaln─▒z bek├žileri uzaklara ula┼čan ├ž─▒─čl─▒klar─▒yla av─▒na korku salar. Puma liderli─čin, sadakatin ve cesaretin simgesidir.

Somon (koi): Her zaman ak─▒nt─▒ya kar┼č─▒ direnen somon bal─▒─č─▒ azmin kararl─▒l─▒─č─▒n simgesidir. Ayn─▒s─▒ hayvan─▒n ─▒srarc─▒ ve karar─▒ totem do─čas─▒ i├žin de ge├žerlidir. Uzak do─čuda ak─▒nt─▒ya kar┼č─▒ y├╝zerek bahsi ge├žen afsanevi nehrin kayna─č─▒na ula┼čan koi bir dragona d├Ân├╝┼čerek manevi d├╝nya ile maddi d├╝nya aras─▒nda gidip gelece─čine inan─▒l─▒r.

Tilki: Kurnaz ve h─▒zl─▒ olan tilki bir├žok hayvan metafor benzetme ve simgelendirmelerine konudur. Do─čal olarak tilki, zeka, sa─čduyu ve kurnazl─▒─č─▒n simgesidir.

D├Âvmeler ve Anlamlar─▒

D├Âvmeler ve Anlamlar─▒

D├Âvmeler ve Anlamlar─▒

├çi├žekler Bitkiler

G├╝l: Pop├╝ler bir d├Âvme modeli olan g├╝l farkl─▒ sebeplerden dolay─▒ herkes i├žin ba┼čka bir ┼čeyi simgeler. Yinede d├Âvmelerin ├žok az geleneksel anlamlar─▒ olmas─▒ onlar─▒
ClytiaÔÇÖn─▒n yunan mitine g├Âre g├╝ne bakan ├ži├žeklerinin olduk├ža romantik bir hikayesi vard─▒r. Clytia g├╝zel bir su perisidir ve g├╝ne┼č tanr─▒s─▒ olan apolloya a┼č─▒k olur. Apolloyu g├Ârebilmek i├žin 9 g├╝n boyunca dimdik duru bir ┼čekilde onu bekler, onun ilgisini ├žekmek i├žin bekler durur ve apollonun ilgisini ├žekemedi─činden sonunda g├╝ne bakan ├ži├že─čine d├Ân├╝┼č├╝r.

Hibiscus: Nam─▒ di─čer amber ├ži├že─či, zarif g├╝zelli─čin bir simgesidir. ├ľnceleri g├╝ney ├çin in ─▒l─▒k ikliminde yeti┼čiyorduysa da, sonralar─▒ Pasifik okyanusunu a┼čm─▒┼č, ve nihayetinde 1842 y─▒l─▒nda Amerika birle┼čik devletlerine kadar ula┼čm─▒┼čt─▒r. Keltik efsanesine g├Âre papatyalar do─čarken ├Âlen ├žocuklar─▒n ruhundan ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Tanr─▒ papatyalar─▒ d├╝nyan─▒n d├Ârt bir yan─▒na yas tutan ebeveynleri ne┼čelendirmek i├žin serpi┼čtirmi┼čtir.

Nergis: Umut, kar┼č─▒l─▒ks─▒z sevgi ve sayg─▒y─▒ simgeler.

Nil├╝fer (lotus) : Amber ├ži├že─či gibi evrensel olarak yabanc─▒la┼čm─▒┼č sevgi ve bu sevginin gerektirdi─či bo┼č arzular─▒ sembolize eder. Nil├╝fer ├ži├že─činin vatan─▒ m─▒s─▒r ve Hindistan d─▒r, ve yerel mitlerde ve efsanelerde b├╝y├╝k yer kaplar.

Papatya: Papatyalar masumiyeti simgeler. Yinede baz─▒ papatyalar─▒n kendi e┼čsiz anlamlar─▒ vard─▒r. Beyaz yabani papatya ÔÇťd├╝┼č├╝nece─čimÔÇŁ anlam─▒ndad─▒r. Renkli papatyalar g├╝zelli─či simgeler. Michealmas papatyalar─▒ ÔÇťelvedaÔÇŁ demektir.

Zambak: Su zamba─č─▒: kalbin safl─▒─č─▒. Kurba─ča zamba─č─▒: K─▒l─▒k de─či┼čtirme. Kaplan zambak: Beni sevmeni istiyorum. Beyaz zambaklar: Safl─▒k ve sevimlilik. Sar─▒ zambaklar: Fl├Ârt├╝ simgelemektedirler. Bir ├çin atas├Âz├╝ der ki e─čer cebinde sadece iki peni varsa biriyle ekmek di─čeriyle zambak al.

D├Âvmeler ve Anlamlar─▒

D├Âvmeler ve Anlamlar─▒

Dini Motifler

Anka ku┼ču (felix): ├Âl├╝p yeniden k├╝llerinden do─čan Anka ku┼ču yeniden dirili┼č anlam─▒nda H─▒ristiyanlarca kullan─▒lan bir d├Âvmedir.

Bal─▒k: Yunan kelimesi olan ICTHUS yani bal─▒k ─░sa, tanr─▒n─▒n o─člu, kurtar─▒c─▒ anlam─▒nda olup, bir H─▒ristiyan kuma bir ├žubuk yard─▒m─▒yla ba┼čl─▒─č─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ ├žizer di─čer insanda inanan biriyse e─čer gelir ve bu ┼čekli tamamlar. Yani bal─▒k H─▒ristiyanl─▒─č─▒n bir simgesidir.

Bu─čday ba┼č─▒: Ya┼čam kayna─č─▒n─▒ ve ekme─čini simgeler.

├çoban: Genelde omzunda bir koyun ta┼č─▒rken ├žizilen ├žoban bizim manevi ├žoban─▒m─▒z olan ─░saÔÇÖn─▒n ┼čefkatini simgeler.

Ha├ž i┼čareti: farkl─▒ tasar─▒m ve ├že┼čitlilikte olan ha├žlar, H─▒ristiyanlar aras─▒nda olduk├ža pop├╝ler olan d├Âvmelerdendir. Ayr─▒ca Protestanlar ha├ž i┼čaretlerinin yan─▒na d├Âvme olarak kendi kiliselerinin amblem ve m├╝hr├╝n├╝ yapt─▒r─▒rlar.

Ku─ču: Vaftiz s─▒ras─▒nda tanr─▒n─▒n ruhunun ─░sa ├╝zerine olmas─▒n─▒ simgeleyen ku─ču ┼čimdi genellikle trinityÔÇÖnin kutsal ruhunu simgeler.

Lamba: Genellikle cinlerle birlikte kullan─▒lan lamba gaz lambas─▒ ┼čeklindedir. Lamba genelde tanr─▒ kelimesini simgeler.

Mum: D├╝nyan─▒n ─▒┼č─▒─č─▒ olan ─░saÔÇÖy─▒ takip etti─činin onun yolundan gitti─činin bir simgesidir.

Palmiye yapra─č─▒: ─░saÔÇÖn─▒n Kud├╝sÔÇÖe son geli┼činde ona tap─▒nmay─▒ ve selamlamay─▒ simgeleyen palmiye yapra─č─▒ manevi de─čerlerin simgesidir.

Pelikan: Bu su ku┼ču yavrular─▒n─▒ beslemek i├žin kendi g├Â─čs├╝nden kan ak─▒tt─▒─č─▒ndan ilk H─▒ristiyanlara vefa anlam─▒nda yap─▒lan bir d├Âvmedir.

Tavus ku┼ču: H─▒ristiyan tarihinin ilk zamanlar─▒n─▒n sembol├╝ olarak kullan─▒l─▒r. Tavus ku┼ču t├╝ylerini her kabartt─▒─č─▒nda yeni t├╝yler eski t├╝ylerinin g├╝zelli─čini bast─▒r─▒r.

├ť├ž tane i├ž i├že ge├žmi┼č halka: E─čer celtik d├Âvme modeline uygun bir H─▒ristiyan d├Âvmesi ar─▒yorsan─▒z i├ž i├že ge├ži┼čmi┼č ├╝├ž halka en uygunu olur. Bu ayn─▒ boyuttaki i├ž i├že ge├žmi┼č ├╝├ž halka e┼čitli─či, b├╝t├╝nl├╝─č├╝, birli─či ve baba o─čul kutsal ruh dedi─čimiz tanr─▒sal ├╝├ž varl─▒─č─▒ simgeler.

Ya─čmur bulutlar─▒: Halos diye de bilinen ya─čmur bulutlar─▒ genelde ─░sa Meryem ve aziz motiflerine ek olarak kullan─▒l─▒r.

Gemi:
Zor ve kas─▒rgal─▒ denizlerde ilerleyen gemi motifi kiliselerin t├╝m tehlikeler ra─čmen ayakta kald─▒─č─▒n─▒ simgeler.

Zambak: genelde do─ču b├Âlgesinde ├Âl├╝ms├╝zl├╝─č├╝ ve sonsuz ya┼čam─▒ simgeler.

Is─▒r─▒k

Hayvan ─▒s─▒r─▒klar─▒

Hayvan ─▒s─▒r─▒klar─▒n─▒n ├žo─ču, evde beslenen hayvanlardan kaynaklan─▒r. K├Âpekler kedilerden daha fazla ─▒s─▒r─▒rlar fakat kedi ─▒s─▒rmas─▒nda mikrop kapma olas─▒l─▒─č─▒ daha fazlad─▒r. Bu y├╝zden hayvan ─▒s─▒r─▒klar─▒nda en iyi tedavi ├Ânceden ├Ânlemini almakt─▒r. Hayvan ─▒s─▒rmalar─▒n─▒n ├žo─čunlukla ev hayvanlar─▒ndan kaynaklan─▒r ama sokak k├Âpek ve kedileri, kokarca, rakun, sincap, yarasa gibi do─čadaki hayvanlar da her y─▒l binlerce ki┼čiyi ─▒s─▒rmaktad─▒r. Yabani hayvanlar ├žok tehlikelidirler. ├ç├╝nk├╝ kuduz vir├╝s├╝ ta┼č─▒yabilirler, fakat hangi t├╝r hayvan ─▒s─▒r─▒rsa ─▒s─▒rs─▒n kuduz vir├╝s├╝ i├žin kontrol edilmesi ┼čartt─▒r.

Is─▒r─▒k

Acil M├╝dahale

Basit ─▒s─▒r─▒klar: Basit ─▒s─▒r─▒klara (deri a├ž─▒lm─▒┼č ama y─▒rt─▒lma ┼čeklinde de─čil ve hafif kanama) da di─čer hafif yaralar gibi m├╝dahale edilmelidir. Yara su ve sabun ile y─▒kan─▒p ├╝zerine antibiyotikli bir merhem s├╝r├╝lmeli, ─▒s─▒r─▒lan ki┼činin son 5 y─▒l i├žinde tetanoz a┼č─▒s─▒ olup olmad─▒─č─▒ ├Â─črenilmelidir. E─čer a┼č─▒s─▒ yoksa doktora veya acil yard─▒ma ba┼čvurulmal─▒d─▒r.

├ľnemli ─▒s─▒r─▒klar: Is─▒r─▒k sonucu yara yeri ├žok derin veya par├žalanm─▒┼č ise ve kan dinmiyorsa, kan─▒ durdurmak i├žin ├╝zerine tampon yap─▒lmal─▒ ve hemen acil yard─▒m ├ža─čr─▒lmal─▒d─▒r.

Mikrop kapman─▒n belirtileri: Yara y├╝zeysel dahi olsa, ─▒s─▒r─▒lmadan sonraki saatler ve g├╝nlerde mikrop kap─▒p kapmad─▒─č─▒ yak─▒ndan izlenmelidir. ┼×i┼čme, k─▒zarma, cerahatli ak─▒nt─▒ veya a─čr─▒ varsa derhal doktora ba┼čvurulmal─▒d─▒r. Baz─▒ hastal─▒klar ─▒s─▒rma veya ├žizilme yoluyla bula┼čabilir. Yara ├ževresinde ┼či┼čme ve a─čr─▒dan ba┼čka ate┼č, ba┼č a─čr─▒s─▒ veya di─čer grip benzeri belirtiler olabilir, bu gibi durumlarda derhal doktora ba┼čvurulmal─▒d─▒r.

─░nsan Is─▒r─▒klar─▒

─░nsan ─▒s─▒r─▒─č─▒ iki t├╝rd├╝r. Birincisi, genelde ─▒s─▒r─▒k olarak tan─▒mlanan alt ve ├╝st di┼čler aras─▒nda kalan etin s─▒k─▒┼čmas─▒n─▒ ifade eder. ─░kincisi, kavga ─▒s─▒r─▒─č─▒ denen ve ├žene veya a─čza yumruk atan ki┼činin elini kar┼č─▒ taraf─▒n di┼člerinin y─▒rtmas─▒yla olu┼čan yarad─▒r. ─░nsan ─▒s─▒r─▒─č─▒ ─▒s─▒r─▒klar─▒n en tehlikelisidir. ├ç├╝nk├╝ ki┼čiler utan├žtan veya mahkemeye verilme korkusuyla doktora ba┼čvurmaya ├žekinirler. Ayr─▒ca insanlar─▒n a─č─▒zlar─▒ndaki bakteriler ├žok tehlikeli olabilir. Salya ile yaraya ge├žen bakteriler v├╝cutta ├Ânemli iltihaplara neden olabilirler. Ayr─▒ca ─▒s─▒r─▒k deri alt─▒na ge├žip tendon ve eklemleri de yaralayabilir.

Acil Bak─▒m

E─čer bir insan taraf─▒ndan ─▒s─▒r─▒l─▒n─▒rsa, derhal doktora haber verilmeli. Kurban ─▒s─▒r─▒─č─▒ kesinlikle kendi ba┼č─▒na tedavi etmemelidir. Mikrop kapmas─▒ halinde hastanede uzun s├╝re kal─▒nmas─▒ gerekebilir, eklemlerde kal─▒c─▒ sertlikler ve hatta kesilmeye kadar varan sorunlar ├ž─▒kabilir. Kan tampon yaparak durdurulmal─▒d─▒r, yara su ve sabunla temizlendikten sonra sar─▒lmal─▒d─▒r. Daha sonra doktora veya acil servise ba┼čvurulmal─▒d─▒r.

Is─▒r─▒k

B├Âcek Is─▒rmalar─▒ ve Sokmalar─▒

├ľr├╝mcek Is─▒r─▒─č─▒

Kara ├ľr├╝mcek (Latrodectus mactans) 1. 5 cm. b├╝y├╝kl├╝kte parlak ve siyah renktedir ve genelde midesinde kum saati ┼čeklinde k─▒rm─▒z─▒ bir leke vard─▒r. Kahverengi ├Âr├╝mcek (Laxosceles reclusa) uzun bacakl─▒ ve v├╝cudu ortalama 1 cm. civar─▒ndad─▒r. Her iki t├╝r de genelde karanl─▒k k├Â┼čelerde saklan─▒rlar. Kara ├Âr├╝mcek ─▒slak yerleri sever (ya┼č odun k├╝meleri, ─▒slak toprak birikintileri gibi). Kahverengi ├Âr├╝mcek ise kuru ├ževreleri tercih eder. Kara ├Âr├╝mce─čin ─▒s─▒r─▒─č─▒ ├žok ufak i─čne batmas─▒ gibi bir his yarat─▒r. Bazen ─▒s─▒r─▒lan ki┼či bunu hissetmeyebilir. Ba┼člang─▒├žta ├Ânce hafif bir ┼či┼čme ve belli belirsiz k─▒rm─▒z─▒ noktac─▒klar olu┼čur. Fakat birka├ž saat i├žinde ┼čiddetli bir a─čr─▒ ve sertlik belirir.

├ť┼č├╝me, titreme, ate┼č, bulant─▒ ve ┼čiddetli kar─▒n a─čr─▒s─▒ bunlar─▒ takip eder. Is─▒r─▒k pek ender olarak ├Âl├╝me neden olur. Kahverengi ├Âr├╝mce─čin ─▒s─▒r─▒─č─▒ ├Ânce hafif bir s─▒z─▒ sonra ─▒s─▒r─▒k ├ževresinde k─▒rm─▒z─▒l─▒k ve 8 saat i├žinde ┼čiddetli bir kar─▒n a─čr─▒s─▒ yapar. Is─▒r─▒─č─▒n ├ževresinde i├ži s─▒v─▒ dolu bir sivilce belirir, sivilcenin derisi d├╝┼čer ve k├Ât├╝, derin bir yara b─▒rak─▒r. V├╝cudun reaksiyonu hafif ate┼č ve bulant─▒dan b├╝y├╝k halsizlik haline kadar de─či┼čebilir.

Is─▒r─▒k

Akrep Is─▒rmalar─▒ Baz─▒ akreplerin zehri ├Âld├╝r├╝c├╝ olabilir. Serin, nemli yerlerde ya┼čarlar; bodrum, ├ž├Âpl├╝kler ve odunluklar en sevdi─či yerlerdir. Genelde ak┼čam serinli─činde ─▒s─▒r─▒rlar. ├ľld├╝r├╝c├╝ olan t├╝rlerle (Centruroides salpturatus) zarars─▒z t├╝rleri ay─▒rt etmek ├žok zor oldu─čundan, t├╝m akrep ─▒s─▒r─▒klar─▒n─▒ acil tedaviye almak gerekir.

Ar─▒, E┼ček Ar─▒s─▒, B├╝y├╝k E┼ček Ar─▒s─▒, Ate┼č Kar─▒ncas─▒ veya Sar─▒ceket sokmas─▒

Hymenoptera ailesinden gelen b├Âceklerin zehrine alerjisi olan insan say─▒s─▒ onda birdir. B├Âyle alerjisi olan ki┼čilerde ise ar─▒n─▒n veya Hymenoptera ailesinden gelen bir b├Âce─čin sokmas─▒ acil tedavi gerektiren ├Âl├╝mc├╝l olabilecek ve anafilaktik reaksiyon denilen bir duruma yol a├žar. Ar─▒ sokmas─▒na reaksiyon belirtileri, g├Âzlerin ├ževresinde, dilde, dudaklarda veya bo─čazda ┼či┼čme, nefes almakta zorluk, ├Âks├╝rme ve h─▒r─▒lt─▒ ve v├╝cutta hissizlik ve kramplar ┼čeklinde ortaya ├ž─▒kar. Ciltte ├╝rtiker g├Âr├╝l├╝r. Dil s├╝r├žer ve huzursuzluk, zihinde bulan─▒kl─▒k, bulant─▒ hissi ve kusma ve hatta bayg─▒nl─▒k olabilir.

Kene Is─▒r─▒klar─▒ Keneler, bitler gibi, ├že┼čitli ku┼č ve hayvan cinslerinin t├╝yleri aras─▒nda ya┼čarlar. Esas tehlike keneden de─čil fakat kenenin ta┼č─▒d─▒─č─▒ ve Lyme Hastal─▒─č─▒ denilen bir hastal─▒─ča yol a├žan bakterilerden gelmektedir. Lyme hastal─▒─č─▒ bir cins artirit (eklem romatizmas─▒) belirtisi verir ama ayr─▒ca ba┼čka t├╝r belirtileri de olabilir. Kenelerin ya┼čad─▒─č─▒ t├╝rden s─▒k otluk veya ├žal─▒l─▒k alanlardan ge├žilmi┼čse ve ciltte yuvarlak k─▒rm─▒z─▒ lekeler g├Âr├╝l├╝rse, iltihap yapabilen kenedeki bakteriden ┼č├╝phelenilebilir. Kene g├Âr├╝nmemi┼č dahi olsa ─▒s─▒rabilir.

Is─▒r─▒k

Acil Tedavi

Hafif b├Âcek ─▒s─▒r─▒klar─▒: Bir ar─▒n─▒n veya b├Âce─čin i─čnesi deride kalm─▒┼čsa, dikkatli ┼čekilde ├ž─▒kar─▒lmal─▒d─▒r. Ar─▒ i─čnelerinin ├Âzellikle u├žlar─▒ ├ž─▒kar─▒l─▒rken daha fazla zehir ak─▒tmamaya dikkat edilmelidir. Hafif b├Âcek ─▒s─▒rmalar─▒nda yaran─▒n ├╝st├╝ne karbonat, so─čuk, ─▒slak bir bez veya buz k├╝pleri koyarak ac─▒ hafifletilebilir. Hidrokortizonlu merhem veya kalamin losyonu s├╝rerek ka┼č─▒nt─▒ ve ┼či┼čme azalt─▒labilir. E─čer v├╝cut hafif ─▒s─▒rmalara kar┼č─▒ kuvvetli reaksiyon verirse doktora ba┼čvurulmal─▒d─▒r.

Zehirli sokmalar: Kara ├Âr├╝mcek, kahverengi ├Âr├╝mcek veya akrep sokarsa veya Hymenoptera ailesinden b├Âcek ─▒s─▒rmalar─▒na alerji varsa derhal acil yard─▒m istenmelidir. Acil yard─▒m ├ža─čr─▒s─▒nda yap─▒lmadan ├Ânce a┼ča─č─▒daki ├Ânlemler al─▒nmal─▒d─▒r:

Is─▒r─▒k kolda veya bacaktaysa, eklemin ├╝st├╝nden (yara ile kalp aras─▒nda) sar─▒l─▒r. Bu zehirin yay─▒lmas─▒n─▒ durduracak veya yava┼člatacakt─▒r. Sarg─▒ derinin hemen alt─▒ndaki kan─▒n akmas─▒n─▒ yava┼člatacak kadar s─▒k─▒ fakat kol veya bacaktaki kan dola┼č─▒m─▒n─▒ engellemeyecek kadar da gev┼ček sar─▒lmal─▒d─▒r.

Is─▒r─▒─č─▒n ├╝zerine so─čuk suyla ─▒slat─▒lm─▒┼č veya aras─▒na buz konmu┼č bir bez konur.

Sarg─▒ 5 dakika sonra a├ž─▒lmal─▒ fakat kol ve bacak yere do─čru sallan─▒r bir durumda b─▒rak─▒lmal─▒.

Is─▒r─▒k

Derhal acil yard─▒m ├ža─čr─▒lmal─▒.

Ar─▒ sokmalar─▒na kar┼č─▒ kurbanda alerji varsa doktoru kendisine ├Âzel bir ila├ž paketi haz─▒rlayabilir. ├ľzellikle Hymenoptera ailesinden bir b├Âce─čin ─▒s─▒rma olas─▒l─▒─č─▒ y├╝ksek oldu─ču mevsimlerde bu paket bulunmal─▒d─▒r. Bunun i├žinde cilt alt─▒ i─čnesi ve epinefrine (adrenalin) de bulunmal─▒d─▒r.

Kene ─▒s─▒r─▒─č─▒: Ciltte dola┼čan bir kene g├Âr├╝l├╝rse, dikkatlice al─▒nmal─▒d─▒r. Parmaklar─▒n aras─▒nda ezilmemeli, ya ate┼če at─▒lmal─▒ ya da iki ta┼č aras─▒nda ezilmelidir. Sonra eller y─▒kanmal─▒d─▒r. Kene e─čer ─▒s─▒rm─▒┼čsa ve deriye yap─▒┼čm─▒┼čsa ├žekerek ├ž─▒kartmaya ├žal─▒┼č─▒lmamal─▒d─▒r. ├ťzerine ya─č d├Âk├╝lmesi, kenenin nefes almas─▒n─▒ zorla┼čt─▒racakt─▒r. B├Âylece gev┼čeyen kene c─▒mb─▒zla al─▒nabilir. Kene ├ž─▒kar─▒ld─▒ktan sonra o b├Âlge su ve sabunla y─▒kanmal─▒ ve birka├ž g├╝n hastal─▒k belirtileri olup olmad─▒─č─▒ g├Âzlemlenmelidir.

Is─▒r─▒k

Y─▒lan Is─▒rmalar─▒

Y─▒lan ─▒s─▒r─▒─č─▒, bir y─▒lan─▒n di┼čleri ile sebep oldu─ču yaralanmad─▒r. Y─▒lanlar ├žo─ču zaman avlar─▒n─▒ ─▒s─▒r─▒rlar, ancak s─▒k g├Âr├╝lmese de, genellikle savunma ama├žl─▒ olarak insanlar─▒ da ─▒s─▒rd─▒klar─▒ olur. ├ço─ču y─▒lan zehirsizdir ve s─▒kl─▒kla avlar─▒n─▒ zehir kullanmaktan ziyade bo─čarak ├Âld├╝r├╝rler. Yine de zehirli y─▒lanlar Antarktika haricinde her k─▒tada bulunurlar.

Is─▒r─▒klar i├žin ├Ânerilen ilkyard─▒m y├Ântemleri y─▒lan─▒n ya┼čad─▒─č─▒ b├Âlgeye g├Âre de─či┼čir. Baz─▒ t├╝rlerin ─▒s─▒r─▒─č─▒nda etkili olan bir tedavi ba┼čka bir t├╝r├╝n ─▒s─▒r─▒─č─▒nda etkisiz olabilir. Y─▒lanlar─▒n fiziksel g├Âr├╝n├╝┼čleri farkl─▒ olabilece─či i├žin, genellikle bir t├╝r├╝ tan─▒mlaman─▒n pratik bir yolu yoktur ve b├Âyle durumlarda profesyonel t─▒bbi yard─▒m aranmal─▒d─▒r. Is─▒r─▒─č─▒n sonucu, y─▒lan─▒n t├╝r├╝, ─▒s─▒r─▒lan v├╝cut b├Âlgesi, enjekte edilen zehir miktar─▒ ve kurban─▒n ya┼č─▒ gibi bir├žok etmene ba─čl─▒d─▒r. B├╝t├╝n ─▒s─▒r─▒klarda meydana gelen, deh┼čet ve ta┼čikardi gibi semptomlar, kurban─▒n ya┼čad─▒─č─▒ panikten kaynaklan─▒r ve psikolojiktir.

Zehirli olmayan y─▒lanlar─▒n ─▒s─▒r─▒klar─▒ da s─▒kl─▒kla di┼čin sebep oldu─ču y─▒rt─▒lma veya sonu├žta olu┼čan enfeksiyon y├╝z├╝nden hasar verebilir. Bir ─▒s─▒r─▒k ayr─▒ca potansiyel olarak ├Âl├╝mc├╝l olan anaflaktik reaksiyonu tetikleyebilir. Y─▒lanlara atfedilen ├Âl├╝mlerin say─▒s─▒ b├Âlgelere g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterir. Avrupa ve Kuzey Amerika’da ├Âl├╝m oran─▒ g├Âreli olarak d├╝┼č├╝k olsa da y─▒lan ─▒s─▒r─▒klar─▒ ile birlikte gelen morbidite ve mortalite d├╝nyan─▒n pek├žok b├Âlgesi, ve ├Âzellikle de sa─čl─▒k tesislerinin k─▒s─▒tl─▒ oldu─ču k─▒rsal kesimler i├žin ciddi bir sa─čl─▒k problemidir.

G├╝ney Asya, G├╝neydo─ču Asya ve Sahraalt─▒ Afrikas─▒ en fazla ─▒s─▒r─▒─č─▒n meydana geldi─či yerlerdir. Ayr─▒ca Neotropik ve di─čer ekvatoryal ve subtropikal b├Âlgelerde de y├╝ksek vaka say─▒s─▒ olmaktad─▒r. Her y─▒lan binlerce insan y─▒lan ─▒s─▒r─▒klar─▒ sebebiyle ├Âlmektedir.Ancak, koruyucu ayakkab─▒lar giymek, tehlikeli y─▒lanlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ bilinen yerlerden uzak durmak gibi insanlar─▒n alabilece─či ├žok say─▒da engelleyici tedbir bulunmaktad─▒r.

Y─▒lanlar─▒n ├žo─ču zehirli de─čildir. Fakat, ├ž─▒ng─▒rakl─▒ y─▒lan, baz─▒ su y─▒lanlar─▒ ve ├žamur y─▒lan─▒, engerek cinsi y─▒lanlar ve daha bir├žoklar─▒ da zehirli t├╝rler oldu─ču i├žin hi├žbir zaman temas edilmemelidir. Zehirli y─▒lanlar─▒n ├žo─čunun g├Âzleri ├žizgi halinde ve ovaldir. Ba┼člar─▒ ise ├╝├žgen bi├žimindedir ve ba┼člar─▒n─▒n her iki yan─▒nda g├Âzleriyle burun delikleri aras─▒nda ince bir ├žukurluk vard─▒r. Bunlara topluca ├žukurlu zehirliler denilmesi de bu nedenledir. ├ç─▒ng─▒rakl─▒ y─▒lanlar─▒n ise kuyruklar─▒ ├ževresindeki siyah halkalardan ├ž─▒ng─▒rak gibi bir ses gelir.

Su y─▒lan─▒n a─čz─▒n─▒n i├ži beyaz─▒ms─▒ pamuk gibi bir tabakayla kapl─▒d─▒r. ├çamur y─▒lan─▒n uzunlu─ču boyunca k─▒rm─▒z─▒, sar─▒ ve siyah renkli halkalar vard─▒r.

Is─▒r─▒k

Acil Tedavi

Y─▒lan zehirli de─čilse ─▒s─▒r─▒k g├╝zelce y─▒kan─▒p, bir antibiyotik merhem s├╝r├╝p sar─▒lmal─▒d─▒r. Bu t├╝r ─▒s─▒rmalar genelde tehlikeli de─čil ama korkutucudur. Y─▒lan─▒n zehirli oldu─čundan ┼č├╝pheleniliyorsa a┼ča─č─▒daki ├Ânlemler al─▒nmal─▒d─▒r. Is─▒r─▒ld─▒ktan sonra hemen sakin ┼čekilde uzan─▒lmal─▒ ve m├╝mk├╝nse ─▒s─▒r─▒─č─▒n bulundu─ču b├Âlge kalbe g├Âre daha alt d├╝zeyde tutulmal─▒d─▒r. Bu pozisyon zehrin kan dola┼č─▒m─▒na girmesini geciktirir.

Is─▒r─▒k ├ževresi k─▒zar─▒p ┼či┼čmeye ba┼člar ve a─čr─▒ hissedilirse, b├╝y├╝k olas─▒l─▒kla y─▒lan zehirlidir. Is─▒r─▒k kol veya bacaktaysa, kalple ─▒s─▒r─▒lan b├Âlge aras─▒nda ─▒s─▒r─▒─č─▒n 4-5 santim ├╝zerinden s─▒k─▒ bir sarg─▒ yap─▒n. Sarg─▒ deri alt─▒ndaki dola┼č─▒m─▒ yava┼člatacak kadar s─▒k─▒ fakat kol ve bacaktaki dola┼č─▒m─▒ engellemeyecek kadar hafif olmal─▒d─▒r. Sarg─▒y─▒ ├ž─▒karma i┼člemi bir doktor taraf─▒ndan yap─▒lmal─▒d─▒r.

Y─▒lan─▒n zehirli oldu─ču anla┼č─▒lm─▒┼čsa ve hastaneden 2 saatten fazla uzakl─▒kta bulunuluyorsa ve ─▒s─▒rma 15 dakika ├Ânce olmu┼čsa, steril bir b─▒├žak veya jiletle di┼č yerlerinin her birinin ├╝zerine 5-6 mm. derinlikte kesikler yap─▒lmal─▒. Bu kesiklerin kol veya baca─č─▒n boyunca olmas─▒ ┼čartt─▒r. Is─▒ran mercan y─▒lan─▒ ise bu kesikler yap─▒lmamal─▒, zehir emilmeli ve t├╝k├╝r├╝lmelidir.

En k─▒sa s├╝rede acil yard─▒m ├ža─čr─▒lmal─▒d─▒r.

Deniz Anas─▒ Sokmalar─▒

Denizanas─▒n─▒n ├že┼čitli t├╝rleri ve daha ba┼čka deniz canl─▒lar─▒ dokunga├žlar─▒nda zehir ta┼č─▒rlar. Dokunduklar─▒ anda hatta hayvan ├Âl├╝ oldu─ču durumlarda bile zehirleyebilirler. Ac─▒, a─čr─▒, yara (lezyon) ve k─▒rm─▒z─▒la┼čma en ├Ânemli belirtilerdir. Kana kar─▒┼čan zehir b├╝y├╝k miktarda ise, nefes darl─▒─č─▒, bulant─▒, mide kramplar─▒ ve ruhsal bunal─▒m hissi olur. Daha ciddi sokmalar kas kramplar─▒na, bayg─▒nl─▒─ča, ├Âks├╝r├╝─če, kusmaya ve nefes almakta g├╝├žl├╝─če neden olur. Daha seyrek olmakla birlikte ├Âl├╝me g├Ât├╝recek reaksiyonlar g├Âr├╝lebilir.

Acil Bak─▒m

Zehirli Denizanas─▒ t├╝r├╝nden bir canl─▒n─▒n ─▒s─▒rmas─▒ halinde derhal sudan ├ž─▒k─▒lmal─▒d─▒r. ┼×iddetli a─čr─▒ ve kramplar y├╝zmeyi engelleyip, bo─čulmaya neden olabilir. Is─▒rman─▒n verece─či ─▒zd─▒rab─▒, sirke, tuz, ┼čeker ve hatta kuru kum serperek hafifletilebilir. Yava┼č├ža bu malzeme yaran─▒n ├╝zerine yay─▒lmal─▒d─▒r.

Yara temizlendikten 15-20 dakika sonra o b├Âlge deniz suyuyla y─▒kanmal─▒d─▒r. Tatl─▒ su kullan─▒lmas─▒ ve derinin ovalanmas─▒ daha ├žok zehir yay─▒lmas─▒na yol a├žar. Cilde yap─▒lm─▒┼č olan dokunga├žlar al─▒nmal─▒d─▒r. Bunun i├žin deniz suyu, kum veya talk pudras─▒, un veya karbonatla yap─▒lm─▒┼č bir macun kullan─▒lmal─▒d─▒r. Art─▒k kalan par├žac─▒klar b─▒├žak veya deniz kabu─ču gibi sert kenarl─▒ bir madde ile s─▒yr─▒lmal─▒d─▒r. Bu i┼člemi yaparken m├╝mk├╝nse eldiven tak─▒lmal─▒d─▒r.

0,5ÔÇ▓lik hidrokortizon merhemi kullan─▒l─▒r. Bu, k─▒zar─▒kl─▒k ve ┼či┼čli─či hafifletir. Uyu┼čturucu etkisi olan benzokain gibi bir merhem a─čr─▒y─▒ ve kalemin losyonu ka┼č─▒nt─▒y─▒ azaltabilir. Aspirin ve asetominofen gibi hafif analjezikler kullan─▒labilir. Daha ┼čiddetli ─▒s─▒r─▒klarda mutlaka doktor tavsiyesi gerekir.