Etiket: Graf Zeplin pulu

Pul ve Pulculuk Nedir?

Pul, ├Âny├╝z├╝nde ├že┼čitli resim, ┼čekil veya motifler bas─▒lm─▒┼č, arka y├╝z├╝ne ├Âzel bir zamk s├╝r├╝lm├╝┼č kare, dikd├Ârtgen, ├╝├žgen, alt─▒gen, yuvarlak, simetrik ve asimetrik veya benzeri ┼čekillerde haz─▒rlanm─▒┼č, ├že┼čitli b├╝y├╝kl├╝klerde olabilen, de─čerli bir ka─č─▒tt─▒r. Pulun ├Ân y├╝z├╝nde, ait oldu─ču ├╝lkenin ad─▒ ve para birimine g├Âre de─čeri yaz─▒l─▒d─▒r. Bu de─čere ÔÇśNominal De─čerÔÇś denir. Baz─▒ ├╝lke pullar─▒nda, ├╝lke ad─▒ ve pulun nominal de─čeri ba┼čka dil ve alfabede de yaz─▒labilir.

Pul

D├╝nyada ilk pul ─░ngiltereÔÇÖde bas─▒ld─▒─č─▒ i├žin yaln─▒zca ─░ngiliz pullar─▒nda devlet ad─▒ yaz─▒l─▒ de─čildir. Pullar, ├že┼čitli b├╝y├╝kl├╝kteki ka─č─▒tlara tabaka halinde de─či┼čik bask─▒ y├Ântemleri ile bas─▒l─▒r ve koparma kolayl─▒─č─▒ bak─▒m─▒ndan ├Âzel z─▒mba cihaz─▒ ile perfore edilirler. ─░lk pullar tabakalardan makasla kesilerek ayr─▒l─▒rd─▒ ve arkalar─▒ zamkl─▒ de─čildi. Posta pullar─▒, d├╝nyada ilk kez 06 May─▒s 1840 tarihinde ─░ngiltereÔÇÖde kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. ├ťlkemizde ise 13 Ocak 1863 tarihinde kullan─▒lmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Posta pullar─▒ ayn─▒ zamanda koleksiyon amac─▒yla da kullan─▒lmaktad─▒r.

Posta pullar─▒ bir ├╝lkenin k├╝lt├╝rel, politik, turistik ve ekonomik propagandas─▒n─▒ yapar. Bayrak gibi toprak gibi ba─č─▒ms─▒zl─▒k sembol├╝d├╝r. Posta pullar─▒ ve bununla ilgili ─░lk G├╝n Zarf─▒, ├ľzel G├╝n Damgas─▒, Posta Kart─▒ ve benzeri maddeleri biriktirmeye Filateli (Pulculuk), bu i┼či yapan ki┼čiye de Filatelist denir.

Pul

Pul Koleksiyonculu─ču ve Tarih├žesi

Yukar─▒da da bahsedildi─či gibi Pul koleksiyonculu─ču ilk defa ─░ngiltereÔÇÖde 1840 y─▒l─▒nda Penny Black denilen pul ile ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bu pulun ├╝zerinde gen├ž Krali├že VictoriaÔÇÖn─▒n resmi bulunmaktayd─▒. Pul, dantelleri olmad─▒─č─▒ i├žin makasla kesilerek kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Penny blackÔÇÖin kullan─▒lmayan ├Ârnekleri ├žok seyrek iken, kullan─▒lan ├Ârnekleri olduk├ža yayg─▒nd─▒r ve durumuna g├Âre 25-150 dolar aras─▒ sat─▒l─▒r hale gelmi┼čtir.

├çocuklar ve gen├žler, 1860ÔÇ▓l─▒ y─▒llar─▒n ba┼člar─▒nda ve 1870ÔÇ▓lerde pul biriktirmeye ba┼člam─▒┼člar, yeti┼čkinler ise bu durumu ├žocuk├ža bir hareket olarak de─čerlendirmi┼člerdir. 1800ÔÇ▓lerin sonlar─▒nda art─▒k b├╝y├╝yen bu koleksiyonculardan baz─▒lar─▒, sistematik olarak posta pullar─▒n─▒ biriktirmeye ba┼člam─▒┼člar ve konuyla ilgili kaynaklar yay─▒nlam─▒┼člard─▒r. 1920ÔÇ▓lerin sonuna kadar pul koleksiyoncular─▒n─▒n say─▒s─▒ ├žok artmam─▒┼čsa da, bu tarihten sonra pul de─čerlerinin y├╝kselmesi ile halk─▒n ilgisi artmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bu erken d├Ânem posta pullar─▒n pek az─▒n─▒n iyi ┼čartlarda saklanm─▒┼č olmas─▒ de─čerlerinin h─▒zla artmas─▒n─▒n nedenidir. Bu eski pullar─▒n ├Âzellikle ikili, ├╝├žl├╝ veya daha b├╝y├╝k bloklar olarak bulunmas─▒ ├žok zordur.

Pul

1920ÔÇ▓lerde g├Âr├╝len bu h─▒zl─▒ art─▒┼č nedeni ile pek ├žok Amerikal─▒ koleksiyoncu ilerde de─čerinin h─▒zla artaca─č─▒ ├╝midi ile d├Ânemin ABD pullar─▒n─▒ stoklam─▒┼čt─▒r. Do─čal olarak 1930ÔÇ▓lu y─▒llar─▒n pullar─▒ b├Âyle ├žok miktarda stokland─▒─č─▒ ve kolayl─▒kla bulundu─ču i├žin de─čerlerinin artmas─▒ da s├Âz konusu olmam─▒┼čt─▒r. Bug├╝n aradan 70 y─▒ldan fazla ge├žmesine ra─čmen 1930ÔÇ▓lu y─▒llara ait pek ├žok pulu ├╝zerinde yaz─▒l─▒ de─čere yak─▒n fiyat ile sat─▒n almak m├╝mk├╝n olabilmektedir. Hatta bu d├Ânem pullar─▒ bug├╝n bile baz─▒ ki┼čilerce postada kullan─▒lmaktad─▒r. 1930 y─▒l─▒ndan beri bas─▒lan pek ├žok Amerikan pulu kolayl─▒kla ve fazla para harcanmadan elde edilebilir. Buna kar┼č─▒l─▒k ├╝zerinde yaz─▒l─▒ de─čer y├╝ksek olan pullardan baz─▒lar─▒n─▒n de─čeri ├Ânemli oranda artm─▒┼čt─▒r. ├ľrnek olarak 2,60$ de─čerli ABD Graf Zeplin pulu y├╝ksek fiyatlar ile sat─▒lmaktad─▒r. Di─čer y├╝ksek fiyatlara sat─▒lan pullar ise bulunmas─▒ zor olan er├Ârler, pop├╝ler ├╝lkelere ait hat─▒ra bloklar─▒, tabaka numaral─▒ pullar gibi nispeten biraz daha zor bulunan pullard─▒r.

Pul

T├╝rk pullar─▒nda ise, ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ sonras─▒nda refah seviyesinin bir miktar y├╝kselmesiyle pul koleksiyoncular─▒ say─▒ca artm─▒┼č ve zorlukla bulunan erken d├Ânem pullar─▒n fiyatlar─▒ ├žok h─▒zl─▒ ┼čekilde y├╝kselmi┼čtir. Koleksiyoncular, hatta koleksiyoncu olmayanlar bile de─čerlerinin h─▒zla artaca─č─▒ ├╝midi ile 1940ÔÇ▓lar─▒n sonlar─▒na ve 1950ÔÇ▓li y─▒llara ait pullar─▒ bol miktarda alarak stoklam─▒┼člard─▒r. G├╝n├╝m├╝zde aradan 60 y─▒ldan fazla ge├žmesine kar┼č─▒l─▒k bu d├Âneme ait pullar─▒ rahatl─▒kla bulmak ve ucuz fiyatlardan almak imk├ón─▒ vard─▒r. Buna kar┼č─▒l─▒k koleksiyoncular baz─▒ hat─▒ra bloklar─▒, resmi pullar ve er├Ârler i├žin zor bulunmalar─▒ nedeni daha y├╝ksek fiyatlar ├Âdemektedirler. Zamk─▒ di─čerlerine oranla daha hassas olan pullar saklanmalar─▒ s─▒ras─▒nda bozulabildi─či i├žin, bunlar─▒nda koleksiyonluk temiz durumda olanlar─▒n fiyatlar─▒ daha y├╝ksektir.

Pul

Pul Koleksiyonculu─čunun Gelece─či

G├╝n├╝m├╝zde telekom├╝nikasyon imk├ónlar─▒n─▒n geli┼čmesi ve elektronik ortam kullan─▒m─▒n─▒n yayg─▒nla┼čmas─▒ ile pul koleksiyonculu─čunun art─▒k sona ermekte oldu─ču ve benzeri k├Ât├╝mser yorumlar yapanlar artmaktad─▒r. Buna kar┼č─▒l─▒k 20. y├╝zy─▒l ba┼člar─▒nda telgraf, k─▒sa bir d├Ânem sonra telefonun geli┼čtirilmesi ile benzeri yorumlar yapanlar oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde bu k├Ât├╝mser yorumlar─▒n do─čru olup olmad─▒─č─▒ ancak zaman ile anla┼č─▒labilecektir. G├╝n├╝m├╝zde klasik d├Âneme ait olan pullar─▒n de─čeri s├╝rekli artt─▒─č─▒ i├žin basit bir u─čra┼č─▒ alan─▒ olarak de─čil bir yat─▒r─▒m alan─▒ olarak g├Âr├╝lmekte ve nadir olan pullar ile zarflar s├╝rekli yeni rekorlar k─▒rmaktad─▒rlar. Pul koleksiyonculu─čunun gelece─či konusunda iyimser olanlar bu k─▒r─▒lan rekorlar─▒n kendilerini do─črulad─▒─č─▒n─▒ iddia etmekte ve pul koleksiyonlar─▒n─▒n de─čerlerinin gittik├že artaca─č─▒n─▒ savunmaktad─▒rlar.

Pul

Ba┼čl─▒ca Pulculuk Terimleri

  • S├╝rekli Pul: Posta ├╝cretlerinin ├Âdenmesinde kullan─▒lmak ├╝zere bu isim alt─▒nda, ├žok say─▒da ve ├žo─čunlukla iki renkli olarak bast─▒r─▒lan pullard─▒r.
  • Resmi Pul: Genel ve ├ľzel B├╝t├želi Daireler ile Belediyelerin posta g├Ânderilerinde kullan─▒lan pullar.
  • Anma Pulu: Belirli bir olay veya ki┼čiyi anmak ├╝zere ├ž─▒kar─▒lan ve ├╝zerine genellikle o olay veya ki┼čiye ait resim ve motifler bas─▒lan pullard─▒r. Bu pullar─▒n tirajlar─▒ k─▒sa zamanda t├╝kenecek ┼čekilde s─▒n─▒rl─▒ olur.
  • Anma Bloku: Bir olay─▒ veya ki┼čiyi anmak i├žin ya da propaganda amac─▒yla bas─▒lan ve ├╝zerine genellikle o olay veya ki┼čiye ait resim ve motifler bulunan pullard─▒r. Z─▒mbal─▒ veya z─▒mbas─▒z bir ila birka├ž pulu kapsayan, b├╝t├╝n olarak bas─▒lan k├╝├ž├╝k pul tabaklar─▒d─▒r.
  • Ek De─čerli Pul: Y─▒lda iki kez ( T├╝rkiye i├žin ge├žerli) ├ž─▒kan bu pullar─▒n nominal de─čerlerine, + i┼čaretiyle bir de─čer daha eklenmi┼čtir. Bu ek e─čerin %75ÔÇ▓i K─▒z─▒layÔÇÖa %25ÔÇ▓i ├çocuk Esirgeme KurumuÔÇÖna yard─▒m olarak verilir.
  • U├žak Pulu: Posta ├╝cret tarifesinde u├žakla g├Ânderilecek posta maddeleri i├žin ├Âng├Âr├╝len ├╝cretlerde bast─▒r─▒lan ve ├╝zerinde havac─▒l─▒kla ilgili resimler bulunan pullard─▒r.
  • Tematik Pul: Ku┼č, ├ži├žek, spor, me┼čhur adamlar, ┼čehirler, tablolar, otomobiller gibi belli konular─▒n resimlerini ta┼č─▒yan pullard─▒r.
  • Takse Pulu: Postaya verildi─či g├╝n ├╝creti ├Âdenmemi┼č veya eksik ├Âdenmi┼č posta g├Ânderilerinin al─▒c─▒lar─▒ndan veya gerekti─činde g├Ândericilerinden al─▒nan ├╝cretler i├žin kullan─▒lan pullard─▒r. Bu pullar ba┼čka posta hizmetle-rinde kullan─▒lmazlar.
  • Tet – Be┼č: Birbirine ters olarak bas─▒lan birbirinin ayn─▒ iki puldur.
  • F├Âyye: ├ťzerinde dantelli veya dantelsiz bir veya birka├ž pul bas─▒lm─▒┼č olan ve kenarlar─▒nda ├žo─ču zaman yaz─▒lar ta┼č─▒yan k├╝├ž├╝k pul tabakas─▒d─▒r.
  • S├╝r┼čarj: Pulun de─čerini de─či┼čtirerek veya de─či┼čtirmeksizin ba┼čka bir olay─▒ anmak veya pulun ├ž─▒kar─▒l─▒┼č amac─▒n─▒ de─či┼čtirmek i├žin ├╝zerlerine yeni yaz─▒lar, rakamlar veya motifler bas─▒lmas─▒ i┼člemidir.
  • Varyete: Bir pulun de─či┼čik ┼čekillerde bas─▒lmas─▒d─▒r. Er├Ârden fark─▒ PTTÔÇÖnin kontrol├╝ alt─▒nda yap─▒lmas─▒d─▒r.
  • Santre: Pul resmini ├ževreleyen ├žer├ževenin (forman─▒n) pul ka─č─▒d─▒n─▒n tam ortas─▒na bas─▒lmas─▒d─▒r.
  • Portf├Ây: Bir anma pulu i├žin bast─▒r─▒lan ve i├žinde s├Âz konusu anma pulu, bununla ilgili ilk g├╝n zarf─▒, kart veya ├Âb├╝r yay─▒nlar─▒n oldu─ču Filatelik dosya.
  • Seri: Ayn─▒ ad alt─▒nda ├ž─▒kar─▒lan pullar─▒n her de─čerini i├žine alan tak─▒ma denir.
  • Blok: Birbirinden ayr─▒lmam─▒┼č, ├╝st ├╝ste veya yan yana en az 4 pulun meydana getirdi─či gruptur.
  • Lejand: Pul ├╝zerindeki yaz─▒lara denir.
  • ┼×arniyer: Pullar─▒n alb├╝me tutturulmas─▒na yarayan k├╝├ž├╝k zamkl─▒ ka─č─▒t par├žas─▒.
  • Filatelik Zarf: ─░lk g├╝n veya ├Âzel g├╝n damgas─▒n─▒ ta┼č─▒yan ├Âzel zarflard─▒r.
  • ─░lk G├╝n Damgal─▒ Zarf: ├ťzerlerine bir anma veya s├╝rekli pul serisi yap─▒┼čt─▒r─▒l─▒p konuya ait ilk g├╝n damgas─▒ ile damgalanm─▒┼č, yaz─▒ ve motifler ta┼č─▒yan ├Âzel zarflard─▒r.
  • ├ľzel G├╝n Zarf─▒: ├ťzerlerine yap─▒┼čt─▒r─▒lan pula ├Âzel bir filatelik damga bas─▒lan, damga konusu ile ilgili yaz─▒ ve motifler ta┼č─▒yan ├Âzel zarflard─▒r.
  • Marj: Pul tabakalar─▒n─▒n ve anma bloklar─▒n─▒n kenarlar─▒nda veya pullar─▒n ├žer├ževeleri d─▒┼č─▒nda kalan bask─▒s─▒z k─▒s─▒mlard─▒r.
  • Posta Kart─▒: ├ťzerinde ÔÇśPosta Kart─▒ÔÇÖ ibaresi ta┼č─▒yan, al─▒nacak ├╝creti g├Âsterir pul bask─▒s─▒ bulunan, resimli veya resimsiz kartlard─▒r.
  • Perforaj: Tabakalardaki ve anma bloklar─▒ndaki pullar─▒n birbirinden kolay ayr─▒labilmeleri i├žin aralar─▒n─▒n z─▒mbalanmas─▒ i┼člemidir.
  • Dantel: Perforaj i┼člemi sonras─▒nda pullar─▒n kenarlar─▒nda meydana gelen di┼člerdir.
  • De─čer: Postada kullan─▒lan de─čerli ka─č─▒tlar─▒n ├╝zerlerinde belirtilen para tutar─▒ veya bir serideki pullardan biri.
  • Emisyon: Bir de─čerli ka─č─▒d─▒n veya pulun tedav├╝le ├ž─▒kar─▒lmas─▒.
  • Er├Âr: De─čerli ka─č─▒tlar─▒n bas─▒m─▒ veya z─▒mbalanmas─▒ s─▒ras─▒nda meydana gelen hatad─▒r.
  • Ese: Bask─▒ durumunu pulu bast─▒ran kurulu┼ča g├Âstermek i├žin haz─▒rlanan provalard─▒r. Eseler yaln─▒zca PTT m├╝zesi veya ar┼čivlerinde bulunur, sat─▒lmazlar.
  • Forma: Pul ├╝zerindeki resmin marj hari├ž mm olarak boyutu.
  • Tiraj: Pul ve de─čerli ka─č─▒tlar─▒n bask─▒ adedi.
  • Filigran: Pullar─▒n ka─č─▒d─▒nda bulunan ve ─▒┼č─▒─ča tutuldu─čunda g├Âr├╝len yaz─▒, ├žizgi, ┼čekil veya motif gibi ├Âzel bir belirtidir. Pulun sahtesinin bas─▒lmas─▒n─▒ ├Ânlemede kullan─▒l─▒r.
  • Po┼čet: ─░├žinde monte edilmi┼č bantlar olan ve posta pulu konulabilir plastik muhafaza.
  • Flam: ├ťcret ├Âdeme makinalar─▒nda tarih sangas─▒n─▒n yan─▒na bas─▒lan 3,3 x 4,4 cm. boyutunda, d├Ârtgen ┼čeklinde olup, i├žinde reklam, slogan vb. bulunan damga izidir.
  • Maksimum Kart: ├ťzerinde b├╝y├╝t├╝lm├╝┼č olarak bir posta pulundaki resim bulunan ve ayr─▒ca bas─▒lm─▒┼č veya yap─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼č olarak pulun kendisini ta┼č─▒yan ├Âzel damgal─▒ filatelik kart.

Pul

Kullan─▒lan Ara├žlar ve Y├Ântemler

Pul toplamak i├žin herhangi bir araca gerek duyulmamaktad─▒r. Ancak koleksiyoncular─▒n ├žo─ču, pullar─▒n─▒ daha iyi sergilemek, korumak ve inceleyebilmek i├žin ├Ânemli harcamalar yapmaktan ka├ž─▒nmazlar. Pullar─▒ muhafaza etmenin en kolay ve en ucuz yolu bunlar─▒n ┼čeffaf selofan zarflarda toplanmas─▒, zarflar─▒n da nem, g├╝ne┼č ve s─▒caktan uzak bir kutuya konulmas─▒ ┼čeklinde yap─▒labilir. Ancak bu y├Ântemin uygulanmas─▒ pullar─▒n sergilenmesi veya ba┼čka ┼čekillerde kullan─▒lmas─▒nda pek i┼če yaramamaktad─▒r.

Pul

Pullar─▒n alb├╝mlere yerle┼čtirilmesi durumunda ise koleksiyonlar ├žok daha kolay g├Âzden ge├žirilebilmekte ve sergilenebilmektedirler. Pullar koleksiyoncunun tercihine ba─čl─▒ olarak, ├╝lkeler, konular ve hatta sonu├žta g├Âze ho┼č gelmek kayd─▒yla, ebatlar─▒na g├Âre bile sergilenebilmektedirler.