Etiket: Cemil Topuzlu

Di┼čhekimli─činin Tarih├žesi

Ferrier taraf─▒ndan M.├ľ.8000ÔÇ▓lere ait insan kafataslar─▒ ├╝zerinde yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda incelenen 2000 di┼čte %3, Mummery taraf─▒ndan 68 kafatas─▒nda yap─▒lan ba┼čka bir ara┼čt─▒rmada ─░ngiltereÔÇÖde %2,94 oranlar─▒nda ├ž├╝r├╝k kavitelerine rastlanm─▒┼čt─▒r. DanimarkaÔÇÖda ta┼č devrine ait insanlar─▒n kafataslar─▒nda %14, FransaÔÇÖda bulunan kafataslar─▒nda %1,2 di┼člerde ├ž├╝r├╝k kavitesi saptanm─▒┼č, ayr─▒ca alt ve ├╝st ├žene kemiklerinde kist bo┼čluklar─▒, fist├╝l kanal ve a─č─▒zlar─▒, di┼čler ├╝zerinde di┼č ta┼člar─▒, ├ži─čneme y├╝zeylerinde yenilen g─▒dalara ba─čl─▒ a┼č─▒nmalar g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Di┼člerle ilgili sorunlar insan var olal─▒ mevcut oldu─čuna g├Âre, en ilkel insan─▒n bile di┼č a─čr─▒s─▒n─▒ dindirmek, ├že┼čitli nedenlerle kaybetti─či di┼člerinin yerine ilkel bir protez yapabilmek i├žin ├že┼čitli ├žareler d├╝┼č├╝nm├╝┼č ve uygulam─▒┼čt─▒r. Bu tip konularda tarihe ─▒┼č─▒k tutan en eski belgeler ma─čara duvarlar─▒na resmedilmi┼č olan ├žizimlerdir. Ancak, ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n buldu─ču ma─čara duvarlar─▒na resmedilmi┼č t─▒pla ilgili pek ├žok fig├╝r i├žinde di┼čhekimli─či ile ilgili bir ├žizim, bir anlat─▒mla kar┼č─▒la┼č─▒lmam─▒┼čt─▒r.

Di┼čhekimli─či

Bu nedenle 5000 y─▒ll─▒k bir s├╝reyi kapsayan zaman dilimi i├žinde ÔÇťDi┼čhekimli─či nas─▒l do─čmu┼č, nas─▒l geli┼čmi┼čÔÇŁ sorusunun cevab─▒ verilememektedir. Tarih ├Âncesine ait olan bilgilerin pek ├žo─ču varsay─▒mlara dayand─▒r─▒lmakta olup ancak son birka├ž y├╝zy─▒l i├žinde elde edilen bilgiler ger├žek ve ge├žerli say─▒labilmi┼čtir.

─░lk├ža─člardan beri genel t─▒pla i├ž i├že olan di┼čhekimli─činin geli┼čmesi y├╝zy─▒llar alm─▒┼čt─▒r. Ba─č─▒ms─▒z bir meslek haline gelebilmesi pek ├žok evreden ge├žtikten sonra ancak 18. y├╝zy─▒lda, ├ža─čda┼č anlamda ├Â─čretilmeye ve uygulanmaya ba┼člamas─▒ ise 19. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒nda ger├žekle┼čmi┼čtir. 20. y├╝zy─▒l her alanda oldu─ču gibi di┼čhekimli─činde de b├╝y├╝k bir teknik ve teknolojik geli┼čimin ya┼čand─▒─č─▒ d├Ânem olmu┼čtur. ─░kinci yar─▒s─▒nda ger├žekle┼čmi┼čtir. 20. y├╝zy─▒l her alanda oldu─ču gibi di┼čhekimli─činde de b├╝y├╝k bir teknik ve teknolojik geli┼čimin ya┼čand─▒─č─▒ d├Ânem olmu┼čtur. Bug├╝n├╝ kavraman─▒n ancak tarihi bilmekle m├╝mk├╝n olabilece─či d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse di┼čhekimli─či mesle─či tarihini bilmenin bizlere kazand─▒raca─č─▒ pek ├žok yarar olacakt─▒r.

Di┼čhekimli─či

├ľrne─čin;

  • Tarihi ila├ž ve tedavi y├Ântemlerinden ├ža─čda┼č bilimin ─▒┼č─▒─č─▒nda yeniden yararlanabilmek,
  • Teknik ve teknolojik geli┼čmeleri ve yenilikleri takip ederek meslek ya┼čam─▒nda ba┼čar─▒y─▒ yakalamak,
  • Mesle─či uygularken, olas─▒ sosyal ili┼čkilerde etkinlik sa─člamak, meslek prestijini y├╝celtmek ad─▒na giri┼čimlerde bulunabilecek alt yap─▒ya sahip olma imkan─▒ edebilmek,
  • Adli bilimler i├žinde ├Ânemi gittik├že artan Adli Di┼čhekimli─či ad─▒na ├Ânemli bilgi taban─▒ olu┼čturmak bu yararlardan baz─▒lar─▒ olarak say─▒labilir.

Di┼čhekimli─či

Antik ├ça─člar

Mayalar

M.├ľ. 2500 y─▒llar─▒nda kurulmu┼č, M.S. 300-900 y─▒llar─▒nda k├╝lt├╝rlerinin en y├╝ksek noktas─▒na ula┼čm─▒┼člard─▒r. Ta┼č ve metalle ├žal─▒┼čmada ├žok ├╝st├╝n olmalar─▒na ra─čmen a─č─▒z sa─čl─▒─č─▒ ile ilgili restoratif i┼čleme rastlanmam─▒┼čt─▒r. Di┼člerle ilgili s├╝sleme ve ├žekimlerin dini ve ibadet ama├žl─▒ yapt─▒klar─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Mayalar bu gibi nedenlerle di┼člerin kesici kenarlar─▒n─▒ e─čelemi┼čler, ├žo─čunlukla mesial k├Â┼čeyi e─čeleyip distal k├Â┼čeyi b─▒rakarak ├Âzel ┼čekiller olu┼čturmu┼člard─▒r. Bu i┼člemleri bir gurur ni┼čanesi olarak kabilenin ya┼čl─▒ kad─▒nlar─▒ yapmaktayd─▒. Ayr─▒ca ├╝st kesici di┼člere ve daha az s─▒kl─▒kla ├╝st premolarlara d├╝zg├╝n kesilmi┼č ta┼č inleyler yerle┼čtirmi┼člerdir.

Aztekler

Aztekler konusunda bilgiler Bernardio de Sahagun (1492-1590) adl─▒ ke┼či┼čin ara┼čt─▒rmalar─▒ndan ├Â─črenmekteyiz. Aztekler de Mayalar gibi di┼člerine k─▒ymetli ta┼č inleyler uygulam─▒┼člar, a─č─▒z hastal─▒klar─▒n─▒ ot ve bitkilerle tedavi ettiklerini, ├ž├╝r├╝─č├╝n sebebinin bir kurt oldu─čuna inand─▒klar─▒n─▒, chili ad─▒ verilen ac─▒ biberi ├ži─čneyip kurdu ├Âld├╝rerek di┼či tedavi edebileceklerine inand─▒klar─▒n─▒ ├Â─čreniyoruz. Yaralar─▒n─▒ sa├ž telleriyle diktikleri, yemeklerden sonra k├╝rdan kulland─▒klar─▒, di┼člerini k├Âm├╝r tozu ile ovup beyazlatt─▒klar─▒ndan s├Âz edilmektedir.

─░nkalar

Dini inan─▒┼člar─▒ ├žok kuvvetli oldu─ču i├žin hastal─▒klar─▒n─▒ sadece rahiplere itiraf etmekle kurtulunabilen bir g├╝nah olarak bakmakta, di┼č ├ž├╝r├╝─č├╝ ve sallanmas─▒ndan g├Âkku┼ča─č─▒n─▒ sorumlu tutmakdayd─▒lar. ├ç├╝r├╝─č├╝ kurdun olu┼čturdu─ču fikrine bu toplumda rastlanmamaktad─▒r. Di┼člerle ilgili hastal─▒klar─▒n tedavisinde ise Peru balzam─▒ ad─▒ verilen bir resinin kullan─▒lmas─▒n─▒ ├Ânermektedirler. Daha a─č─▒r durumlarda koterizasyon y├Ântemine ba┼čvuruyorlard─▒. Bu y├Ântem ├ž├╝r├╝k tedavisinde de kullan─▒l─▒yordu. A─čr─▒y─▒ gidermek i├žin koka bitkisi yapraklar─▒ ├ži─čniyorlar, a─čr─▒yan di┼člerin ├ževrelerine kostik bir resin s├╝r├╝p gev┼čettikten sonra ├žubuk yard─▒m─▒yla sallan─▒r hale getirip parmaklar─▒n─▒ kullanarak ├žekiyorlard─▒. S├╝s amac─▒yla ├Ân di┼člere yap─▒lan inley tarz─▒ dolgularda alt─▒n yapraklar─▒ kaviteye d├Âverek uyguluyor, sonra cilal─▒yorlard─▒. Puberte ├ža─č─▒ndaki gen├žler s├╝s amac─▒yla oldu─ču kadar ├ž├╝r├╝kten korunmak i├žin de di┼čleri simsiyah olana kadar a─ča├ž yapraklar─▒ ├ži─čniyorlard─▒.

Di┼čhekimli─či

Farkl─▒ ─░lkel Topluluklarda Gelenekler

─░lkel toplumlar basit di┼č hastal─▒klar─▒n─▒n tedavisi i├žin yeni y├Ântemler geli┼čtirmi┼č olsalar da di┼člerinden bir veya birka├ž─▒n─▒ s─▒kl─▒kla kabile i┼čareti olarak ya da dini nedenlerle tahrip etmeye devam etmi┼člerdir. Amazonlar vadisinde ya┼čayan baz─▒ G├╝ney Amerika yerlilerinin piranalara benzemek ve vah┼či bir g├Âr├╝n├╝m elde etmek amac─▒yla anterior di┼člerini t├Ârp├╝ledikleri, Kuzey Gr├ÂnlandÔÇÖdaki Eskimo kad─▒nlar─▒n─▒n botlar─▒na pen├že yapabilmek amac─▒yla ay─▒bal─▒─č─▒ derisini ├ži─čneyerek i┼členebilir hale getirdikleri, bu y├╝zden de di┼člerinin zaman i├žerisinde damak seviyesine kadar a┼č─▒nd─▒─č─▒ bilinmektedir.

AvusturalyaÔÇÖn─▒n yakla┼č─▒k 1000 mil kuzeybat─▒s─▒nda bulunan Mercan denizindeki Makkula adas─▒ ormanl─▒klar─▒nda ya┼čayan baz─▒ yerli topluluklar─▒nda kad─▒nlar─▒n ├Âzel bir topluma girebilmeleri ├╝st sa─č kesici di┼člerini ├žektirmeleriyle m├╝mk├╝n olmaktad─▒r. VietnamÔÇÖ─▒n da─čl─▒k b├Âlgelerinde kesici di┼čler k├Âpek gibi g├Âsterdi─či i├žin ya ├žekiliyor yada damak hizas─▒na kadar e─čeleniyor.

Di┼čhekimli─či

Eski T─▒pta Hastal─▒klar─▒n Olu┼č Nedenleri ve Tedavi Y├Ântemleri

─░lkel insanlar hastal─▒klara do─ča├╝st├╝ g├╝├žlerin ve ruhlar─▒n sebep oldu─ču, bu k├Ât├╝ ruhlar─▒n ve etkilerinin uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒n─▒n b├╝y├╝c├╝ hekim veya rahiplerin dua ve efsunlar─▒yla ger├žekle┼čebilece─čine inan─▒lm─▒┼čt─▒r. Bilimsel t─▒p eski Yunanla birlikte do─čmu┼čtur. Tarih boyunca iki hayali patojen, Humoral Patoloji ve di┼čhekimli─čini do─črudan ilgilendiren Di┼č Kurtlar─▒ Teorisidir.

Humoral Patoloji; eski Yunandan sonra ─░slam D├╝nyas─▒n─▒ ve AvrupaÔÇÖy─▒ etkileyen inan─▒┼ča g├Âre, ate┼č, hava, su, toprak tabakalar─▒na kar┼č─▒ insano─člunda d├Ârt s─▒v─▒ bulunur. Bunlar kan, balgam, kara safra, sar─▒ safra olup yenilip i├žilenler bu d├Ârt ana maddeye d├Ân├╝┼č├╝r denmektedir. Bu d├Ârt unsurun aras─▒nda bir dengenin bulunmas─▒ ile sa─čl─▒kl─▒ olmak m├╝mk├╝n g├Âr├╝lmektedir. Bu inan─▒┼ča g├Âre tedaviler; kan almak, kusturmak, vantuz ├žekmek, da─člamak vb.

Di┼č Kurtlar─▒ teorisi; di┼č ├ž├╝r├╝─č├╝ne ve a─čr─▒s─▒na di┼če yerle┼čen kurtlar─▒n neden oldu─ču, bunlar─▒ ├Âld├╝rerek ├ž├╝r├╝kten korunulabilece─či inan─▒┼č─▒d─▒r. Tarihi ├žok eskilere dayanan bu teori ÔÇťLegand of WormÔÇŁ yani solucan efsanesi olarak adland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Bununla ilgili en eski bilgiler M.├ľ.1200-1100 y─▒llar─▒ aras─▒nda M─▒s─▒rÔÇÖda yaz─▒lan Anastasia papirusunda kaydedilmi┼čtir.

Di┼čhekimli─či

Yak─▒n Do─ču Mezopotamya ve M─▒s─▒r

M.├ľ. 3500-3000 y─▒llar─▒ aras─▒nda Dicle ve F─▒rat nehirleri aras─▒ndaki verimli topraklarda ilk kez S├╝merler geli┼čmi┼č bir medeniyet olu┼čturmu┼člard─▒r. Daha sonra b├Âlgenin Babil ve Asurlular taraf─▒ndan i┼čgali ile ├╝├ž k├╝lt├╝r birbirine kayna┼čm─▒┼čt─▒r. Bu ├╝├ž k├╝lt├╝re ait kil tabletler ├╝zerine yaz─▒lm─▒┼č yaz─▒lar M.├ľ.7. yy.da ya┼čam─▒┼č olan Asur Kral─▒ olan Asurbanipal taraf─▒ndan NinovaÔÇÖda yapt─▒r─▒lan bir k├╝t├╝phanede toplanm─▒┼čt─▒r. O tarihlerde BabilÔÇÖde di┼če ne kadar ├Ânem verildi─čini M.├ľ.1700 y─▒l ├Âncesine ait Hammurabi kanununun iki y├╝z├╝nc├╝ paragraf─▒nda ÔÇťBir kimse di─čerinin di┼člerini k─▒rarsa, ceza olarak onun bu di┼čleri s├Âk├╝l├╝rÔÇŁ ifadesinde g├Ârmekteyiz. Bu konuyla ilgili en eski belgeler M.├ľ. 3000 y─▒llar─▒nda M─▒s─▒rÔÇÖda ya┼čam─▒┼č olan ve o zamanki hekim ve di┼čhekimlerinin atas─▒ olarak kabul edilen HesireÔÇÖnin mezar─▒ndan ├ž─▒kar─▒lan, tahta bir levha ├╝zerine oyulmu┼č resmi ve M.├ľ. 2000 y─▒l ├Âncesine ait, Babil Kral─▒ AssurbanipalÔÇÖin k├╝t├╝phanesinde bulunan ├živi yaz─▒s─▒ ile yaz─▒lm─▒┼č bir levhad─▒r.

AssurbanipalÔÇÖin k├╝t├╝phanesindeki kil tabletler aras─▒nda te┼čhis, tedavi ve prognoza ait pek ├žok bilgi ├živi yaz─▒s─▒ ile ifade edilmi┼čtir. Di─čer taraftan eski MezopotamyaÔÇÖda t─▒p uygulay─▒c─▒lar─▒n─▒n iki s─▒n─▒fta topland─▒─č─▒, bunlardan birincisinin din adaml─▒─č─▒ ve hekimlik aras─▒nda karma bir stat├╝ye sahip ÔÇťSaray b├╝y├╝c├╝leriÔÇŁ oldu─čunu g├Âr├╝yoruz. Bunlar e─čitim g├Ârm├╝┼č olup y├╝ksek s─▒n─▒fa mensup kabul edilir. Hastalar─▒n─▒ belirli g├╝nlerde ve belirli saatlerde uygulad─▒klar─▒ b├╝y├╝lerle iyile┼čtirmeye ├žal─▒┼č─▒rlard─▒. ─░kincisi ise e─čitim g├Ârmeksizin pratikten yeti┼čirlerdi. ├çe┼čitli bitki tohumlar─▒n─▒ kullanarak iyile┼čtirmeye ├žal─▒┼č─▒rlard─▒. Bunlar saray b├╝y├╝c├╝lerinden daha ba┼čar─▒l─▒yd─▒lar.

M─▒s─▒rÔÇÖda ise hekimlik ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n eski krall─▒k devrinde ba┼člad─▒─č─▒, zamanla uzmanl─▒k alanlar─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. M─▒s─▒rÔÇÖda t─▒p alan─▒nda ortaya ├ž─▒kan bu ihtisasla┼čmay─▒ M.├ľ.5. y├╝zy─▒l─▒n b├╝y├╝k tarih├žisi Heredot ÔÇťT─▒p ├žal─▒┼čanlar─▒ o ┼čekilde b├Âl├╝nm├╝┼člerdir ki her biri bir hastal─▒─č─▒n iyile┼čtiricisidir ve t├╝m ├╝lke kimi di┼č, kimi g├Âz, kimi de gizli hastal─▒klar ├╝zerinde ihtisasla┼čm─▒┼č doktorlarla doludurÔÇŁ diye anlatm─▒┼čt─▒r. ZoserÔÇÖin h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒ s─▒ras─▒nda ya┼čam─▒┼č olan ve tarihte bilinen ilk di┼čhekimi olarak an─▒lan Hesire (M.├ľ.2600) yap─▒lan kaz─▒lar s─▒ras─▒nda elde edilen bir tablette di┼či tedavi eden doktorlar─▒n en b├╝y├╝─č├╝ olarak tarif edilmi┼čtir. T─▒bbi tedavilerle ilgili en temel dok├╝manlar papiruslard─▒r. Bunlar Hearst, Edwin Smith ve George ElbersÔÇÖin adlar─▒ ile an─▒l─▒rlar. Sonuncusu Leipzig ├ťniversitesinde saklanmaktad─▒r. Elbers papiruslar─▒, George Elbers taraf─▒ndan Teb ┼čehrinde bulunmu┼čtur. ┼×efik FaridÔÇÖin Kahire yak─▒nlar─▒nda buldu─ču alt─▒n tellerle birbirine ba─čl─▒ di┼člerden olu┼čan k├Âpr├╝.

M.├ľ. 1550 y─▒l ├Âncesine ait 21 metre boyundaki Ebers papir├╝s├╝nde sallanan di┼čleri sabitle┼čtiren, di┼č ├ž├╝r├╝klerinde kullan─▒lan ila├žlarla, aftlar ve di┼č abselerinin tedavilerinden bahsedilmektedir. Edwin Smith papiruslar─▒ 1862ÔÇ▓de Edwin Smith taraf─▒ndan LuxorÔÇÖda bulunmu┼čtur. 4,68m. uzunlu─čundad─▒r. Her iki taraf─▒ da yaz─▒l─▒ olan, bilinen en eski t─▒bbi dok├╝mand─▒r. Travmatik ve cerrahi sorunlarla ilgili, sorunlar─▒ ├žok g├╝zel ifade eden bir yaz─▒tt─▒r. Maksilla ve mandibula k─▒r─▒klar─▒, zigoma perforasyonlar─▒, dudak yar─▒klar─▒n─▒n cerrahisinden bahsetmektedir. Ayr─▒ca lukse olmu┼č mandibulay─▒ yerine yerle┼čtirirken ellerin nas─▒l kullan─▒laca─č─▒ da anlat─▒lmaktad─▒r. Bu g├╝ne kadar ele ge├žirilen en eski protezlerin M.├ľ. 500-400 y─▒llar─▒nda ya┼čam─▒┼č olan Etr├╝sklere ait oldu─ču tespit edilmi┼čtir. 3-5 mm. geni┼čli─činde alt─▒n bantlar i├žine dana di┼činden oyulmu┼č di┼člerin yerle┼čtirilmesiyle yap─▒lan bu k├Âpr├╝ler, Etr├╝sklerin alt─▒n d├Â─čmecili─či ve per├žinleme sanat─▒nda da usta olduklar─▒n─▒ g├Âsteriyor.

Eski M─▒s─▒rl─▒lar ve ─░branilerden olu┼čan Fenikeliler ┼čimdiki L├╝bnanÔÇÖda ya┼čam─▒┼člard─▒r. Arkeolojik kaz─▒larda ortaya ├ž─▒kan di┼člere ait restorasyonlar─▒ yapan sanatkar kuyumcular vard─▒. Eski Sidon ┼čehri yak─▒nlar─▒nda M.├ľ.400 y─▒llar─▒na ait, i├žerisinde yapay di┼čler ve aletler bulunan g├Âm├╝t ortaya ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č, yapay di┼člerin alt─▒n tellerle yandaki di┼člere ba─članm─▒┼č olduklar─▒ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Di┼čhekimli─či

Eski Yunan

Yunan sa─čl─▒k tanr─▒s─▒ EsculapÔÇÖ─▒n sembol├╝ (Asklepius) y─▒land─▒ ve ad─▒na yap─▒lan tap─▒naklar (Asklepion) ayn─▒ zamanda en ├Ânemli sa─čl─▒k merkezleriydi. M.├ľ.460-377 y─▒llar─▒ aras─▒nda ya┼čayan Hippocrates Kos (─░slank├Ây) adas─▒nda do─čmu┼č, burada t─▒p okulu kurmu┼č deneysel y├Ântemlere dayal─▒ t─▒p e─čitimi vermeye ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Bu nedenle t─▒bb─▒n temellerinin M.├ľ.5. y├╝zy─▒lda Hippokrat taraf─▒ndan at─▒ld─▒─č─▒, yaz─▒l─▒ di┼čhekimli─či tarihinin onunla ba┼člad─▒─č─▒ s├Âylenebilir.

Hippocrates d├Âneminde bir hastal─▒k incelendi─či zaman yaln─▒zca semptomlar─▒n ortadan kald─▒r─▒lmas─▒na ├žal─▒┼č─▒lmay─▒p, etyolojisi de incelenirdi ve bunlara g├Âre tedavi yap─▒l─▒rd─▒. HippocratesÔÇÖin yaz─▒lar─▒nda di┼č s├╝rmeleri, hastal─▒klar─▒ ve tedavi metodlar─▒ ile ilgili bir├žok b├Âl├╝m vard─▒r. ─░lk di┼čin ana rahminde olu┼čtu─ču, do─čumdan sonra anne s├╝t├╝ ile beslenmeyle geli┼čti─či, daimi di┼člerin 7. ya┼č dolaylar─▒nda s├╝rd├╝─č├╝, ba┼čka bir hastal─▒k olmazsa ├Âm├╝r boyu a─č─▒zda kald─▒klar─▒ bilgileri ona aittir. ├ç├╝r├╝k etyolojisinde iki endojen, bir eksojen etken ileri s├╝rm├╝┼č, di┼č kurdu kavram─▒na yer vermemi┼čtir. Di┼člerin pozisyon anomalileri, 3. molar s├╝rme komplikasyonlar─▒, di┼č a─čr─▒ ├že┼čitleri, alveoler abselerde s├Âzetmi┼č, a─čr─▒yan di┼čler ve di┼četlerinin tedavisinde koterizasyon uygulam─▒┼č, di┼č ├žekiminde demirden yap─▒lm─▒┼č davyeler kullanm─▒┼čt─▒r. Meslek ahlak─▒na ├žok ├Ânem vermi┼č, ÔÇťHippocrates And─▒ÔÇŁ y├╝zy─▒llarca hekimlere hekimlik kurallar─▒n─▒ ├Â─čreten ├Ârnek olmu┼čtur, halen hekimlik and─▒ olarak kullan─▒lmaktad─▒r.

Di┼čhekimli─či

Orta├ža─čda Bizans

Bizansl─▒ hekim GregoriusÔÇÖun yaz─▒lar─▒ndan anla┼č─▒ld─▒─č─▒na g├Âre imparatorluk d├Âneminde t─▒p ve fen bilimlerinde hi├žbir ilerleme olmam─▒┼č, ancak Roma uygarl─▒─č─▒ d├Âneminde yaz─▒lm─▒┼č baz─▒ eserler terc├╝me edilmi┼čtir. Yakla┼č─▒k iki y├╝zy─▒l sonra Amids a─č─▒z ve di┼č hastal─▒klar─▒ ile ilgili geni┼č bilgiler i├žeren temel t─▒bbi bilgiler ansiklopedisini yazm─▒┼čt─▒r. Paul of Aegina (M.S.625-690) di┼čhekimli─či ile ilgili yazd─▒─č─▒ kitapta di┼č cerrahisi ile ilgili bilgiler vermi┼č, kom┼ču di┼člerden y├╝ksek olan di┼člerin seviyelenmesi tekniklerini anlatm─▒┼č, di┼č ta┼člar─▒n─▒n aletlerle temizlenmesini ilk kez tarif etmi┼čtir.

Di┼čhekimli─či

─░slam D├╝nyas─▒

─░lk fetih y─▒llar─▒nda Arap okullar─▒nda KuranÔÇÖ─▒n diseksiyonu yasaklad─▒─č─▒, ├Âl├╝ v├╝cudunun tabu olu┼ču nedenleriyle fanatik bir ├Â─čreti hakim olmu┼čtur. Ancak o devirde temel hijyen kurallar─▒, oral hijyenin ├Ânemi dini kurallar ├žer├ževesinde Arap d├╝nyas─▒nda yerle┼čmi┼čtir. ├ľrne─čin her abdest almada a─č─▒z─▒n ├žalkalanmas─▒, misvak kullan─▒lmas─▒. 635 y─▒l─▒nda Halife ├ľmerÔÇÖin bedevi kabilelerini birle┼čtirmesinden sonra M├╝sl├╝manlar─▒n d├╝nya politikas─▒, k├╝lt├╝r├╝ ve ├Â─čreniminin de─či┼čti─či, Abbasiler devrinde fen ve t─▒p alan─▒nda yenilikler ve ilerlemeler g├Âze ├žarpmaktad─▒r. 10. yy.da ─░spanyaÔÇÖda M├╝sl├╝man hakimiyetinin s├╝rd├╝─č├╝ y─▒llarda Cordoba AvrupaÔÇÖn─▒n en geli┼čmi┼č k├╝lt├╝r ┼čehri olmu┼čtur. 70 k├╝t├╝phane, 900 halk hamam─▒, 50 hastane ve ├╝niversitesi vard─▒r.

Abul Kas─▒m Zahravi

9. yy.da ─░ranÔÇÖda ya┼čam─▒┼č olan Ali-─░bn-Sahl Rabban at-Tabari ├╝nl├╝ bir hekimdir ve Firdavs-al-Hikma adl─▒ eseri 850 y─▒llar─▒nda yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. 30 b├Âl├╝mde 360 konu anlat─▒lm─▒┼č, be┼č sayfal─▒k b├Âl├╝m├╝ di┼čler, a─č─▒z hastal─▒klar─▒ hakk─▒nda bilgi vermektedir. Abubakir Muhammed ─░bn Zakariya al-Razi baz─▒ kaynaklara g├Âre 230, baz─▒ kaynaklara g├Âre 184 kitap yazm─▒┼čt─▒r. El-Fakhir adl─▒ eserinde di┼čler, a─čr─▒yan di┼čler, di┼č ├ž├╝r├╝kleri, a─č─▒z kokusu, di┼četlerinin cerahatlenmesi, piyore ve kanayan di┼četlerinden s├Âz eden 7 b├Âl├╝m vard─▒r.

Abul Kas─▒m Zahravi (936-1013) di┼četi hastal─▒klar─▒, a─č─▒z hijyeni, tekrarlayan enfeksiyonlarda koterizasyon hakk─▒nda bilgilere yer vermi┼č, di┼člerin ├žekiminin m├╝mk├╝n oldu─čunca geciktirilmesini, ├žekim gerekti─činde di┼četinin di┼čten iyice ayr─▒larak, forseps di┼čin ├ževresine iyice yerle┼čtirilerek ├žekilmesi gerekti─čini belirtmi┼čtir. Do─čal di┼člerin ├Ânemini kavram─▒┼č, yanl─▒┼č ├žekim yapmamak i├žin te┼čhiste ├žok dikkatli olunmas─▒ gerekti─čini vurgulam─▒┼čt─▒r. Sallanan di┼člerin sa─člam di┼člere ba─članmas─▒ gerekti─čini, bunun i├žin alt─▒n tel kullan─▒lmas─▒ gerekti─čini, kaybolan di┼člerin yerine s─▒─č─▒r kemi─činden yap─▒lm─▒┼č di┼člerin konabilece─čini, travma sonucu d├╝┼čen di┼čin tekrar alveole yerle┼čtirilebilece─čini belirtmi┼čtir.

─░bni Sina

─░bni Sina (980-1037) do─čunun HippocratesÔÇÖi olarak an─▒l─▒r. Di┼č tedavisi ile ilgili pek ├žok ┼čey yazm─▒┼čt─▒r. Di┼čleri temiz tutman─▒n ├Ânemini, di┼č a─čr─▒s─▒n─▒n nedeninin di┼čin i├žindeki s─▒v─▒lar─▒n bas─▒nc─▒n─▒n neden oldu─čunu, di┼čin delinerek bu a─čr─▒n─▒n giderilebilece─čini belirtmi┼čtir. Di┼č a─čr─▒s─▒ i├žin narkotik etkili baz─▒ ila├žlar ve otlar kullanm─▒┼č, ├žene k─▒r─▒klar─▒ i├žin alt─▒n tellerle stabilize edilmesini ├Ânermi┼čtir. A─čr─▒ duyusunun tiplerini tan─▒mlam─▒┼č, a─čr─▒ kontrol├╝ ve fizyolojisinin temelini atm─▒┼čt─▒r. Kanun adl─▒ eseri t─▒p alan─▒nda kendinden ├Ânce gelen bilgi birikimini i├žerdi─či ve kendi g├Âzlem ve uygulamalar─▒n─▒n ─▒┼č─▒─č─▒nda haz─▒rlad─▒─č─▒ orta ├ža─č t─▒bb─▒n─▒n yap─▒ ta┼člar─▒ndan biridir.

┼×erefeddin Sabuncuo─člu

┼×erefeddin Sabuncuo─člu (1385-1470)Fatih Sultan Mehmet devrinde ya┼čam─▒┼č ├╝nl├╝ bir hekim ve cerraht─▒r. Amasya Dar├╝┼č┼čifas─▒nda t─▒p e─čitimi alm─▒┼č ve uygulam─▒┼čt─▒r. T├╝rk├že halk diliyle eserler yazmakta ─▒srarl─▒ olmu┼čtur. K─▒tab-─▒ cerrahiyet ul-Haniye (HanÔÇÖa sunulan cerrahi kitab─▒) 83 ya┼č─▒nda yazm─▒┼č, cerrahi teknikleri resimlemi┼čtir. Di┼č soketlerinin tedavisi, ranula ve kistlerin tedavileri, koterizasyon teknikleri, abse drenajlar─▒, ├žekimler, sallanan di┼člerin tespiti i├žin alt─▒n tellerin kullan─▒lmas─▒, di┼č ta┼člar─▒n─▒n uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒, k─▒r─▒klar─▒n tedavisi gibi konular─▒ kapsamaktad─▒r. S─▒cak ├želik pinlerle pulpay─▒ kotarize ederek a─čr─▒yan di┼či tedavi etti─či, baz─▒ tozlarla di┼čleri beyazlatt─▒─č─▒ bilinmektedir. M├╝cerrepname yazm─▒┼č oldu─ču son eserdir ve yukar─▒daki tedavi metodlar─▒n─▒ i├žerir.

Di┼čhekimli─či

R├Ânesans ├ľncesi Avrupa

Kilisenin koyu taassubundad─▒r. Tedaviler berberler ve zor vakalarda cerrahlar taraf─▒ndan yap─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. Tedavi metodler─▒ eski yunan ve m├╝sl├╝man hekimlerin yazm─▒┼č oldu─ču kitaplardaki bilgiler esas al─▒narak yap─▒lmaktad─▒r. Guy de Chauliac (1300-1368) di┼člerin anatomisi ve erupsiyonunu anlatm─▒┼č, tedavi y├Ântemlerini evrensel ve ├Âzel olmak ├╝zere ikiye ay─▒rm─▒┼čt─▒r.

Di┼čhekimli─či

15. ve 16. Y├╝zy─▒l

Bu y├╝zy─▒lda t─▒ptaki ilerlemenin temelini anatomideki r├Ânesans olu┼čturur. Leonardo da Vinci (1452-1519); bu ├žok y├Ânl├╝ deha t─▒bba oldu─ču kadar di┼čhekimli─čine de b├╝y├╝k hizmetlerde bulunmu┼čtur. Maksiller sin├╝s├╝ tan─▒mlam─▒┼č, molar ve premolar fark─▒n─▒ ortaya koymu┼čtur. Giovanni da Vigo (1460-1525) di┼č kavitelerinin alt─▒n yapraklarla doldurulabilece─čini belirtmi┼č, sa─čl─▒kl─▒ di┼člerin insan psikolojisi ve fizyolojisi ├╝zerindeki rol├╝n├╝n├╝n ├Ânemini ┼č├Âyle belirtmi┼čtir; ÔÇŁ Di┼čler esteti─či, ├ži─čnemeyi ve konu┼čmay─▒ sa─člar. O halde di┼člerin tedavisi dikkat, ├Âzen ve yo─čun ├žal─▒┼čma gerektirirÔÇŁ.

Cardanus (1501-1564) di┼člerin fokal enfeksiyon kayna─č─▒ olabilece─či fikrini tarihte ilk ortaya atand─▒r. Andreas Vesalius (1514-1564) di┼člerin kemik olmad─▒─č─▒n─▒, kar┼č─▒t di┼č kay─▒plar─▒nda bo┼člu─ča do─čru uzad─▒─č─▒n─▒ ifade etmi┼č, ilk defa pulpan─▒n anatomisini a├ž─▒klam─▒┼č, di┼člerin kapan─▒┼č─▒n─▒ inceleyip ├žizimle ifade etmi┼čtir. Y├╝zy─▒llar boyunca inan─▒ld─▒─č─▒ gibi kad─▒nlarda erkeklere g├Âre daha az di┼č olmad─▒─č─▒n─▒ ilk a├ž─▒klayan odur. ├ľ─črencisi Matteo Realdus Colombo (1516-1559) fetusu keserek di┼č follik├╝llerini bulmu┼čtur. Eustachius (1520-1574) Abducens siniri, bo─čaz ve boyun kaslar─▒n─▒ tarif etmi┼č, di┼č anatomisi ve histolojisini anlatan ÔÇťLibellus de DentibusÔÇŁ kitab─▒n─▒ yazm─▒┼čt─▒r. 30 k─▒s─▒m halinde dental morfolojiyi, histolojiyi ve fizyolojiyi, di┼člerin olu┼čumunu, pulpa odalar─▒n─▒ anlatmaktad─▒r.

Di┼čhekimli─či

17. Y├╝zy─▒l

D├Ânemin en ├Ânemli bilimsel olgusu kan dola┼č─▒m─▒n─▒n tan─▒mlanm─▒┼č olmas─▒d─▒r. Yine bu y├╝zy─▒lda mikroskobun ke┼čfi bilim d├╝nyas─▒nda yeni ufuk a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu bulu┼č sayesinde Anton Van Leewenhoek (1682-1723) dentin t├╝b├╝llerinin ve di┼če yap─▒┼čan bakterilerin varl─▒─č─▒n─▒ ke┼čfetmi┼čtir. Kornelis Solingen (1641-1687) parulis ve epulis ameliyatlar─▒, di┼č ├žekimleri yapm─▒┼č, daha da ├Ânemlisi a─č─▒z muayenesinde ilk defa a─č─▒z aynas─▒ kullanm─▒┼čt─▒r. Bu d├Ânemin en ├Ânde gelen ismi 1560-1634 y─▒llar─▒nda Almanya ve ─░svi├žreÔÇÖde ya┼čam─▒┼č olan cerrah Wilhelm Fabry Von HildenÔÇÖdir. ÔÇťObservations and CounselsÔÇŁ isimli kitabinda di┼č ├žekimleri, epulis ameliyatlar─▒, damak defektleri i├žin haz─▒rlad─▒─č─▒ maksillofasial protezler ├╝zerinde durmu┼čtur. Bir├žok aletin mucididir. Di┼č hastal─▒klar─▒ ve trigeminal nevralji aras─▒ndaki ili┼čkiyi a├ž─▒klam─▒┼č, reimplantasyon uygulamalar─▒ndan bahsetmi┼čtir.

Di┼čhekimli─či

18. Y├╝zy─▒l

Bu y├╝zy─▒lda Fransa AvrupaÔÇÖn─▒n en geli┼čmi┼č ve k├╝lt├╝rel anlamda da en zengin ├╝lkesidir. Frans─▒z parlementosu di┼č├ži pratisyenler, g├Âz doktoru, ├ž─▒k─▒k├ž─▒ ve k─▒r─▒k├ž─▒lar gibi uzmanlar da dahil pek ├žok ki┼či i├žin Paris ve ├ževresinde ├žal─▒┼čma izni vermeden ├Ânce cerrahlar komitesi taraf─▒ndan s─▒nanma zorunlulu─ču getirmi┼člerdir. Pierre Fauchard (1678-1761) modern di┼čhekimli─činin kurucusu olarak kabul edilmektedir. 1723ÔÇ▓de yazm─▒┼č oldu─ču Cerrah Di┼č├žiler ve Di┼č Tedavisi ├ťzerine Yaz─▒lan Tez isimli kitab─▒ 1728ÔÇ▓de bas─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░ki cilt ve 863 sayfa olan bu kitap di┼čhekimli─či ile ilgili en ├Ânemli kitapt─▒r. Di┼čhekimli─činin b├╝t├╝n alanlar─▒ bu kitapta i┼členmi┼čtir. Fikir ve uygulamalar─▒n─▒n bir├žo─ču bu g├╝n dahi ge├žerlili─čini kaybetmemi┼čtir.

K├Âkleri sa─člam kronlar─▒ harap di┼člerde k├Âk kanal─▒n─▒n i├žine vidal─▒ di┼čler per├žinlemi┼č, hatta bunlar─▒ k├Âpr├╝ aya─č─▒ olarak da kullanm─▒┼čt─▒r. Su ayg─▒r─▒ di┼člerinden tek par├ža halinde haz─▒rlad─▒─č─▒ ├╝st ve alt di┼č dizilerini arka u├žlar─▒ndan ├želik yaylarla birbirine ba─člam─▒┼č, daha sonra sa─ča sola do─čru hareket kabiliyeti vermesi i├žin spiral yaylar kullanm─▒┼čt─▒r. S├╝t di┼člerinin normal de─či┼čme zaman─▒na kadar a─č─▒zda muhafaza edilmesi gerekti─čine dikkat ├žekmi┼čtir. Ki┼čiden ki┼čiye di┼č transplantasyonu ├žal─▒┼čmalar─▒ yapm─▒┼čt─▒r. Parsiyel ve total protezler, bireysel k├Âpr├╝lerin nas─▒l yap─▒laca─č─▒ anlat─▒lm─▒┼čt─▒r. Di┼č ├žekimi ve cerrahisi i├žin kulland─▒─č─▒ aletlerle de yenilik getirmi┼č, ├žekim yap─▒l─▒rken hastay─▒ ├Âzel koltu─ča oturtup sa─č─▒na, nadiren de arkas─▒na ge├žilerek ├žekim yap─▒lmas─▒n─▒ s├Âylemi┼čtir. Pivolar yapm─▒┼č, ilk defa emaye kullanarak porselen di┼č tekni─činin temellerini atm─▒┼čt─▒r.

Claude Mouton protez konusunda ilk kitab─▒n yazar─▒d─▒r. B├Âl├╝ml├╝ protezlerin tutuculu─čunu artt─▒rmak i├žin kro┼čeler ├Ânermi┼čtir. Etienne Bourdet (1722-1789) marginal periodontitislerin skorb├╝te ba─čl─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ buradaki birikintilerin asidik ve korosiv hale gelerek kemi─če zarar verdi─čini ortaya koymu┼čtur. Tedavi olarak ileri vakalarda di┼č etinin cep taban─▒na kadar cerrahi m├╝dahale ile kesilip ├ž─▒kart─▒lmas─▒n─▒ ve k├Âk y├╝zeyinin temizlenmesi gerekti─čini belirtmi┼čtir. Ortodonti konusunda da ├žal─▒┼čmalar yapm─▒┼č, ├žapra┼č─▒kl─▒klarda birinci premolarlar─▒n ├žekilebilece─čini, kanin ve kesicilerin ortodontik ipliklerle distale ├žekilerek sorunun ├ž├Âz├╝lebilece─čini ├Ânermi┼čtir.

Di┼čhekimli─či

19. ve 20. Y├╝zy─▒l

Protezlerde organik maddelerin kullan─▒lmas─▒n─▒n insan sa─čl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan tehlike olu┼čturdu─čunun g├Âr├╝lmesi yeni protez materyali ├╝retmek i├žin ├žabalara neden olmu┼čtur. Bu konuda isim yapan ki┼či ParisÔÇÖli bir eczac─▒ olan Alexis Duchateau (1714-1792) kendisi i├žin porselen di┼č yapmay─▒ d├╝┼č├╝nm├╝┼č, di┼čhekimi olmad─▒─č─▒ ve o y├╝zden iyi ├Âl├ž├╝ alamad─▒─č─▒ i├žin ba┼čar─▒s─▒z olmu┼čtur. ParisÔÇÖli di┼čhekimi Nicolas Dubois de Chemant (1753-1824) ile tan─▒┼čt─▒ktan sonra onun katk─▒lar─▒yla ba┼čar─▒ya ula┼čm─▒┼čt─▒r. Chament bulu┼ču geli┼čtirmek i├žin ├žok fazla ├žal─▒┼čarak zor bir ba┼čar─▒ elde etmi┼č, 19. yy.da Giuseppangelo Fonzi taraf─▒ndan bireysel olarak f─▒r─▒nlanan porselen di┼člerin yap─▒lmas─▒na kadar pop├╝laritesini korumu┼čtur.

Di┼čhekimli─či

Giuseppangelo Fonzi

1820 y─▒llar─▒nda ParisÔÇÖde kral─▒n ├Âzel doktoru ve di┼čhekimi olarak isim yapan Christophe Francois Delabarre (1787-1862) ilk kez g├╝m├╝┼čten ├Âl├ž├╝ ka┼č─▒─č─▒ imal ederek yumu┼čat─▒lm─▒┼č mumla ├Âl├ž├╝ almay─▒ denemi┼čtir. Joseph Gall (1779-1849) parsiyel protezlerin a─č─▒zda tutunabilmesi i├žin kro┼čelere gerek oldu─čunu ve bunun ne ┼čekilde sa─članaca─č─▒n─▒ resimlerle a├ž─▒klam─▒┼čt─▒r. 1844ÔÇ▓lerde ├Âl├ž├╝ maddesi olarak al├ž─▒ kullan─▒l─▒rken 1857ÔÇ▓de Charles Stand s─▒cak suda yumu┼čayabilen, a─č─▒z ─▒s─▒s─▒nda sertle┼čebilen ve de─či┼čik balmumlar─▒ndan elde edilen bir ├Âl├ž├╝ maddesi elde etmi┼čtir. Sten├ž ad─▒ verilen bu madde g├╝n├╝m├╝zde de kullan─▒lmaktad─▒r.
1903 y─▒l─▒nda Charles Henry Land (1878-1919) DetroitÔÇÖde platin folyo kullanarak ilk porselen jaket kronu imal etmi┼čtir. 1935ÔÇ▓de ilk kez akrilik prorezler yap─▒lm─▒┼č, 1937ÔÇ▓de AmerikaÔÇÖda so─čuk akriller kullan─▒m alan─▒na girmi┼čtir. ─░lk fonksiyonel ├Âl├ž├╝ alma y├Ântemi bu y├╝zy─▒lda ger├žekle┼čmi┼č, al─▒nan ├Âl├ž├╝lerde kapan─▒┼č ve dolay─▒s─▒yla okl├╝zyon kavram─▒ geli┼čmi┼čtir.

Anestezi: 19. yy.─▒n ikinci yar─▒s─▒nda cerrahi ve di┼čhekimli─čindeki en ├Ânemli bulu┼č narkozun kullan─▒lmaya ba┼članmas─▒d─▒r. 1772ÔÇ▓de Joseph Priestley taraf─▒ndan bulunan azotoksit 1844 y─▒l─▒nda Horrace wells taraf─▒ndan ilk defa kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. 1845ÔÇ▓de James Y.Simpson kloroformun narkotik etkisini ke┼čfetmi┼č, cerrahide ve di┼č ├žekiminde ├žok kullan─▒lan bir madde olmu┼čtur.

Lokal anestezi 1860ÔÇ▓da Wohler ve Nieman taraf─▒ndan kokainin bulunmas─▒yla ba┼člam─▒┼čt─▒r. 1885ÔÇ▓de ilk defa Halsted di┼č ├žekimi i├žin kokain kullanarak mandibular anestezi yapm─▒┼čt─▒r. 1905ÔÇ▓de Braun kokaini adrenalinle beraber kullanmay─▒ denemi┼č, ayn─▒ y─▒l EinthornÔÇÖun novakain sentezini ba┼čarmas─▒yla kokain yava┼č yava┼č terkedilmeye ba┼člam─▒┼č, yerini novakaine b─▒rakm─▒┼čt─▒r.

Sterilizasyon: Kuru ─▒s─▒tma ile buhar bas─▒nc─▒ (otoklav) ya da kimyasal buhar bas─▒nc─▒ kullan─▒larak sterilizasyon yapan aletler geli┼čtirilmi┼čtir. 1861ÔÇ▓de Semmel Weis ├žapraz enfeksiyonda hijyenin ├Ânemini vurgulam─▒┼č, bu ama├žla 1880ÔÇ▓lerde cerrahi aletlere ve cerrahlar─▒n ellerine karbolik asit p├╝sk├╝rt├╝lm├╝┼č, 1885ÔÇ▓de ilk defa yap─▒lan koton cerrahi eldivenler yerine 1890ÔÇ▓da William Halsted taraf─▒ndan ├Ânerilen lastik eldivenler kullan─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r.

Radyografi: Wilhelm Conrad RoentgenÔÇÖin (1845-1923) 8 Ekim 1895ÔÇ▓te ke┼čfetti─či X ─▒┼č─▒nlar─▒ 19. yy.─▒n di┼čhekimli─čini ilgilendiren en son bulu┼čtur. Bu tarihten 14 g├╝n sonra endodontik tedavilerde kulland─▒─č─▒ ├Âzel dolgu pat─▒ ile ├╝n yapm─▒┼č olan O.Walkhoff, RoentgenÔÇÖe kendi di┼člerinin filmini ├žektirmi┼č, 25 dakika ─▒┼č─▒n verilerek ├žekilen bu radyograf tarihe ilk di┼č radyograf─▒ olarak ge├žmi┼čtir.

Di┼čhekimli─či E─čitimi: Di┼čhekimli─či i├žin parlak bir devir olarak kabul edilen 19. yy. ─▒n ilk yar─▒s─▒nda d├╝nyan─▒n ilk di┼čhekimli─či okulu olan ÔÇťBaltimore College of DentistryÔÇŁ Chap─▒n Aaron Harris ve arkada┼č─▒ Horace Hayden taraf─▒ndan ABDÔÇÖde kurulmu┼čtur.

Di┼čhekimli─či

T├╝rkiyeÔÇÖde Di┼čhekimli─či Tarihi

─░stanbul Di┼čhekimli─či Okulu a├ž─▒l─▒ncaya kadar Osmanl─▒ devrinde di┼č├žilik sanat─▒ cerrahlar─▒n ve g├Ârg├╝ye dayanarak kendini yeti┼čtirmi┼č ki┼čilerin elindeydi. AnadoluÔÇÖda 1399ÔÇ▓da yapt─▒r─▒lan ilk hastane Y─▒ld─▒r─▒m Dar├╝┼č┼čifaÔÇÖs─▒n─▒n di┼čhekimi kadrosu bulunmazken, 1557 tarihli S├╝leymaniye Dar├╝┼č┼čifaÔÇÖs─▒n─▒n iki cerrah kadrosu bulundu─ču, bunlar─▒n di┼čhekimli─či uygulamalar─▒ yapabilecek yetkileri oldu─ču g├Âr├╝lmektedir.

Cemil Topuzlu ve K├Âsemihal Halit ┼×azi

1908ÔÇ▓de askeri t─▒p k├Âkenli Dr. Cemil Topuzlu ve Dr.Halit ┼×azi BeyÔÇÖin di┼č├žilik mektebi kurmakla g├Ârevlendirilmeleri ile di┼čhekimli─či e─čitiminin okullarda verildi─či yeni bir d├Ânem ba┼člam─▒┼čt─▒r. Kad─▒rgaÔÇÖdaki ah┼čap bir binada hizmete girmi┼č, 22 Kas─▒m 1908ÔÇ▓de b├╝t├žesi olu┼čturularak resmi bir yap─▒ya kavu┼čturulmu┼č, 28 Ekim 1909ÔÇ▓da fiilen ├Â─čretime ba┼člam─▒┼č, ilk mezunlar─▒n─▒ 30 Temmuz 1911ÔÇ▓de vermi┼čtir.

Bu okulun a├ž─▒lmas─▒n─▒ sa─člayan Prof.Dr.Halit ┼×azi (K├Âsemihal) 1869ÔÇ▓da do─čru. Galatasaray Lisesi ve Askeri T─▒bb─▒yeÔÇÖde parlak bir ├Â─črenci idi. M├╝┼čir Prof.Dr.Cemil Topuzlu Pa┼ča (1866-1958) ÔÇśnin yan─▒nda asistan oldu. Askeri T─▒bb─▒yeÔÇÖde m├╝ze direkt├Âr├╝ ve k├╝├ž├╝k cerrahi profes├Âr├╝ iken di┼čhekimli─čini ├Â─črendi ve Cemil TopuzluÔÇÖyu ikna ederek 1909 da di┼čhekimli─či okulunu a├žt─▒. 1921 de ├Âl├╝nceye kadar okulda hocal─▒k yapt─▒.

19. y├╝zy─▒ldan itibaren Osmanl─▒ Devletinde belgesiz di┼č hekimli─činin yap─▒lmas─▒ yasaklanm─▒┼čt─▒r. 18 Kas─▒m 1908ÔÇ▓de t─▒p fak├╝ltesinin a├ž─▒lmas─▒n─▒n ard─▒ndan 22 Kas─▒m 1908ÔÇ▓de di┼č hekimli─či fak├╝ltesinin de a├ž─▒lmas─▒ karar─▒ al─▒nm─▒┼čt─▒r. ─░lk dekan Cemil Topuzlu y├Ânetiminde bir kadro olu┼čturulmu┼č ve 1500 lira ile Dar├╝lf├╝nun Osmanl─▒ T─▒p Fak├╝ltesi Di┼č├ži Mektebi kurulmu┼čtur. Cumhuriyetin ilan─▒ndan sonra ─░stanbul ├ťniversitesi kuruldu─čunda da bu okul t─▒p fak├╝ltesinden ayr─▒lm─▒┼č ve ─░stanbul ├ťniversitesi Di┼č Hekimli─či Fak├╝ltesi ad─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r. Ard─▒ndan da 22 Kas─▒m T├╝rk Di┼č Hekimleri G├╝n├╝ olarak kutlanmas─▒na karar verilmi┼čtir.

Kad─▒rgaÔÇÖdaki ─░lk Di┼č├žilik Mektebi

1934ÔÇ▓de Ord.Prof.Dr.Alfred Kantorowitz (1880-1962) AlmanyaÔÇÖdan T├╝rkiyeÔÇÖye geldi. 1949ÔÇ▓a kadar ─░stanbul Di┼čhekimli─či Fak├╝ltesiÔÇÖnde ├Â─čretim ├╝yesi olarak ├žal─▒┼čan Kantorowitz pek ├žok ├Â─črenci yeti┼čtirdi ve e─čitimde reformlar yapt─▒. 1933ÔÇ▓te yap─▒lan ├ťniversite Reformuna kadar Di┼č├ži ve Eczac─▒ mektepleri T─▒p Fak├╝ltesine ba─čl─▒ olarak y├Ânetilirken 31 Temmuz 1937ÔÇ▓de kadrolar─▒ birbirinden ayr─▒larak Di┼čhekimli─či Y├╝ksek Okulu, 11 Temmuz 64 y─▒l─▒nda ─░stanbul ├ťniversitesi Di┼čhekimli─či Fak├╝ltesi haline getirilmi┼čtir. ─░lk dekan─▒ Prof.Dr. S.─░smail G├╝rkanÔÇÖd─▒r.

─░stanbul ├ťniversitesi Di┼č Hekimli─či Fak├╝ltesi

Kurulu┼č y─▒llar─▒nda Kad─▒rgaÔÇÖda ba┼člay─▒p 1925 y─▒l─▒ndan sonra Beyaz─▒t meydan─▒ndaki binada devam eden e─čitim 1970 y─▒l─▒ndan bu yana ├çapaÔÇÖda in┼ča edilen yeni binas─▒nda s├╝rd├╝r├╝lmektedir.

[Kaynak: tdo.org.tr]