Etiket: cep telefonu

D├╝nyada Kullan─▒lan En K├Ât├╝ 500 ┼×ifre

├ľnce ATM ├╝zerinden bankac─▒l─▒k i┼člemleri sonra da internet ├╝zerinde yap─▒lan g├╝venli i┼člemler parola kavram─▒n─▒ hayat─▒m─▒za soktu. Bir zamanlar d├Ârt rakamdan olu┼čan banka kart─▒ PINÔÇÖini ezberlemekte bile zorlanan kullan─▒c─▒lar ┼čimdilerde say─▒s─▒z parola ve PIN kodunu akl─▒nda tutmak zorunda. Parolalar ve PIN numaralar─▒ kimi zamanlarda zorluk ├ž─▒kartsa da, kullan─▒c─▒n─▒n kendisini tan─▒tman─▒n en k─▒sa yolu. Yaln─▒zca sizin bildi─činiz ve kimselerle payla┼čamayaca─č─▒n─▒z parolalar─▒n─▒z her g├╝n eskisine oranla daha ├Ânemli de─čerleri korumakta kullan─▒l─▒yor. Banka hesab─▒n─▒z, cep telefonunuz, e-posta hesab─▒n─▒z, MSN adresinizÔÇŽ Parola kullanarak eri┼čmek durumunda oldu─čunuz ┼čeyler etraf─▒n─▒z─▒ ciddi ┼čekilde sarm─▒┼č durumda. Hayati ├Ânem ta┼č─▒yan parolay─▒ unuttu─čunuzda ya da ├žald─▒rd─▒─č─▒n─▒zda ise ba┼č─▒n─▒z ger├žek anlamda belaya girebiliyor. ├çe┼čitli hizmetlere eri┼čmekte kulland─▒─č─▒m─▒z parolalar─▒m─▒z─▒ iyi ┼čekilde saklamak ve y├Ânetmek durumunday─▒z. Tabii say─▒lar─▒n─▒n her g├╝n biraz daha artt─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝rsek i┼č i├žinden ├ž─▒k─▒lmaz bir hal al─▒yor. Kendinize unutmayaca─č─▒n─▒z bir parola belirleyip her i┼čte onu kullanmak i┼čleri kolayla┼čt─▒rsa da ciddi bir g├╝venlik problemi arz ediyor. Bu durumda bir tek parolan─▒z─▒ ├žald─▒rarak her ┼čeyinizi kaybetmeniz i┼čten bile de─čil.

─░statistik├« bilgilere g├Âre d├╝nya ├žap─▒nda en ├žok kullan─▒lan en k├Ât├╝ ┼čifrenin ilk 500 tanesi a┼ča─č─▒da listelenmi┼čtir. Listede yer alan ┼čifrelerden baz─▒lar─▒n─▒ kullanmayan pek yok gibidir. ─░┼čte d├╝nyada en ├žok kullan─▒lan en k├Ât├╝ 500 ┼čifre ┼ču ┼čekilde s─▒ralan─▒yor.

S─▒ra No

1-100

101-200

201-300

301-400

401-500

1

123456

porsche

firebird

prince

rosebud

2

password

guitar

butter

beach

jaguar

3

12345678

chelsea

united

amateur

great

4

1234

black

turtle

7777777

cool

5

pussy

diamond

steelers

muffin

cooper

6

12345

nascar

tiffany

redsox

1313

7

dragon

jackson

zxcvbn

star

scorpio

8

qwerty

cameron

tomcat

testing

mountain

9

696969

654321

golf

shannon

madison

10

mustang

computer

bond007

murphy

987654

11

letmein

amanda

bear

frank

brazil

12

baseball

wizard

tiger

hannah

lauren

13

master

xxxxxxxx

doctor

dave

japan

14

michael

money

gateway

eagle1

naked

15

football

phoenix

gators

11111

squirt

16

shadow

mickey

angel

mother

stars

17

monkey

bailey

junior

nathan

apple

18

abc123

knight

thx1138

raiders

alexis

19

pass

iceman

porno

steve

aaaa

20

fuckme

tigers

badboy

forever

bonnie

21

6969

purple

debbie

angela

peaches

22

jordan

andrea

spider

viper

jasmine

23

harley

horny

melissa

ou812

kevin

24

ranger

dakota

booger

jake

matt

25

iwantu

aaaaaa

1212

lovers

qwertyui

26

jennifer

player

flyers

suckit

danielle

27

hunter

sunshine

fish

gregory

beaver

28

fuck

morgan

porn

buddy

4321

29

2000

starwars

matrix

whatever

4128

30

test

boomer

teens

young

runner

31

batman

cowboys

scooby

nicholas

swimming

32

trustno1

edward

jason

lucky

dolphin

33

thomas

charles

walter

helpme

gordon

34

tigger

girls

cumshot

jackie

casper

35

robert

booboo

boston

monica

stupid

36

access

coffee

braves

midnight

shit

37

love

xxxxxx

yankee

college

saturn

38

buster

bulldog

lover

baby

gemini

39

1234567

ncc1701

barney

cunt

apples

40

soccer

rabbit

victor

brian

august

41

hockey

peanut

tucker

mark

3333

42

killer

john

princess

startrek

canada

43

george

johnny

mercedes

sierra

blazer

44

sexy

gandalf

5150

leather

cumming

45

andrew

spanky

doggie

232323

hunting

46

charlie

winter

zzzzzz

4444

kitty

47

superman

brandy

gunner

beavis

rainbow

48

asshole

compaq

horney

bigcock

112233

49

fuckyou

carlos

bubba

happy

arthur

50

dallas

tennis

2112

sophie

cream

51

jessica

james

fred

ladies

calvin

52

panties

mike

johnson

naughty

shaved

53

pepper

brandon

xxxxx

giants

surfer

54

1111

fender

tits

booty

samson

55

austin

anthony

member

blonde

kelly

56

william

blowme

boobs

fucked

paul

57

daniel

ferrari

donald

golden

mine

58

golfer

cookie

bigdaddy

0

king

59

summer

chicken

bronco

fire

racing

60

heather

maverick

penis

sandra

5555

61

hammer

chicago

voyager

pookie

eagle

62

yankees

joseph

rangers

packers

hentai

63

joshua

diablo

birdie

einstein

newyork

64

maggie

sexsex

trouble

dolphins

little

65

biteme

hardcore

white

0

redwings

66

enter

666666

topgun

chevy

smith

67

ashley

willie

bigtits

winston

sticky

68

thunder

welcome

bitches

warrior

cocacola

69

cowboy

chris

green

sammy

animal

70

silver

panther

super

slut

broncos

71

richard

yamaha

qazwsx

8675309

private

72

fucker

justin

magic

zxcvbnm

skippy

73

orange

banana

lakers

nipples

marvin

74

merlin

driver

rachel

power

blondes

75

michelle

marine

slayer

victoria

enjoy

76

corvette

angels

scott

asdfgh

girl

77

bigdog

fishing

2222

vagina

apollo

78

cheese

david

asdf

toyota

parker

79

matthew

maddog

video

travis

qwert

80

121212

hooters

london

hotdog

time

81

patrick

wilson

7777

paris

sydney

82

martin

butthead

marlboro

rock

women

83

freedom

dennis

srinivas

xxxx

voodoo

84

ginger

fucking

internet

extreme

magnum

85

blowjob

captain

action

redskins

juice

86

nicole

bigdick

carter

erotic

abgrtyu

87

sparky

chester

jasper

dirty

777777

88

yellow

smokey

monster

ford

dreams

89

camaro

xavier

teresa

freddy

maxwell

90

secret

steven

jeremy

arsenal

music

91

dick

viking

11111111

access14

rush2112

92

falcon

snoopy

bill

wolf

russia

93

taylor

blue

crystal

nipple

scorpion

94

111111

eagles

peter

iloveyou

rebecca

95

131313

winner

pussies

alex

tester

96

123123

samantha

cock

florida

mistress

97

bitch

house

beer

eric

phantom

98

hello

miller

rocket

legend

billy

99

scooter

flower

theman

movie

6666

100

please

jack

oliver

success

albert

Kullan─▒┼čl─▒ ve G├╝venli Parola Nas─▒l Olu┼čturulur?

Her nerede kullanacak olursan─▒z olun, parolalar─▒n─▒z tam anlam─▒yla g├╝venli olmal─▒. G├╝venli bir parola belirlemenin de belirli kriterleri var. Art─▒k herkes kolay tahmin edilebilir ve denenebilir ifadelerin parola olarak kullan─▒lmamas─▒ gerekti─čini bildi─čine g├Âre i┼čin biraz daha teknik k─▒sm─▒na e─čilelim. En g├╝venli parolay─▒ yaratman─▒n s─▒rr─▒na ermek i├žin parolalar─▒ k─▒rmaya ├žal─▒┼čanlar─▒n hangi sistemle ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ bilmek gerekiyor. Parola k─▒rma giri┼čimleri genellikle kullan─▒lma ihtimali y├╝ksek olan ifadelerin denenmesiyle ba┼čl─▒yor.

Tabii deneme yan─▒lma (Kaba Kuvvet Sald─▒r─▒s─▒) s├╝reci bir program taraf─▒ndan m├╝mk├╝n olan en h─▒zl─▒ ┼čekilde ger├žekle┼čtiriliyor. ─░┼či daha da h─▒zland─▒rmak i├žin kullan─▒lan parola veritabanlar─▒, s─▒kl─▒kla kullan─▒lan ihtimalleri pop├╝lerden seyrek kullan─▒lana do─čru dizilmi┼č halde i├žeriyor. Bu y├╝zden bir kullan─▒c─▒n─▒n en sevdi─či spor olan ÔÇťcapoeiraÔÇŁ y─▒ parola olarak belirlemesi hi├ž de mant─▒kl─▒ de─čil. Bu kelime parola listesinin bir yerlerinde mutlaka yer al─▒yor olmal─▒ÔÇŽ ÔÇťcapoeira1981ÔÇ│ gibi bir ifade ise denenmesi gereken kombinasyonlar─▒ ├žo─čaltt─▒─č─▒ i├žin daha g├╝venli. Tabii i┼či ele alm─▒┼č ciddi bir cracker i├žin aradaki fark yaln─▒zca parolan─▒n k─▒r─▒lma s├╝resinin biraz daha uzun olmas─▒. Yani ÔÇťcapoeira1981ÔÇ│ ┼čeklinde hem harf hem rakam i├žeren parolalar da tam anlam─▒yla en iyi se├žim de─čil.

├ľzel ─░┼čaretler: En g├╝venli parola se├žene─čine ula┼čmak i├žin sihirli kelimenizi k├╝├ž├╝k ve b├╝y├╝k harflerin yan─▒nda rakamlar ve ├Âzel i┼čaretler kullanarak olu┼čturmal─▒s─▒n─▒z. ÔÇťcapoeira1981ÔÇ│ ifadesini yazarken belirli karakterler i├žin shift tu┼čunu bas─▒l─▒ tutman─▒z parolalar─▒n─▒z─▒n g├╝venli─čini art─▒racakt─▒r. Parolan─▒z bu sayede ÔÇťcApOeIrA1)8!ÔÇŁ gibi bir ifadeye d├Ân├╝┼čm├╝┼č olacak.

─░ki B├Âl├╝ml├╝ Parola: Amerikal─▒ ┼čifreleme ve parola uzman─▒ Bruce Schneier (www.schneier.com) parolan─▒z─▒n rakamlar ve harfler gibi iki farkl─▒ b├Âl├╝mden olu┼čmas─▒n─▒n ├Ânemli bir avantaj─▒n─▒ vurguluyor. SchneierÔÇÖin verdi─či bilgiye g├Âre cracker ara├žlar─▒ bu tip parolalar─▒ tan─▒yor fakat parolan─▒n rakam b├Âl├╝m├╝ ├Ânde yer ald─▒─č─▒nda i┼čleri zorla┼č─▒yor. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar iki b├Âl├╝ml├╝ parolalar─▒n y├╝zde doksan─▒nda rakam b├Âl├╝m├╝n├╝n sonda yer ald─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor. Genel duruma odaklanarak ├žal─▒┼čan cracker ara├žlar─▒ ise rakam b├Âl├╝m├╝ ile ba┼člayan y├╝zde onluk k─▒sm─▒ k─▒rmakta genellikle ba┼čar─▒s─▒z oluyor. Tabii ÔÇť1981capoeira1981ÔÇ│ hem uzunluk hem de b├Âl├╝mlerin kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒ sayesinde ├žok daha g├╝venli.

C├╝mle Metodu: S─▒ra parolalar─▒n─▒z─▒ unutman─▒z─▒ engelleyecek ilgin├ž bir metoda geldi. ÔÇťC├╝mle MetoduÔÇŁ olarak tan─▒mlanan ilgin├ž taktikle parolalar─▒n─▒z─▒ kolayca an─▒msayabilirsiniz. Bunun i├žin parolay─▒ belirlerken asla unutmayaca─č─▒n─▒z bir c├╝mleyi temel al─▒yorsunuz. Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ÔÇťBiz T├╝rkler b├╝t├╝n tarihimiz boyunca h├╝rriyet ve istiklale timsal olmu┼č bir milletiz.ÔÇŁ vecizesiyle ├Ârneklendirecek olursak; c├╝mledeki her s├Âzc├╝─č├╝n ilk harfini kullan─▒yor ve ÔÇťBTBTBHV─░ TOBMÔÇŁ gibi bir parola olu┼čturuyoruz. Takdir edersiniz ki, b├Âyle bir parola tahmin ve s─▒k rastlanan olas─▒l─▒klar─▒ deneme y├Ântemleriyle asla ├ž├Âz├╝lemez. Bu tekni─či kullan─▒rken m├╝mk├╝n oldu─čunca uzun c├╝mleler se├žmenizde fayda var.

[Kaynak: PCWorld]

Telefonun Tarihi

Telefon, birbirinden uzak yerlerde bulunan ki┼čiler ve d├╝zenekler aras─▒nda bilgi al─▒┼čveri┼čini sa─člayan elektrikli ses al─▒p verme ayg─▒t─▒d─▒r. Telefonun ├žal─▒┼čmas─▒nda ana ilke a─č─▒zdan ├ž─▒kan ses dalgalar─▒n─▒n ├Ânce elektrik sinyallerine ├ževrilmesi, bu sinyallerin ├že┼čitli g├Ânderme y├Ântemleriyle uza─ča iletilmesinden sonra, bu defa elektrik sinyallerinin yeniden kulakla duyulabilecek ses dalgalar─▒na ├ževrilmesidir. ├ľnce kentlerde kurulan telefon ┼čebekeleri daha sonra kentleraras─▒, uluslararas─▒ d├╝zenekler durumuna d├Ân├╝┼čm├╝┼č ve uydular arac─▒l─▒─č─▒yla d├╝nyan─▒n her k├Â┼česinin birbiriyle ileti┼čimi sa─članm─▒┼čt─▒r.

null

1876 y─▒l─▒nda Alexander Graham Bell telefonu icat etti─činde, insan ileti┼čiminde yeni bir ├ž─▒─č─▒r a├ž─▒ld─▒. BellÔÇÖin bulu┼čundan ├Ânce, bir mesaj─▒ en h─▒zl─▒ iletmenin yolu, Mors alfabesiyle telgraf hatlar─▒ndan ula┼čt─▒rmakt─▒. Ancak telgraf kullan─▒m─▒nda, insan sesinin teller arac─▒l─▒─č─▒yla aktar─▒lmas─▒na olanak yoktu. Kendi d├Ânemine g├Âre yeni bir y├Ântem say─▒lan telgraftan ├Ânce, acil mesajlar─▒n atl─▒ ulaklar, duman i┼čaretleri, g├╝vercinler ve gemiler kullan─▒larak iletilmesi gerekiyordu. 1870ÔÇ▓li y─▒llarda pek ├žok insan, telgraf─▒ geli┼čtirmek i├žin ├žaba harc─▒yordu. Ancak Bell, tek ba┼č─▒na ipi g├Â─č├╝slemeyi ba┼čard─▒. Bell, t├╝m hayat─▒n─▒ sa─č─▒rlar─▒n e─čitimine adam─▒┼čt─▒. Bir yandan da telgraf─▒ geli┼čtirmeye ve bu sayede para kazanmaya ├žal─▒┼č─▒yordu. Deneyleri s─▒ras─▒nda, bir odadan di─čerine gerdi─či telin yans─▒tt─▒─č─▒ ses titre┼čimlerini duydu. Bu zay─▒f sesi, di─čer mucitler de duymu┼č olsalar bile, b├╝y├╝k farkl─▒l─▒─č─▒ kavrayamad─▒klar─▒ hemen hemen kesindi. Bell, insan kula─č─▒n─▒n titre┼čimleri g├╝├žlendirmesi konusundaki derin bilgilerinin yard─▒m─▒ ve tel arac─▒l─▒─č─▒yla insan sesinin aktar─▒lmas─▒n─▒n m├╝mk├╝n oldu─čunu kavrad─▒. B├Âylece, telefon do─čdu. On y─▒l i├žerisinde, ├Ânce AmerikaÔÇÖya daha sonra da t├╝m d├╝nyaya yay─▒ld─▒.

null

Telefonun d├╝n├╝, bug├╝n├╝ ve yar─▒n─▒

Watson buraya gelebilirmisin? Yardimina ihtiyacim var. Bu kelimeler ilk telefon g├Âr├╝smesinde yer aliyordu. G├Âr├╝sme ise 10 Mart 1876ÔÇ▓da dedektif Sherlock Holmes tarafindan degil telefonun mucidi Alexander Graham Bell ile yapiliyordu. BellÔÇÖden bu yana telefon d├╝nyasinda bir├žok degisiklik meydana geldi. Telefonlar kisa bir s├╝re i├žin de olsa, radyo olarak bile kullanilsalar da g├╝n├╝m├╝zde hemen hemen her evde mutlaka bir telefon bulunuyor. Bununla kalmiyor, her evde bir, hatta kisi basina da bir adet cep telefonu d├╝s├╝yor ve b├╝y├╝k bir ├žogunluk telefon g├Âr├╝smelerini bu t├╝r dijital sebekeler araciligiyla ger├žeklestiriyor. AvrupaÔÇÖda b├╝y├╝k gelismelerin merkezi olsa da AlmanyaÔÇÖnin mobil iletisim ├╝lkesi oldugunu d├╝s├╝n├╝rseniz yanilgiya d├╝sm├╝s olursunuz. ├ç├╝nk├╝ cep telefonu iletisiminin devi Finliler. FinlandiyaÔÇÖda n├╝fusun y├╝zde 60ÔÇ▓dan fazlasi cep telefonu kullanmaktadir. Almanya, Portekiz ve YunanistanÔÇÖin gerisinde 14. sirada yer alir. T├╝rkiyeÔÇÖde ise cep telefonu g├╝nl├╝k hayatin bir par├žasi olmus ve sebekelerin kullanici sayisi g├╝nden g├╝ne artiyor. D├╝s├╝n├╝rler de yavas yavas ama kesin olarak artik s├╝rekli erisilebilir olmanin sadece sakincalari bulunmadigini savunuyorlar. Cep telefonu operat├Ârleri g├╝nden g├╝ne iki basamakli b├╝y├╝me hizlari kaydediyor ve cep telefonu g├╝nl├╝k yasamda neredeyse normal telefonlardan daha kullanisli bir ara├ž konumuna geliyor. Yine de 124 yildan beri insanlarin kullaniminda olan telefonlara alismak i├žin halen zamana ihtiya├ž var.

null

Alexander Graham BellÔÇÖden ilk ÔÇťAloÔÇŁ

─░lk olarak on yil kadar sonra yani 1872 yilinda Alexander Graham Bell ger├žek telefon bulusunu yapti. 10 Mart 1876ÔÇ▓da asistani Thomas WatsonÔÇÖa ve kendisine bir deney sirasinda su s├Âzler ulasti: ÔÇťWatson buraya gelebilir misin? Yardimina ihtiyacim var.ÔÇŁ Telefon icadinin sik sik propagandasi yapildi ve tepki aldi. BellÔÇÖin ortaya koydugu elektromanyatik telefon 1876ÔÇ▓da PhiladelpghiaÔÇÖdaki Centennial ExpositionÔÇÖda elestirmenleri de inandirdi. Bell telefon icadinin patentini aldi ve 1877 yilinda Bell Telephone CompanyÔÇÖi kurdu. B├Âylece, telefon kablolari d├╝nyayi ├ževirmeye basladi.

Telefon ├žok kolay ve hizli bir sekilde adapte edilerek kitle iletisimi i├žin kullanilir hale getirildi. Sadece bir yil kadar sonra, 1878ÔÇ▓de, Amarika Nev HavenÔÇÖda ilk telefon santrali kuruldu. Almanya ise bu gelismeyi takip ederek 1881ÔÇ▓de Berlin ve M├╝hlhausenÔÇÖda (Elsass) santrallerini olusturdu. Telefon Bell tarafindan 1877ÔÇ▓de gelistirildigi halde, kullanima ge├žebilmesi bu tarihleri buldu. On yil sonra kullanici sayisi AmarikaÔÇÖda 150 bin idi. IngiltereÔÇÖde bu sayi 26 bine ulasti ve AlmanyaÔÇÖda ise telefonlar artik 22 bin kisiyi birbirine bagliyordu. Baslangi├žta aslinda bu yeni bulusun halen kuvvetli bir imaj problemi bulunuyordu. Bu y├╝zden BerlinÔÇÖde hazirlanan ilk telefon defterinin sivri bir ismi vardi: ÔÇť48 ├çilginin KitabiÔÇŁ ├ľnceleri sinyallerin iletimi topragin ├╝zerinden ge├žen kablolarla serbest olarak yapiliyordu. Daha sonralari bu kablolar yer altina tasinmaya baslandi. Her ne kadar telefonun bulusu sirasinda ilk siradaki ama├ž sadece sesin iletilmesi olarak d├╝s├╝n├╝lm├╝s olsa da sonraki yillarda baska ama├žlar i├žin de ihtiya├ž duyuldu. B├Âylelikle telefon alicilari radyo aygitlarinin gelisimi sirasinda kullanildi. Telefonun bu kullanim amaci uzun yillar Londra, Paris ve BudapesteÔÇÖde ilgi g├Ârd├╝. Telefon-radyolar; haberleri, m├╝zik ve borsanin durumunu telefon agi ├╝zerine tasidi. Sans eseri eski telefonlarin hoparl├Ârleri yeterli sesi saglayabilecek kadar b├╝y├╝k yapilmislardi.

Telefonlar nas─▒l ├žal─▒┼č─▒r?

Bu s├╝re i├žerisinde bazi teknikler gelistirildi. Telefonlar daima k├╝├ž├╝ld├╝kleri gibi bir├žok ek ├Âzellikle donatildilar. Yine de BellÔÇÖin telefonunun temel prensipleri modern aygitlarinkine benzemektedir. Bug├╝nde telefonlar bir mikrofona ihtiya├ž duyarlar. BellÔÇÖin aygitinda bu fonksiyonu esnek bir metal diyafram ve at nali miknatis ├╝stleniyordu. Bu miknatis ├╝zerine dogru akim kaynagina bagli tel bobin sarili bulunuyordu. Ses dalgalari metal diyaframi salinim vererek hareket ettiriyor ve bu titresim miknatis ile tasinarak dogru akim bulunan bobinde depolaniyordu. Bu akimin ses dalgasina geri d├Ân├╝s├╝m├╝ de yine ayni prensiple ger├žeklestirilebiliyordu. O zamanlar mikrofonun kalitesi tabii ki iyi degildi. 1878ÔÇ▓de k├Âm├╝rl├╝ mikrofonlarin bulunusuyla ses iletisim kalitesi biraz daha iyilestirilmis oldu. G├╝n├╝m├╝zde ise telefonlara transistorlu mikrofonlar yerlestirilmektedir. Elektronik sinyallerin sese d├Ân├╝s├╝m├╝n├╝ ise k├╝├ž├╝k hoparl├Ârler ├╝stlenmektedir.

Numaray─▒ ├ževirmek ve santrale ba─članmak

Alexander Graham BellÔÇÖin 1872ÔÇ▓de telefonu icadindan bu yana sinyaller halen sabit kablo baglantilari ile iletilmektedir. Bu da vericinin alici ile direkt olarak kablo araciligiyla baglandigi anlamina gelir. Bir├žok kullanicinin bulundugu bu sistemin dogru baglantilar kura bilmek i├žin bir telefon santrali ile y├Ânetilmesi gerekir. Ilk telefon santralinde bu devreler el ile baglanmaktaydi. Arkadasca bir sesesahip santral memurlari her g├╝n artan kullanici sayisina artik yetisemez duruma gelmislerdi.

Telefonun icadindan bu yana karsilasilan bu b├╝y├╝k sorunu ├ž├Âzmek ve otomatik bir telefon santrali kurmak i├žin arastirmacilar ├žalismalara basladilar. ├ç├Âz├╝m bir daha AmerikaÔÇÖdan geldi. Almond Brown Strowger 1889ÔÇ▓da ├ževirmeli telefon aygitini gelistirdi ve b├Âylelikle otomatik baglantilarin ilk adimi atilmis oldu. Uzunca bir s├╝re telefon sirketleri bu y├Ântemi kullandilar. Telefon santrali i├žin yeterli tepki telefon cihazi tarafindan saglaniyordu ve santral merkezinde gerekli islemi g├Âr├╝lerek baglanti kuruluyordu. Orta vadede bu sistem ├žabuk eskidi. G├╝n├╝m├╝zde yeni dijital sistemler tonlu arama (Tone Dialing) y├Ântemi ile ├žok daha hizli baglanti kura bilmektedirler. Bununla birlikte bu yeni bulusun kullanimi sadece dijital telefon santrallerinde m├╝mk├╝n. T├╝rkiyeÔÇÖde ise her iki sistem de desteklenmektedir. D├╝nyanin en b├╝y├╝k telefon sirketleri ABDÔÇÖdeki AT&T sirketi ve JaponyaÔÇÖdaki NTT sirketidir. Bunlari 30 milyon baglanti ile AlmanyaÔÇÖnin Deutsche TelekomÔÇÖu takip etmekte.

Telefon a─člar─▒n─▒n yap─▒s─▒ ve arama se├ženekleri

AlmanyaÔÇÖda telefon aglari yildiz sistemine g├Âre kurulmustur. Ilk tabakada sekiz adet merkezi telefon santrali bulunmaktadir(ZVS). Yildiz formundaki bu sekiz ZVSÔÇÖnin her birine de yine sekiz adet ana telefon santrali (HVS) baglanarak kollara ayrilir. HVSÔÇÖlere tekrar maksimum sekiz adet son santrale (EVS) sahip sekiz adet d├╝g├╝m telefon santrali (KVS) baglanmistir. Son santrallerin (EVS) sayisi sekiz ile sinirlidir, ├ž├╝nk├╝ on adet tanimlama rakamindan (0-9) sadece sekiz kullanilabilmektedir. ÔÇť0ÔÇ│ milletler arasi g├Âr├╝smelerin se├žimi ise ÔÇť1ÔÇ│ de ├Ârnegin danisma yada bilgi servisleri i├žin kullanilmaktadir. AlmanyaÔÇÖda da ├Ânceleri telefon konusmalarinin iletimi santraller araciligiyla topragin y├╝zeyinden iletilirken daha sonralari yerin altindan ge├žen kablolar kullanilmaya baslandi. G├╝n├╝m├╝zde telefon sirketleri bunun yaninda uydu ve y├Ânlendirici yer istasyonu baglantilari da kullanmaktadirlar.

Bazi sehir i├ži telefon g├Âr├╝smeleri direkt olarak santrallerin baglantisi ile kurulurlar. ├ľrnegin IstanbulÔÇÖda ki ├çigdem ahizeyi kaldirdiginda b├Âlgesindeki telefon santraliyle arasinda baglanti kurulur. Aradigi numara elektronik sinyaller formuna d├Ân├╝st├╝r├╝lerek islenir ve otomatik olarak baglanti kurulur. Eger aranan kisi ayni santral b├Âlgesinde yer aliyorsa baglanti iki kisi arasinda direkt olarak saglanir. IstanbulÔÇÖda oturan ├çigdem baska bir b├Âlgede , ├Ârnegin BursaÔÇÖdaki birini aradiginda telefon g├Âr├╝smesi uydu baglantisiyla saglanir. Fakat aradaki fark kullanici tarafindan asla anlasilamaz. Ayni sekilde AmarikaÔÇÖyi da aradiginda bir fak g├Âze ├žarpmayacaktir. 184 ├╝lkeyi kendi se├žiminizle otomatik olarak araya bilirsiniz. ├ťlkeler arasi g├Âr├╝smelerin %99.6ÔÇÖsi ve sehir i├ži g├Âr├╝smelerin de y├╝zde 100ÔÇ▓├╝ tam otomatik olarak santraller tarafindan ger├žeklestirilmektedir.

Cep telefonlar─▒ ve cep telefonlar─▒ ┼čebekeleri

Mobil telefon aglarinda da her islem otomatik olarak ger├žeklestirilir. Ilk mobil telefon denemeleri 1918 yilinda BerlinÔÇÖde yapilmaya baslanmasina ragmen diger avrupa ├╝lkelerine g├Âre Almanya teknik gelismeler a├žisindan daha gelismis konumdadir. Farkli ├╝lkelerde mobil telefon, h├╝cre yada cep telefonu olarak da adlandirilan iletisim ara├žlari ├╝lkemizde de kisa bir ge├žmise sahipler ve 80ÔÇ▓li yillarin ortalarinda ilgi g├Ârmeye basladilar. 1986 yilinda AlmanyaÔÇÖda kurulan C-NetzÔÇÖi 1992 de de D-Netz izledi. AlmanyaÔÇÖda ilk telefon sebekesi ise telekom tarafindan kuruldu. Sonralari Mannesmann ve E-Plus sirketlerine lisans verildi. AlmanyaÔÇÖdaki bug├╝ne kadarki son girisim de 1998ÔÇ▓de VIAG-INTERCOM agi tarafindan saglandi. T├╝rkiyeÔÇÖde suan kullanilmakta olan d├Ârt telefon sebekesi de dahil olmak ├╝zere t├╝m cep telefonu sebekeleri ilk ├Ânce ingiltereÔÇÖde karsilastirilan h├╝cresel aglar prensibine g├Âre ├žalismaktadirlar. D├╝nya ├╝zerinde bu ama├žla degisik bant araliklari kullanilmaktadir. Su an T├╝rkiyeÔÇÖde 900 ve 1800 Mhz. frekans araligi desteklenmektedir.

A─č d├╝nyasinda h├╝crelerin ├Ânemi

Bu sebepten dolayi kullanilan alanlar birka├ž h├╝creye ayrilmistir. H├╝creler farkli derecede b├╝y├╝kt├╝rler ve karsilikli konusmalari karistirmamak i├žin farkli frekanslar desteklemeleri gerekmektedir. H├╝crelerin kapsama alanlari fiziksel ├Âzelliklere g├Âre degisim g├Âsterirler. Verici istasyon kurarken, se├žilen alanlarin ortasina degil kenarina kurulmasina dikkat edilir. B├Âylelikle bir verici istasyon ile ├╝├ž h├╝creye ayni zamanda hizmet verilmis olur. Bu h├╝creler i├žerisinde problemsiz olarak konusabilmek i├žin her defasinda alici/verici anten ve temiz bir alici anten yeterli olacaktir. ├ť├ž ayri h├╝cre i├žin ise toplam alti anten gerekmektedir.

Telefonlar─▒n ve a─člar─▒n tarihsel geli┼čimi

Telefondaki en ├Ânemli gelisimi 19. y├╝zyilin baslarinda ger├žeklesmistir. Elektrik ve manyetik ├╝zerine elde edilen son anlayis, bilgilerin elektrik akimina ├ževrilmesini m├╝mk├╝n kilmistir. D├Ân├╝st├╝r├╝len elektrik sinyalleri iletilerek ulastigi son noktada da insan konusmasina ├ževrilmektedir. Bu bilgi telgrafin kesfinde ├Ânemli rol oynamistir. 1837 yilinda Samuel Finley Morse hayretler i├žinde kalan bir kalabaligin ├Ân├╝nde ilk yazim telgrafini tanitti. Her ne kadar insan konusmasini elektronik sinyallere ├ževirmek hen├╝z o tarihlerde sorunlara neden olsa da, haberleri mors alfabesine ├ževirme imkani b├Âylece ortaya ├žikti. Ekim 1861ÔÇ▓de, Alman fizik├ži Johann Philipp Reis, Frankfurt MainÔÇÖde bagli oldugu fizik derneginde telefonunu tan─▒tt─▒. Reis tarafindan gelistirilen bu aygit insan sesini direkt olarak ileten ilk bulus oldu. Daha ├žok m├╝zigin iletiminde kullanilmaya uygun oldugundan belki de, hi├žbir zaman beklenen ilgiyi g├Ârmedi.

─░lk Cep Telefonu

1973 y─▒l─▒nda Motorola ABD Federal ─░leti┼čim Komisyonundan izin almay─▒ ba┼čarm─▒┼č ve DynaTAC 8000X modelinde bir cep telefonu ├╝retmi┼č. Bunun ├╝zerinden tam 36 sene (2009 y─▒l─▒na g├Âre) ge├žmi┼č. Ne kadar k─▒sa s├╝rede ne kadar ├žok geli┼čme kaydedilmi┼č. MotorolaÔÇÖn─▒n ilk ileti┼čim alan─▒ndaki ilk ├╝r├╝n├╝ olan DynaTAC 794 gram a─č─▒rl─▒─č─▒ndayd─▒. Daha sonra firma 1989 senesinde de MicroTAC ismini ta┼č─▒yan ├╝r├╝n├╝n├╝ sat─▒┼ča ├ž─▒kard─▒. MicroTAC 350 gram a─č─▒rl─▒─č─▒nda ve 2,495$ ile 3,495$ aras─▒nda de─či┼čen bir fiyata sat─▒lm─▒┼č.

Cep telefonu ile g├Âr├╝┼čme ve istasyonlar

Cep telefonu sahibi telefon ile g├Âr├╝smek istediginde tam tamina neler ger├žeklestigini ├Ârnekle a├žiklayalim. ├ľrnegin: kullandig cep telefonu sebekesinden memnun olan Sait arkadasina cep telefonundan aramak istiyor. ├ľncelikle arayacagi kisinin cep telefonu sebekesine kayitli olmasi gerekiyor. Bu islem her defasinda cep telefonu a├žildigi sirada ger├žeklestirilir. PIN noÔÇÖsu girildikten sonra telefon otomatik olarak bir istasyon arar ve o istasyona kayit isteginde bulunur. Bu ama├žla kullanici tanimlari ve cihaz seri numarasi yayinlanir. Baz istasyon veri tabanindaki onaylama bilgilerini kontrol ederek giris i├žin onay bekler. Ayni zamanda telefonun seri numarasinin ├žalinti telefonlar arasinda bulunup bulunmadigi ÔÇťkara listeÔÇŁ ye bakarak, seri numarasinin dogrulugu kontrol edilir. Bu temel asamalar ge├žildikten sonra diger adima sira gelir.

AliÔÇÖnin telefon verileri ve su anda bulundugu b├Âlge bir├žok veri tabanina saklanir. Cep telefonu artik ulasilabilir durumdadir ve SMS yani kisa mesaj servisi kutusu yeni gelen mesajlar ve haberler i├žin taranir. T├╝m bu giris islemleri en fazla bes saniye i├žerisinde tamamlanmis olur. Kayit isleminden sonra AliÔÇÖnin telefonu d├╝zenli araliklarla en yakin baz istasyonunun verici g├╝c├╝n├╝ kontrol edecektir. Ayni anda en yakindaki diger istasyonlarin frekans bilgileri de alinmaktadir. Sinyal g├╝c├╝ en d├╝s├╝k seviyenin altina indiginde telefon otomatik olarak daha g├╝├žl├╝ sinyal yayan istasyona kayit olacak ve alan bilgileri yenilenecektir.

Emel ar─▒yorÔÇŽ
AliÔÇÖnin telefonu haz─▒r

AliÔÇÖnin telefonu EmelÔÇÖin aramasi i├žin artik hazirdir. Emel telefonu ├ževirdiginde en yakin telefon sebekesiyle baglanti kuracaktir. Simdi ise tesa d├╝fen AliÔÇÖnin ayni santral b├Âlgesinde bulunup bulunmadigi veri tabanindan kontrol edilir. Farkli veri tabanlarini da sorguladiktan sonra EmelÔÇÖin aramasi ilgili santrale iletilir. Bu islem b├Âlgenin baz istasyonunda ger├žeklestirilir. ├ľte yandan baglanti g├Âr├╝sme bitene kadar devam edecektir.

ÔÇŽ..Ali yolculukta
─░stasyondan uzaklas─▒yor

Ali bulundugu alandaki istasyona kayit edilmis, Emel ile konusmaktadir. Eger Ali bulundugu istasyondan uzaklasirsa ne olur? Bir cep telefonu telefon g├Âr├╝smesi sirasinda sadece SMS mesajlarini degil ayni zamanda yan yana bulunan istasyonlarin da sinyal bilgilerini degerlendirmektedir. Ali , Emel ile konusurken telefon baglantidaki kaliteyi komsu h├╝creler ile karsilastirir. Ali baska bir h├╝cre alanina dogru hareket ettiginde yavas yavas komsu istasyonun g├Ânderim kalitesi artacaktir. Bu durumda ├žok kisa bir s├╝re i├žin ├žok b├╝y├╝k olmayan bir kalite kaybi meydana gelebilir. Kom┼ču h├╝crenin kabul sinyali bulundugu istasyondan daha g├╝├žl├╝ hale geldiginde telefon komsu istasyona ge├žisi simgeleyen bir sinyal g├Ânderir. Bir h├╝cre ile digeri arasindaki degis tokus ÔÇťhand-overÔÇŁ olarak tanimlanir.

Cep telefonu ile de─či┼č toku┼č oyunu

Cep telefonu bulundugu istasyona, istasyon degis tokusu i├žin sinyal g├Ânderdigi anda su anki istasyon ge├žisi yapilacak alanda kapasite bulunup bulunmadigini kontrol eder. Eger her iki istasyon da ayni kanal ├╝zerinde bulunuyorsa anlasma saglanir. Karsilastirilan anda telefon yeni frekansa ge├žer ve yeni istasyondaki yeri ayirtilmis olur. Konusulan kisi ile ayni zamanda i├žinde baglanti devam ettirilir. Bu hand-over okadar d├╝zenli isler ki ne arayan ne de aranan farkina bile varmaz. Hersey ├žok g├╝zel ve m├╝kemmel gibi duruyor fakat, eger ge├žis yapilacak istasyonda konusmanin devam etmesi i├žin kapasite bulunmuyorsa ne olacak? Bu durumda cep telefonu eski istasyon ile baglantiyi m├╝mk├╝n oldugu s├╝rece tutmaya ├žalisacak. Ayni zamanda da en yakindaki diger istasyonlari baglanti kurmak i├žin kontrol etmeye devam edecektir. Alinan sinyaller ├žok zayifladiginda ya da baska bir istasyona ge├žis saglanamadigi anda ise baglanti kesilecektir.

Gelecekten beklentiler

Yerel aga bagli ev telefonlari ├╝zerinde ├žalismalar yapan girisimci kuruluslar telefon sirketlerinin h├╝k├╝mdarliklarini ellerinden almak i├žin ÔÇťSon MilÔÇŁ adinda yeni bir teknoloji gelistiriyorlar. Halen eski tekelci kuruluslar da ellerindeki imkanlarin ├Âzel sirketlere verilmesine b├╝y├╝k tepkiler g├Âsteriyorlar. ├ľnceden kullanilmakta olan televizyonun kablolu agi ├Ârnegin elektrik akimi iletimini m├╝mk├╝n kilarak imkanlar sunuyor. Fakat AlmanyaÔÇÖda kablolu televizyon yayin haklari halen Deutsche TelekomÔÇÖun elinde bulunuyor ve mevcut telefon hatlarina alternatifler getirme fikrine pek cazip bakilmiyor. Bununla birlikte kablo aginin par├žalarinin yakin zaman i├žerisinde ihaleler ile satilmasi d├╝s├╝n├╝l├╝yor. Satislar ger├žeklestiginde bu alanda hareketlenmeler g├Âr├╝lmesi bekleniyor. Verilerin elektrik akimi kablolariyla tasinmasini saglayacak Power-line sistemi de su an test asamasinda bulunuyor. Ayni zamanda EssenÔÇÖdaki RWE firmasi da (Rheinisch-Westfalische Elektrizitatswerk) bu dogrultuda ├žalismalarina tekrar yogunluk vermis durumda. Uzmanlar diger bir alternatif olarak y├Ânlendirici yer istasyonu baglantisini g├Âr├╝yorlar. Bu sistem son kullaniciya y├╝ksek maliyet getiriyor. (Yaklasik 1000 euro). Eski aglarda ├žalisan telefon sirketleri i├žin en b├╝y├╝k sorun ise yeni aglarin yapisi.

Bu aralar cep telefonu servisi saglayan sirketler bu sorunu hemen hemen ├ž├Âzm├╝s durumdalar. Hatta AlmanyaÔÇÖda cep telefonu agi ├žok iyi durumda olmasina ragmen tekrar yapilandirilmis. Ag sistemi i├žin su an g├Âr├╝len en b├╝y├╝k sorun iletisim hizinin arttirilmasi. Bunun i├žin HSCSD (High Speed Circuit Switched) ve GPRS (General Packet Radio Services) ile kuruluslarin bu sorunu asmak i├žin simdiden ├ž├Âz├╝mleri hazir. Hatta birsonraki adim i├žin ├ž├Âz├╝m ├žaktan elde edilmis. UMTS (Universal Mobile Telecommunications Systems) ile tasima ve iletisim oranlari 2 MbitÔÇÖe kadar sorunsuz olarak saglaniyor. Aslinda kullanicilarin bu yeni standartlarin zevkini ├žikarmasi i├žin biraz zaman gerekiyor. Gelecekte cep telefonu d├╝nyasiyla bilgisayarlar arasindaki sinir giderek silinecek. Hatta bu sene d├╝zenlenen Cebit fuarinda ilk karisim ├╝r├╝n sergilendi. Siemens ve Casio firmalari palm pc olan Casiopeia ve en iyi cep telefonu modellerinden S-25ÔÇ▓i birlestirerek ortak bir ├╝r├╝n ortaya ├žikardilar. T├╝m bu baslangi├žlar tek bir noktada bulusuyorlar. Artik iletisim alanindaki ├žalismalar ses kalitesini y├╝kseltmek i├žin yapilmiyor. Birka├ž yil i├žerisinde yeni ├╝r├╝nlerle birlikte telefon g├Âr├╝smeleri ├╝cretsiz olarak yapilacak. Normal telefon g├Âr├╝smeleri kullanicilari sasirtacak sekilde promosyonla verilecek. Tarihin b├╝y├╝k mucidi Alexander Graham Bell kuskusuz bu manzara karsisinda b├╝y├╝k mutluluk duyacaktir.

Teknoloji

Telefon ilk olarak telgraf sistemine benzer iki ba─člant─▒ ├╝zerinden konu┼čulacak ┼čekilde kullan─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. ├ço─ču defa bir ba─člant─▒ demir tel, di─čer ba─člant─▒ ise toprak oldu─ču i├žin yitimler fazla ve sesler kar─▒┼č─▒k olarak i┼čitiliyordu. Bak─▒r ala┼č─▒mlar─▒n─▒n geli┼čmesiyle tel say─▒s─▒ artt─▒r─▒ld─▒. Konu┼čma say─▒lar─▒ artt─▒k├ža ba─člant─▒lar yeti┼čmemeye ba┼člad─▒. 1886 y─▒l─▒nda tek devreden de─či┼čik frekanslarla ses g├Ânderen bir ayg─▒t (multiplex) devresi yap─▒ld─▒. Uzun hatlara konulan y├╝kselticilerle kay─▒plar giderildi. Telefonda b├╝y├╝k ad─▒m, operat├Âr kullanmaks─▒z─▒n yap─▒lan otomatik konu┼čmalard─▒r. 1891 y─▒l─▒nda geli┼čtirilen Strowger otomatik aray─▒c─▒yla araya operat├Âr girmeden aboneler birbirine ba─članabilmi┼čtir. Bu d├╝zenek 1920 y─▒l─▒nda Bell d├╝zene─či olarak geli┼čtirilmi┼čtir. 18 Ekim 1892ÔÇ▓de Chicago ve New York aras─▒nda ilk uzun telefon hatt─▒ a├ž─▒ld─▒. 1948 y─▒l─▒ndan sonra ise transist├Âr├╝n sahneye ├ž─▒kmas─▒yla elektromanyetik r├Âle sistemler yerini, elektronik devrelere b─▒rakm─▒┼čt─▒r. Elektronik aray─▒c─▒ sistem ilk olarak 1965 y─▒l─▒nda ABDÔÇÖde servise konulmu┼čtur.

Telefonda at─▒lan di─čer b├╝y├╝k ad─▒m da, uzak mesafe konu┼čmalar─▒nda y├╝ksek frekansl─▒ radyo yay─▒nlar─▒ndan yararlan─▒lmas─▒d─▒r. 150-300 km aral─▒klarla yer alan r├Âle istasyonlar─▒ konu┼čmalar─▒ koaks kablolardan ve havadan elektromanyetik yay─▒n ┼čeklinde iletmektedir. Frekans y├╝kseldik├že tek ba─člant─▒ ├╝zerinden konu┼čma kanal say─▒s─▒ da y├╝kselmektedir. B├Âyle bir sistemle iki r├Âle istasyonu aras─▒nda ayn─▒ anda 3600 konu┼čma yapmak olas─▒d─▒r. Bu geli┼čmeyi uydular arac─▒l─▒─č─▒yla yap─▒lan konu┼čmalar izlemi┼čtir. Anakaralar aras─▒ telefon konu┼čmalar─▒ 1915 y─▒l─▒nda ba┼člam─▒┼čt─▒r. ─░lk konu┼čma ParisÔÇÖle ABDÔÇÖde Arlington aras─▒nda yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Anakaralar aras─▒ telefon konu┼čmalar─▒nda g├╝├žl├╝ radyo al─▒c─▒ vericileri kullan─▒l─▒yordu. ─░yonosferin etkisi konu┼čmalar─▒ zorla┼čt─▒rd─▒─č─▒ i├žin sualt─▒ kablolar─▒ kullan─▒lmaya ba┼čland─▒. ─░lk sualt─▒ kablosuyla telefon g├Âr├╝┼čmeleri 1950 y─▒l─▒nda Florida ile Havana aras─▒nda 185 kmÔÇÖlik uzakl─▒kta yap─▒ld─▒. Sonu├ž doyurucu oldu─ču i├žin 1956 y─▒l─▒nda New York ile Londra aras─▒na ayn─▒ d├╝zenek kuruldu. Uydu arac─▒l─▒─č─▒yla anakaralar aras─▒ ilk telefon konu┼čmalar─▒ 1960 y─▒l─▒nda ba┼člad─▒. Echo 1 isimli uyduyla ABDÔÇÖnin do─ču yakas─▒ ile bat─▒ yakas─▒ aras─▒nda telefon ba─člant─▒s─▒ sa─član─▒nca bunu Telstar I, Telstar 2 ve di─čer uydular izledi. Bug├╝n uydular─▒n devreye girmesiyle gemi ya da u├žaklarla otomatik telefon konu┼čmas─▒ yap─▒labilmektedir. 1985 y─▒l─▒nda uzay meki─či DiscoveryÔÇÖnin y├Âr├╝ngeye koydu─ču uydulardan biri ayn─▒ anda 20.000 konu┼čma yapabilmeye olanak verecek s─▒─čadad─▒r.

T├╝rkiyeÔÇÖde eski telefonlar

T├╝rkiyeÔÇÖde ilk telefon 1908 senesinde uygulanmaya ba┼čland─▒. Kad─▒k├Ây ve Beyo─člu santrallar─▒ 1911 senesinde hizmete a├ž─▒ld─▒. ─░lk otomatik telefon santral─▒ 1926 senesinde AnkaraÔÇÖda kuruldu. Ard─▒ndan di─čer il merkezlerinde de telefon santrallar─▒ kurulmaya ba┼čland─▒. K─▒sa bir s├╝re sonra kurulan santrallar arac─▒l─▒─č─▒yla b├╝t├╝n iller aras─▒ telefon haberle┼čmesi ba┼člam─▒┼č oldu. PTTÔÇÖnin 1970ÔÇ▓lerden sonra yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmalarla telefon, T├╝rkiyeÔÇÖde ge├ž olmakla beraber, s├╝ratle yay─▒lmaya ba┼člad─▒. T├╝rkiyeÔÇÖnin milletleraras─▒ telefon santral─▒ ─░stanbulÔÇÖdaki Tahtakale Telefon Santral─▒d─▒r. Bu santral─▒n di─čer milletleraras─▒ telefon santrallar─▒yla irtibat─▒ 1985 senesi itibar─▒yla alt─▒ yoldan olmaktad─▒r. Bunlar:

  • Edirne (Bulgaristan) hatt─▒,
  • ─░zmir/Seferihisar (Yunanistan) hatt─▒,
  • Antalya (─░talya) hatt─▒,
  • ─░skenderun (Suriye) hatt─▒,
  • Diyarbak─▒r (Irak) hatt─▒,
  • Ankara (Uydu) hatt─▒.

Diyarbak─▒rÔÇÖdan Ba─čdatÔÇÖla g├Âr├╝┼čecek bir abone ├Ânce Tahtakaleyle irtibatlan─▒r daha sonra Diyarbak─▒r radyolinkiyle Ba─čdatÔÇÖa ula┼č─▒r. ─░leriki senelerde uzaya g├Ânderilecek T├╝rk uydular─▒yla (T├╝rk-Sat) milletleraras─▒ santral hatlar─▒nda art─▒┼č beklenmektedir (1994).

null

Cep telefonunun tarihi

├çal─▒┼čmalar─▒na 1982 y─▒l─▒nda ba┼članan cep telefonunun hikayesi, kablo d├Â┼čeme s─▒k─▒nt─▒s─▒ ya┼čayan ├╝lkelerin alternatif arama ├žabas─▒yla ba┼člad─▒. ─░lk cep telefonu g├Âr├╝┼čmesi 1991 y─▒l─▒nda FinlandiyaÔÇÖda yap─▒ld─▒. ─░lk k─▒sa mesaj ise 1992 y─▒l─▒nda at─▒ld─▒. Daha ├Ânceki denemeler say─▒lmazsa Graham Bell, 10 Mart 1876ÔÇ▓da telefonu icat etti─činde ileti┼čim devriminin ├Ân├╝n├╝ a├žt─▒─č─▒n─▒n fark─▒nda de─čildi. Yakla┼č─▒k 100 y─▒l boyunca geli┼čen ama kablosu oldu─ču i├žin her zaman bir yere ba─čl─▒ olarak kullan─▒lan telefon, kablo d├Â┼čeme s─▒k─▒nt─▒s─▒ ya┼čayan ├╝lkelerin alternatif arama ├žabas─▒yla kablosuz hale geldi.

Telefon teknolojisinde son geli┼čmeler ve GSM

Yirmi birinci y├╝zy─▒la yakla┼čt─▒─č─▒m─▒z ┼ču g├╝nlerde, teknoloji geli┼čmi┼člik-ileti┼čim ve bilgi birbirlerinden ayr─▒lmaz par├žalar oldu. Bug├╝n ileti┼čim ├ža─č─▒n gerisinde de─čil, hep bir ad─▒m ├Ân├╝nde gitmektedir. H├╝cresel mobil servisleri, hareket halindeki insanlar─▒n haberle┼čme ihtiya├žlar─▒n─▒ gidermeye ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Ge├žen 10 y─▒ll─▒k s├╝rede h├╝cresel telefonlar, otomobillerden ba┼člayarak, di─čer tip ta┼č─▒tlarda da kullan─▒labilecek ┼čekilde geli┼čmi┼č ve sonunda da ta┼č─▒nabilir (cep telefonu) bir ├Âzelli─če kavu┼čmu┼čtur. Haberle┼čme alan─▒nda her ge├žen g├╝n daha da artan gereksinimler, alabildi─čince ├žok haberle┼čme servisini i├žine ald─▒ ve kitlelerin bulunduklar─▒ co─črafi da─č─▒l─▒m b├Âlgelerinden ba─č─▒ms─▒z olarak bu servislere ula┼čmalar─▒n─▒ sa─člayacak merkezi bir h├╝cresel mobil haberle┼čme ┼čebekesinin kullan─▒lmas─▒na ortam haz─▒rlam─▒┼č ve bunun sonucunda da GSM (─░ngilizcesi: Global System for Mobile Communication) do─čmu┼čtur. Bug├╝ne kadar h├╝cresel bir mobil haberle┼čme ┼čebekesi kurulurken veya s─▒─čas─▒ artt─▒r─▒l─▒rken, analog ┼čebekelerin kullan─▒lmas─▒ndan dolay─▒ frekans ve h├╝cre planlamalar─▒nda bir├žok g├╝├žl├╝kler ├ž─▒k─▒yordu. GSM frekans problemlerini, h├╝cre ve kanal planlamalar─▒ndaki zorluklar─▒ ortadan kald─▒rmaktad─▒r. Mobil telefon kullan─▒m─▒n─▒ en ├╝st d├╝zeye ula┼čt─▒ran GSM, say─▒s─▒z ├╝st├╝nl├╝k ve olanaklar─▒ bir arada sunmaktad─▒r. Bu yeni sistemle a─č─▒rl─▒─č─▒ 200-250 grama kadar d├╝┼čen cep telefonlar─▒ ile net bir ┼čekilde sadece T├╝rkiye s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde de─čil, b├╝t├╝n AvrupaÔÇÖda rahat├ža ve ses yitimi olmadan konu┼čma yap─▒labilmektedir. GSM sistemi, her t├╝rl├╝ ilerlemeye a├ž─▒k olarak geli┼čtirilmi┼čtir. Uygulanmak istenen her t├╝rl├╝ yenilikler (k─▒sa mesaj, faks, telfotoÔÇŽ vs.) ├žok basit, h─▒zl─▒ programlama tekni─čiyle cep telefonuna aktar─▒labilecek. GSM teknolojisi, d├╝┼č├╝k g├╝├ž ├ž─▒k─▒┼čl─▒ cihazlar─▒n kullan─▒m─▒n─▒ sa─člad─▒─č─▒ i├žin cep telefonlar─▒ ile uzun s├╝re konu┼čma yapmak olas─▒ olabilecektir.

Bir GSM abonesi, yerle┼čik analog h├╝cresel ┼čebekelerden farkl─▒ olarak kendi terminallerini b├╝t├╝n Avrupa devletlerinde kullanabilecektir. Ayn─▒ zamanda GSM ┼čebekesi, abonelerin devaml─▒ de─či┼čen ortamlar─▒n─▒n kayd─▒n─▒ tutarak, gelen ├ža─čr─▒ mesajlar─▒n─▒ otomatik olarak co─črafi b├Âlgelere aktarabilecektir ve y├Ânlendirebilecektir. Sistem abone numaralar─▒ SIM (Subscriber Identity Module) adl─▒ kredi kart─▒ ebad─▒nda, ki┼činin c├╝zdan─▒nda ta┼č─▒yabilece─či b├╝y├╝kl├╝kteki kartlara programlan─▒yor. Ayr─▒ca Plug-in olarak adland─▒r─▒lan daha k├╝├ž├╝k boyutlarda bir kart daha kullan─▒lmaktad─▒r. Bununla birlikte her abonenin kendisi i├žin ├Âzel tan─▒mlanm─▒┼č ├Âzel kimlik numaras─▒ olan PIN (Personal Identity Number)─▒ girmesi ko┼čuluyla mobil telefonlardan konu┼čma yap─▒labilinmektedir. Bu sistemle hi├ž kimse bir ba┼čkas─▒n─▒n SIM kart─▒n─▒ kullanamamaktad─▒r. Kullan─▒lacak [Ak─▒ll─▒ kart] teknolojisiyle aboneye ait b├╝t├╝n bilgiler, bu abone kart─▒na topland─▒─č─▒ndan, yurtd─▒┼č─▒na ├ž─▒kan bir abone, art─▒k yan─▒nda telefon ayg─▒t─▒ (cep telefonu) ta┼č─▒mak zorunda kalmayacakt─▒r. Her yerde, kendi ad─▒na kay─▒tl─▒ SIM kart─▒ ile bir el (cep) telefonu kiralay─▒p istedi─či g├Âr├╝┼čmeyi yapabilecektir. T├╝rkiyeÔÇÖde de GSMÔÇÖnin alt yap─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ olanca h─▒z─▒yla devam etmektedir. GSM projesi ilk be┼č y─▒l i├žinde T├╝rkiyeÔÇÖnin b├╝t├╝n illerinde sistem a─č─▒n─▒ kuracakt─▒r. Bu sistem, otomobilimizde faks ├žekme, telekonferans d├╝zenleme, ├ža─čr─▒ g├Ânderme, borsay─▒ takip edebilme, nerede olursa olsun sa─čl─▒kl─▒ ve parazitsiz telefon edebilme, veri g├ÂnderebilmeÔÇŽ vs. bir├žok kolayl─▒klar─▒ olacakt─▒r.

Sonu├ž olarak haberle┼čme alan─▒nda GSM sistemi, serbest bilgi dola┼č─▒m─▒n─▒ sa─člayacakt─▒r. Bu geli┼čmeyle birlikte g├Âr├╝nt├╝l├╝ telefon, konu┼čma ve g├Âr├╝nt├╝y├╝ ayn─▒ anda aktaran sistem de art─▒k yayg─▒nla┼čma a┼čamas─▒ndad─▒r. G├Âr├╝nt├╝l├╝ telefon 1964 y─▒l─▒nda ilk ├Ânce ABDÔÇÖde yap─▒lmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Buna ra─čmen g├Âr├╝nt├╝l├╝ telefon sistemi hala gerekli pazara ula┼čamam─▒┼čt─▒r. T├╝rkiyeÔÇÖde de g├Âr├╝nt├╝l├╝ telefon ├žal─▒┼čmalar─▒ ciddi bir ┼čekilde, 1994 y─▒l─▒nda ba┼člam─▒┼čt─▒r. 2000ÔÇ▓li y─▒llar ise art─▒k ÔÇśG├Âr├╝nt├╝l├╝ Cep Telefonlar─▒ÔÇÖ y─▒llar─▒ olacakt─▒r. Telefon, teknolojinin insanl─▒─ča sundu─ču en yararl─▒ ara├žlardan birisidir.

GSM – Global Systems Mobile

Finlandiya ve ─░sve├ž gibi y├╝zlerce kilometre fiyort ve binlerce adaya sahip Kuzey Avrupa ├╝lkeleri, s├Âz konusu yerlere co─črafi ko┼čullar y├╝z├╝nden kablo d├Â┼čemekte s─▒k─▒nt─▒ ya┼čay─▒nca alternatif ileti┼čim y├Ântemleri aramaya ba┼člad─▒. Bu ├╝lkelerin imdad─▒na Avrupa Telekom├╝nikasyon Standartlar─▒ Komitesi yeti┼čti ve GSMÔÇÖin ilk ad─▒n─▒ veren Global Systems MobileÔÇÖ─▒ 1982 y─▒l─▒nda olu┼čturdu. GSM konusunda yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar, 1984 y─▒l─▒nda Avrupa Komisyonu taraf─▒ndan onayland─▒.

null

Geli┼čme yolunda b├╝y├╝k ad─▒m

Avrupa Birli─či 1986 y─▒l─▒nda cep telefonlar─▒n─▒n 900 Mhz frekans─▒nda ├žal─▒┼čmas─▒na karar verdi ve bir y─▒l sonra GSM sisteminin temel standartlar─▒ imzaland─▒. 1987ÔÇ▓de 13 ├╝lkenin GSM Memorandum of Understanding (MoU) ya da bir ba┼čka deyi┼čle GSM tabanl─▒ h├╝cresel a─člar─▒n ger├žekle┼čtirilmesi ile ilgili ┼čartnameyi imzalamas─▒yla cep telefonu, geli┼čme yolunda b├╝y├╝k ad─▒m att─▒. ├ľzellikle AvrupaÔÇÖda 1988 ve 1989 y─▒llar─▒nda yo─čun ├žal─▒┼čmalar yap─▒ld─▒ktan sonra 1991 y─▒l─▒nda FinlandiyaÔÇÖn─▒n yerel GSM operat├Âr├╝ Radiolinja ├╝zerinden NokiaÔÇÖn─▒n 1011 modeli ile ilk cep telefonu g├Âr├╝┼čmesi ger├žekle┼čtirildi.

2 y─▒l i├žinde 1 milyon abone

─░lk g├Âr├╝┼čmenin bir y─▒l sonras─▒nda, Telecom Finlandiya, ─░ngiliz Vodafone ile ilk roaming anla┼čmas─▒n─▒ yapt─▒ ve iki ├╝lke aras─▒nda cep telefonu g├Âr├╝┼čmeleri m├╝mk├╝n oldu. 1992 y─▒l─▒nda ilk SMS de (K─▒sa Mesaj Servisi) g├Ânderildi. Ya┼čanan yo─čun talebin ard─▒ndan 1993 y─▒l─▒nda 18 ├╝lkeden 32 GSM a─č─▒ hizmet verirken, bir y─▒l sonra MoUÔÇÖyu imzalayan abone say─▒s─▒ 100ÔÇ▓e y├╝kseldi ve GSM abone say─▒s─▒ da 1 milyona ula┼čt─▒.

Haz─▒r kart 1996ÔÇ▓da ├ž─▒kt─▒

Bug├╝n milyonlarca ki┼či taraf─▒ndan kullan─▒lan ├Ân ├Âdemeli telefon kart─▒ 1996 y─▒l─▒nda piyasaya ├ž─▒kt─▒. Ayn─▒ y─▒l ABDÔÇÖde 15 GSM a─č─▒ 1900 Mhz ├╝zerinden yay─▒na ├ž─▒karken ├╝├ž bantla ├žal─▒┼čan cep telefonu da yine 1997 y─▒l─▒nda piyasaya s├╝r├╝ld├╝. 1998 y─▒l─▒nda GSM abone say─▒s─▒ 100 milyona ula┼čt─▒. ─░lk WAP, hemen ard─▒ndan GPRS (Genel Paket Radyo Servisleri) s├Âzle┼čmeleri imzaland─▒. Hem ├╝retici hem de yaz─▒l─▒mc─▒lar ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ h─▒zland─▒r─▒rken, ilk ticari GPRS servisi 2000 y─▒l─▒nda hizmete girdi ve 3G i├žin ilk ihale ilan─▒ ger├žekle┼čtirildi. Japon NTT DoCoMo 1 Ekim 2001ÔÇ▓de ilk ticari 3G (├ť├ž├╝nc├╝ nesil) hizmetini piyasaya tan─▒tarak GSM sekt├Âr├╝ne yeni bir dinamizm getirdi.

null

2001 y─▒l─▒nda ilk renkli ekranl─▒ cep telefonu

Yeni y├╝zy─▒l─▒n ilk y─▒l─▒nda, ayda at─▒lan SMS say─▒s─▒ 5 milyon civar─▒ndayd─▒, bir y─▒l sonras─▒nda bu rakam 50 milyona ula┼čt─▒. Toplam GSM abone say─▒s─▒n─▒n 500 milyona ula┼čt─▒─č─▒ 2001 y─▒l─▒nda GSM kullan─▒c─▒lar─▒ ilk renkli ekranl─▒ cep telefonu ile tan─▒┼čt─▒. 2002 y─▒l─▒ GSM sekt├Âr├╝ i├žin bir├žok yenili─či de beraberinde getirdi. Kullan─▒c─▒lar─▒n birbirlerine SMSÔÇÖe ek olarak foto─čraf ya da video klibi g├Ândermesine imkan tan─▒yan ─░lk MMS (Multimedia Messaging Servis) devreye sokuldu. Y─▒lda 400 milyar SMS at─▒l─▒rken, aboneler de ilk kameral─▒ cep telefonuna sahip olmak i├žin raf ├Ânlerinde uzun kuyruklar olu┼čturdu.

50ÔÇ▓den fazla operat├Âr 3G a─č─▒ kurdu

Bir y─▒l sonras─▒nda ilk EDGE (Enhanced Data Rates for Global Evolution – Global Geli┼čme i├žin Geli┼čtirilmi┼č Data H─▒zlar─▒) devreye girdi. GSM cihaz─▒ ├╝retimi de y─▒ll─▒k 500 milyona ula┼čt─▒. 1994 y─▒l─▒nda 1 milyona ula┼čan toplam GSM abonesi say─▒s─▒ sadece on y─▒l i├žinde bin kat artarak 2004 y─▒l─▒nda 1 milyara ula┼čt─▒. T├╝m d├╝nyada 50ÔÇ▓den fazla operat├Âr 3G a─č─▒ kurdu. Herkes bu art─▒┼č─▒ konu┼čurken bir y─▒l sonra abone say─▒s─▒ 1,5 milyar─▒ da ge├žti ve kablosuz cihaz pazar─▒n─▒n y├╝zde 75ÔÇ▓i, GSM ile ilgili cihazlardan olu┼čtu.

2005 y─▒l─▒nda HSDPA teknolojisine ge├žildi

2005 y─▒l─▒n─▒n bir ba┼čka ├Ânemli olay─▒, kullan─▒c─▒lar─▒n y├╝ksek h─▒zda internet eri┼čimine ula┼čmas─▒n─▒ sa─člayan HSDPA (High Speed Downlink Packet Access) sisteminin hayata ge├žmesi oldu. Bu y─▒l i├žinde 3GÔÇÖye ge├žen ┼čirket say─▒s─▒ 100ÔÇ▓├╝ a┼čt─▒, bir y─▒l i├žinde at─▒lan SMS say─▒s─▒ 1 trilyonu ge├žti. Takvimler 2006 y─▒l─▒n─▒ g├Âsterirken GSM abone say─▒s─▒ iki milyara ula┼čt─▒. 60 ├╝lkede 3G hizmeti sunan 130 ┼čirket, 100 milyon aboneye y├╝ksek h─▒zl─▒ internet eri┼čimi imkan─▒ sa─člad─▒. Y─▒l sonuna kadar ticari HSPDA a─č say─▒s─▒ 85ÔÇ▓i ge├žti ve 1 milyar telefon sat─▒ld─▒. Aboneye doymayan GSM sekt├Âr├╝, 2,5 milyar aboneye ge├žti─čimiz y─▒l ula┼čt─▒. Mobil h─▒zl─▒ internet hizmeti sunan operat├Âr say─▒s─▒ 150ÔÇ▓yi ge├žerken, d├╝nya aboneleri, Yak─▒n Alan ─░leti┼čimi (NFC) kullanan cep telefonlar─▒ ├Âdeme mekanizmas─▒ olarak 2007 y─▒l─▒nda kullan─▒lmaya ba┼člad─▒. Bu y─▒l sona ermeden GSM abone say─▒s─▒ 3 milyar baraj─▒n─▒ ge├žti ve d├╝nyan─▒n yar─▒s─▒ ileti┼čimde mobil hale geldi.

T├╝rkiyeÔÇÖde ilk GSM operat├Âr├╝ Turkcell

T├╝rkiyeÔÇÖde ilk GSM operat├Âr├╝ 1994 y─▒l─▒n─▒n Mart ay─▒nda hizmete ba┼člayan Turkcell oldu. TurkcellÔÇÖi iki ay sonra hizmete ba┼člayan Telsim takip ederken, Avea 2001 y─▒l─▒n─▒n Mart ay─▒nda hizmete girdi. Turkcell ilk ismini korurken, Telsim, Vodafone taraf─▒ndan sat─▒n al─▒nd─▒, Avea ise Aycell ve AriaÔÇÖn─▒n birle┼čmesi ile hizmete girdi. T├╝rkiyeÔÇÖde, aktif olarak kullan─▒lan sim kart say─▒s─▒ da 60 milyonu ge├žti.

null

null

null