Etiket: Epigrafisi

1300 Y─▒ll─▒k Kuran-─▒ Kerim

Suudi ArabistanÔÇÖda bulunan 1300 y─▒ll─▒k bir duvar yaz─▒s─▒, Kuran-─▒ Kerim hakk─▒nda y├╝zy─▒llard─▒r ak─▒llarda olan bir soruyu cevapland─▒rabilir:

KuranÔÇÖa sonradan eklenen ve bazen anlam konusunda da tart─▒┼čmalara neden olan aksan i┼čaretleri, ─░slamÔÇÖ─▒n ilk ├ža─člar─▒nda da kullan─▒l─▒yor muydu?

null

SUUD─░ Arabistan Turizm Y├╝ksek KomisyonuÔÇÖnda yer alan Arap ara┼čt─▒rmac─▒lardan Ali ibn ─░brahim Gabban, ├╝lkenin kuzeybat─▒s─▒nda e┼čiyle birlikte yapt─▒─č─▒ gezide, tarihi bir ke┼čfe imza att─▒. Gabban s├Âz konusu gezide, ├╝zerinde ┼ču ifadenin kaz─▒l─▒ oldu─ču bir kayayla kar┼č─▒la┼čt─▒: ÔÇťAllahÔÇÖ─▒n ad─▒yla; ben, Z├╝heyr, bunu ├ľmerÔÇÖin ├Âld├╝─č├╝ zamanda, d├Ârd├╝nc├╝ y─▒l─▒n 20ÔÇÖsinde yazd─▒m.ÔÇŁ

null

K─▒z─▒l kumta┼č─▒ ├╝st├╝nde yer alan ve silik bir halde bulunan yaz─▒n─▒n, 1300 y─▒ll─▒k oldu─ču yap─▒lan inceleme sonucu ortaya ├ž─▒kt─▒. Yaz─▒da ge├žen tarih, miladi olarak 644 y─▒l─▒na rastl─▒yor. Bu durumda, bahsedilen ├ľmerÔÇÖin, 644 y─▒l─▒nda ┼čehit edilen Hz. ├ľmer oldu─ču tahmin ediliyor. Yaz─▒y─▒ yazan Z├╝heyr adl─▒ ┼čahs─▒n ise, muhtemelen Suriye-Mekke aras─▒nda yol al─▒rken mola veren bir hac─▒ aday─▒ oldu─ču san─▒l─▒yor.

KuranÔÇÖ─▒n yaz─▒l─▒ hale getirilmesinden ├Ânceki d├Âneme rastlayan ve Arap├žaÔÇÖn─▒n eldeki en eski ikinci yaz─▒l─▒ metni olan duvar yaz─▒s─▒n─▒n ÔÇťson derece ├Ânemli bir bulu┼čÔÇŁ oldu─čunu belirten Ali ibn ─░brahim Gabban, tarihi bulgular─▒, ÔÇťArap Arkeolojisi ve EpigrafisiÔÇŁ adl─▒ dergide yay─▒nlad─▒.

├ťnl├╝ belgesel kanal─▒ Discovery ChannelÔÇÖ─▒n haber sitesi de, ÔÇť─░slamÔÇÖ─▒n en eski yaz─▒t─▒, Kuran ile ilgili bir s─▒rr─▒ ├ž├ÂzebilirÔÇŁ ifadesini kulland─▒.

─░lk sahabeler kald─▒rd─▒

Tarih├žiler, y├╝zy─▒llard─▒r, KuranÔÇÖ─▒n ilk ├Ârneklerinin neden imla i┼čaretlerini i├žermedi─čini tart─▒┼č─▒yordu. Kelimelerin vurgusunu, hatta bazen anlam─▒n─▒ bile de─či┼čtiren inceltme ve kesme i┼čaretleri gibi ay─▒rt edici imler, Hz. MuhammedÔÇÖin vefat─▒ndan ├žok sonra KuranÔÇÖa eklenmi┼čti.

Ali ibn ─░brahim Gabban, ke┼čfinin, 1300 y─▒l ├Ânce de ─░slamÔÇÖ─▒n kurulu┼č co─črafyas─▒nda ÔÇťtam te┼čekk├╝l├╝ bir imla sistemiÔÇŁ oldu─čunu kan─▒tlad─▒─č─▒n─▒ ├Âne s├╝r├╝yor. Ke┼čfedilen duvar yaz─▒s─▒nda noktalama i┼čaretleri ve harekeler yer almasa da, ┼čekilleri birbirine benzeyen sessiz harfleri ay─▒rt edecek aksan i┼čaretleri var.

Gabban, ÔÇťilk sahabelerin KuranÔÇÖ─▒ aksan i┼čaretlerinden ar─▒nd─▒rd─▒─č─▒n─▒ÔÇŁ belirterek, ÔÇťB├Âylece M├╝sl├╝manlar─▒n, PeygamberÔÇÖe indirilen KuranÔÇÖ─▒, farkl─▒ Arap leh├želerinde de okuyabilmesine cevaz verilmi┼č ve ayr─▒ca, kelimelerin iskeletlerinin, i├žerdikleri t├╝m anlamlar─▒ ta┼č─▒mas─▒na imkan sa─člam─▒┼čt─▒ÔÇŁ diyor.

Bat─▒l─▒lar─▒n mazereti kalmad─▒

Discovery NewsÔÇÖa konu┼čan ─░sko├žyaÔÇÖdaki St. Andrews ├ťniversitesi Arap├ža ve Ortado─ču Ara┼čt─▒rmalar─▒ Profes├Âr├╝ Robert Hoyland da, ke┼čfin ├Ânemini do─čruluyor. En eski Kuran mushaflar─▒n─▒n 652-680 y─▒llar─▒ndan kald─▒─č─▒n─▒ belirten Hoyland, Bat─▒l─▒ akademisyenler, Kuran vahyinin aksan i┼čaretlerini de i├žerecek bi├žimde ka─č─▒da aktar─▒ld─▒─č─▒n─▒ kabul etmedi─čini, ÔÇťmadem ilahi de─čil, o halde imla i┼čaretlerini de─či┼čtirebilirizÔÇŁ diye d├╝┼č├╝nd├╝klerini hat─▒rlat─▒yor. Ayetlerin anlam─▒n─▒ da de─či┼čtirebilen bu yakla┼č─▒m─▒n ─░slam alimlerinin ho┼čuna gitmedi─čini ifade eden Hoyland, ÔÇťArt─▒k elimizde olan Kuran metnini de─či┼čtirmek isteyen Bat─▒l─▒ bilimadamlar─▒n─▒n daha az mazereti varÔÇŁ diye konu┼čuyor.

Hz. ├ľmer suikast─▒

├ľte yandan 1300 y─▒ll─▒k duvar yaz─▒s─▒, Hz. ├ľmerÔÇÖin ne zaman ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝ konusundaki soru i┼čaretlerini de b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de ortadan kald─▒r─▒yor. Hz. ├ľmerÔÇÖi, 7 Kas─▒m 644ÔÇÖde, ─░ranl─▒ bir askerin camide b─▒├žaklad─▒─č─▒ ve ─░slamÔÇÖ─▒n ikinci halifesinin iki g├╝n sonra ┼čehit oldu─ču kabul ediliyordu. Yaz─▒n─▒n alt─▒na 644 y─▒l─▒n─▒ i┼čaret eden hicri tarihi not d├╝┼čen Z├╝heyrÔÇÖin, muhtemelen bu cinayete bizzat ┼čahit oldu─ču belirtiliyor.

Uzman g├Âr├╝┼č├╝

Ana mushaflar i┼čaretsizdi

Mehmet Nuri Y─▒lmaz (Eski Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkan─▒): Kuran-─▒ Kerim, Hz. Ebubekir d├Âneminde kitapla┼čt─▒r─▒ld─▒. Onu te┼čvik eden ise Hz. ├ľmerÔÇÖdi. Hz. ├ľmer, ÔÇťPeygamber kendi d├Âneminde vahiy s├╝rd├╝─č├╝ i├žin KuranÔÇÖ─▒ kitapla┼čt─▒rmad─▒. Vahiy sona erdi─čine g├Âre, art─▒k bu i┼čte hay─▒r vard─▒rÔÇŁ demi┼čti. ÔÇťAna mushafÔÇŁ dedi─čimiz ilk Kuran ├Ârnekleri Hz. Osman d├Âneminde Kurey┼č leh├žesine g├Âre yaz─▒ld─▒, ├žo─čalt─▒ld─▒ ve ─░slam co─črafyas─▒na da─č─▒t─▒ld─▒. Bunlara ÔÇťana mushafÔÇŁ diyoruz.

O d├Ânemden kalan iki ana mushaftan biri ├ľzbekistanÔÇÖdad─▒r. Onu yerinde g├Ârm├╝┼čt├╝m. Ger├žekten de yaz─▒m─▒nda noktalama i┼čareti, hareke, vs. bulunmaz. ─░mla i┼čaretleri PeygamberÔÇÖden ├žok sonralar─▒ kondu. Zaten bunlar anlam─▒ pek de─či┼čtirmez. Ke┼čfedilen duvar yaz─▒s─▒n─▒ incelemek gerek. Fakat orada bahsedilen ki┼či, Hz. ├ľmerÔÇÖin torunu, Emevi halifesi ├ľmer bin Abd├╝laziz de olabilir. Tarihlendirmeyi nas─▒l yapt─▒lar, bilmiyorum.

Yaz─▒ stili uyuyor ama yarg─▒ya varmak zor

Nihat Hatipo─člu (─░lahiyat├ž─▒): ─░slamÔÇÖ─▒n ilk d├Âneminde Arap├ža yaz─▒ K├╗fi tarzdayd─▒. S├╝l├╝s ve di─čer yaz─▒ stilleri sonradan ├ž─▒kt─▒. Ke┼čfedilen ta┼čtadakiler de ilk d├Ânem yaz─▒ karakterlerine benziyor. Yaz─▒da, ÔÇťBen Z├╝heyr, ├ľmer 4ÔÇÖte vefat ettiÔÇŁ ifadesi ge├žiyor. Aradaki bir kelimeyi okumak zor. Yaz─▒daki Z├╝heyr, sahabelerden Kab bin Z├╝heyrÔÇÖe i┼čaret ediyor olabilir. Ama tek bir buluntudan yola ├ž─▒karak, Kuran-─▒ Kerim ve Arap alfabesiyle ilgili tarihi detaylar─▒ bir anda yok sayamay─▒z. Tarihi bir levha olarak k─▒ymet ifade eder, ama buradan bir yarg─▒ya varmak zor. ├ľyle ki, yaz─▒n─▒n hicri 70 y─▒l─▒ndan sonra yaz─▒lm─▒┼č olma ihtimali de var. Nitekim Ebu Esved ilk harekelemeyi 69 y─▒l─▒nda yapm─▒┼č, Haccac d├Âneminde de imla d├╝zenlemeleri tamamlanm─▒┼čt─▒.

[Kaynak: Hurriyet.com]