Etiket: koyun

K─▒r─▒m-Kongo Kanamal─▒ Ate┼či ve Keneler

Kene (Ixodoidea), eklem bacakl─▒lar─▒n ├Âr├╝mce─čimsiler (Arachnida) s─▒n─▒f─▒ndan kan emici ve g├Âzs├╝z bir d─▒┼č parazittir. ├Âzellikle g├Â├žmen ku┼člarla hastal─▒klar─▒ yay─▒ld─▒klar─▒ bilinmektedir. ─░nsan, koyun, k├Âpek, kedi, deve gibi canl─▒lar─▒n derilerine yap─▒┼čarak kanlar─▒n─▒ emer. ÔÇťAs─▒l keneÔÇŁ olarak bilinir.

Ayr─▒ e┼čeylidir ve yumurta ile ├žo─čal─▒r. Di┼či yumurtalar─▒n─▒ yaprak, ├ž├Âp veya hayvan k─▒llar─▒ aras─▒na b─▒rak─▒r. Geli┼čimlerinde metamorfoz vard─▒r. Yumurtalar─▒ndan ├╝├ž ├žift bacakl─▒ larvalar ├ž─▒kar. Bunlar bir pupa devresi ge├žirerek 8 bacakl─▒ nimfalara (tam geli┼čmemi┼č yavrular) d├Ân├╝┼č├╝rler. Nimfalar da bir pupa safhas─▒ ge├žirdikten sonra ergin hale gelirler. Larva ve nimfalar genellikle kertenkeleler ├╝zerinde, erginler ise insan, koyun, s─▒─č─▒r, k├Âpek gibi memeliler ├╝zerinde parazit ya┼čarlar.

Kene

V├╝cutlar─▒ ba┼čla kayna┼čm─▒┼č bir g├Â─č├╝s ve torba bi├žimli di┼či 11-12 mmÔÇÖye kadar si┼čer. Erginlerinde d├Ârt ├žift bacak bulunur. Bacaklar─▒n u├žlar─▒nda ├žengeller ve vantuzlar vard─▒r. Deriye rahat├ža yap─▒┼čarak hortumlar─▒yla kan emerler. ─░yice ┼či┼čtikten sonra kendilerini yere atarak konaklar─▒ndan uzakla┼č─▒r, ot veya a─ča├žlara t─▒rman─▒rlar. ├ľn ayaklar─▒n─▒n u├žlar─▒ dokunma ve koku alma i├žin ├Âzelle┼čmi┼čtir. Ormanlarda bulundu─ču a─čac─▒n alt─▒ndan bir hayvan ge├žti─či takdirde ├╝zerine d├╝┼č├╝p derisine yap─▒┼č─▒r ve etine hortumunu sokarak kan─▒n─▒ emer. ─░lk iki bacak ├žifti ├Âne, son iki ├žifti geriye y├Ânelmi┼čtir. Bug├╝n 889 kene t├╝r├╝ bilinmektedir. Kenelerin hepsi zararl─▒, parazit ve k├Âr de─čildir. S─▒─č─▒r ve k├Âpek kene t├╝rleri g├Âzl├╝d├╝r. ─░nsan ve ehil hayvanlarda parazit ya┼čayanlar ├že┼čitli hastal─▒k mikroplar─▒n─▒ bula┼čt─▒rd─▒klar─▒ndan sa─čl─▒k bak─▒m─▒ndan zararl─▒d─▒r ve bir├žok bakteri de ├╝retmektedir.

Keneler, ├Âr├╝mcekgiller ailesinden olup, b├╝y├╝kl├╝kleri 1mm ile 5mm aras─▒ndad─▒r. Daha ├žok bahar ve yaz aylar─▒nda aktif haldedirler. K─▒rm─▒z─▒-kahverengi, yass─▒ ve oval, kan emici parazitlerdir. Genellikle insan ve hayvan kan─▒ndan beslenirler.

─░nsanlara ve hayvanlara hastal─▒k yayma hususunda me┼čhurdurlar. Kan emme potansiyeli v├╝cutlar─▒n─▒n 100 ile 200 kat─▒ aras─▒nda olabilir. Yavrular─▒nda alt─▒ bacak, yeti┼čkinlerinde 8 bacak vard─▒r. Kenelerin kafalar─▒nda delme ve emme organlar─▒ bulunmaktad─▒r. Kenenin ilk iki baca─č─▒nda duyu organlar─▒ bulunur. Bu bacaklarla kurbanlar─▒na tutunurlar. Solunumlar─▒n─▒ son iki bacaklarla yaparlar. ├ťreme organlar─▒ alt kar─▒n b├Âlgesinde bulunur.

K─▒r─▒m-Kongo Kanamal─▒ Ate┼či

K─▒r─▒m-Kongo kanamal─▒ ate┼či, Afrika, Asya, Do─ču Avrupa ve Orta Do─ču ├╝lkelerinde g├Âr├╝len ├Âld├╝r├╝c├╝ bir viral hastal─▒kt─▒r. Bunyaviridae ailesinden Nairovirus t├╝r├╝ i├žinde yer alan vir├╝s├╝n yol a├žt─▒─č─▒ bu hastal─▒k %3-30 oran─▒nda ├Âl├╝mle neticeleniyor. Bu vir├╝sler, zarfl─▒ ve tek iplik├žikli RNA par├žac─▒─č─▒ndan olu┼čuyor. NairovirusÔÇÖlerin 34 t├╝r├╝ bulunuyor ve bunlar─▒n sadece 3ÔÇ▓├╝ insanlarda hastal─▒─ča yol a├ž─▒yor. Vir├╝sler, duyarl─▒ h├╝creler ├╝zerindeki al─▒c─▒lara tutunuyor ve h├╝cre i├žerisine al─▒n─▒yorlar. Genetik yap─▒s─▒ndaki farkl─▒l─▒klara g├Âre vir├╝s 8 alt gruba ayr─▒l─▒yor. T├╝rkiyeÔÇÖde elde edilen vir├╝sler, Rus ve Balkan vir├╝s gruplar─▒na %99 benzerlik g├Âsteriyor.

K─▒r─▒m-Kongo kanamal─▒ ate┼čini insanlara keneler ta┼č─▒yor. Hyalomma t├╝r├╝nden keneler, ├Âzellikle de H. Marginatum marginatum, hastal─▒─č─▒n ta┼č─▒nmas─▒nda olduk├ža etkili. D├╝nya genelinde hastal─▒─č─▒n g├Âr├╝ld├╝─č├╝ b├Âlgelerle bu kene t├╝r├╝n├╝n ya┼čam alanlar─▒ ├Ârt├╝┼č├╝yor. Vir├╝s ta┼č─▒yan kenelerin ─▒s─▒rmas─▒ sonucunda veya hastal─▒─ča yakalanm─▒┼č insanlarla temasa ba─čl─▒ olarak hastal─▒k bula┼čabiliyor. Bug├╝ne kadar, vir├╝sle temas eden veya ta┼č─▒yan hi├žbir hayvanda hastal─▒k tespit edilebilmi┼č de─čildir. Keneleri ta┼č─▒ma olas─▒l─▒─č─▒ y├╝ksek olan tav┼čan ve yaban domuzu say─▒s─▒n─▒n ├žo─čalmas─▒ o b├Âlgede hastal─▒─č─▒n artmas─▒na yol a├žabiliyor. Son y─▒llarda, hastal─▒─č─▒ uzak ├╝lkelere ta┼č─▒yabilme ├Âzelli─čine sahip olan g├Â├žmen ku┼člar ├╝zerinde ara┼čt─▒rmalar yap─▒l─▒yor. K─▒r─▒m-Kongo Kanamal─▒ Ate┼či vir├╝s├╝ne ek olarak Bunyaviridae ailesinden Rift Vadisi Ate┼či ve Hanta vir├╝sleri biyoter├Ârizm ajanlar─▒ aras─▒nda say─▒l─▒yor. Hastal─▒─č─▒n ├žok geni┼č bir co─črafi alanda g├Âr├╝lebilmesi, y├╝ksek ├Âl├╝m riski ve vir├╝s├╝n biyoterorizm ajan─▒ olarak kullan─▒labilme ├Âzelli─či nedeniyle bu hastal─▒k olduk├ža ├Ânemli bir sa─čl─▒k sorunu kabul ediliyor.

Kene

─░lk olarak 12. y├╝zy─▒lda TacikistanÔÇÖda belirtileri g├Âr├╝len bu hastal─▒─č─▒n klinik olarak tan─▒mlanmas─▒ 2. D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda K─▒r─▒mÔÇÖa giden 200 Rus askerinde g├Âr├╝ld├╝kten sonra yap─▒┼čm─▒┼č. Vir├╝s, 1967 y─▒l─▒nda yenido─čan farelerden elde edildi. ├ťlkemizde ilk olarak 2002 y─▒l─▒nda g├Âr├╝len bu hastal─▒k 500ÔÇ▓den fazla ki┼čide tespit edildi ve bunlar─▒n 26ÔÇÖs─▒ kaybedildi. Bu vakalar─▒n neredeyse %90ÔÇ▓─▒n─▒, aktif ├žal─▒┼čma ya┼č─▒nda olan, kene ─▒s─▒r─▒─č─▒na maruz kalan, tar─▒m ve hayvanc─▒l─▒kla u─čra┼čan ki┼čiler olu┼čturuyor. Hastal─▒ktan ikinci s─▒rada etkilenen grup ise sa─čl─▒k ├žal─▒┼čanlar─▒. Bu nedenle, K─▒r─▒m-Kongo Kanamal─▒ Ate┼či olan hastalarla temas ederken mutlaka eldiven, uzun ├Ânl├╝k, maske ve g├Âzl├╝k kullan─▒lmas─▒ ├Âneriliyor. Hastal─▒─č─▒n hava yoluyla ge├žti─čine ait hen├╝z kesin bir kan─▒t bulunmuyor. Bu vir├╝s sadece insanlarda hastal─▒─ča yol a├ž─▒yor. Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi ve damar h├╝crelerine sald─▒ran vir├╝sler, kendilerine kar┼č─▒ antikor salg─▒lanmas─▒n─▒ engelliyor ve damar h├╝crelerinde hasara yol a├ž─▒yor. Vir├╝sle temas eden her be┼č ki┼čiden birinde hastal─▒k g├Âr├╝l├╝yor.

Kenenin ─▒s─▒rmas─▒ ile hastal─▒k geli┼čmesi aras─▒ndaki s├╝re, yani ÔÇťkulu├žkaÔÇŁ d├Ânemi 3-7 g├╝n aras─▒nda. Kulu├žka d├Âneminden sonra, 41┬░CÔÇÖye kadar y├╝kselen ani ate┼č, ba┼č a─čr─▒s─▒, kas a─čr─▒lar─▒, ba┼č d├Ânmesi hastal─▒─č─▒n ilk belirtileri. Ate┼č ortalama 4-5 g├╝n s├╝r├╝yor ve bu belirtilere ek olarak ishal, bulant─▒ ve kusma g├Âr├╝l├╝yor. Y├╝z, boyun ve g├Â─č├╝ste k─▒zar─▒kl─▒k, g├Âz iltihaplar─▒ da di─čer belirtiler aras─▒nda say─▒l─▒yor. Genellikle 1-7 g├╝n s├╝ren bu d├Ânemden kanamal─▒ d├Ânem ba┼čl─▒yor. Kanama, b├╝y├╝k ├žo─čunlukla hastal─▒─č─▒n ba┼člamas─▒ndan sonraki 5-7 g├╝n i├žerisinde geli┼čiyor. Kanaman─▒n ┼čiddetine g├Âre ciltte k├╝├ž├╝k nokta tarz─▒ndaki k─▒zar─▒kl─▒klar veya b├╝y├╝k morluklar g├Âr├╝l├╝yor. A─č─▒z i├žerisi, di┼četi ve dudak kanamas─▒n─▒n g├Âr├╝ld├╝─č├╝ di─čer yerler. Kanama en s─▒k olarak sindirim sistemi, cinsel organlar, idrar yollar─▒ ve solunum yollar─▒nda oluyor. D─▒┼čk─▒da, idrarda veya balgamda kan g├Âr├╝lmesi s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan bulgular aras─▒nda. Hastal─▒─č─▒n son d├Ânemi, yani ÔÇťkonvelesanÔÇŁ d├Ânem, hastal─▒─č─▒n g├Âr├╝lmesinden 10-20 g├╝n sonra ba┼čl─▒yor. Bu d├Ânemde kalp ritminde de─či┼čim, ge├žici sa├ž d├Âk├╝lmesi, solunum g├╝├žl├╝─č├╝, g├Ârmede g├╝├žl├╝k, i┼čitme ve haf─▒za kayb─▒ g├Âr├╝lebiliyor.

K─▒r─▒m-Kongo kanamal─▒ ate┼činde en belirgin laboratuvar bulgusu, trombosit say─▒s─▒n─▒n d├╝┼čmesi. P─▒ht─▒la┼čmay─▒ sa─člayan trombositler ├Ânemli ├Âl├ž├╝de azal─▒yor ve kanamalara yol a├ž─▒yor. Beyaz kan h├╝crelerinin say─▒s─▒ azal─▒yor ve AST, ALT gibi karaci─čer enzimleri y├╝kseliyor. Bu kan de─čerlerinde normale g├Âre a┼č─▒r─▒ sapmalar, hastal─▒─č─▒n k├Ât├╝ gidi┼čine i┼čaret ediyor. E─čer hastal─▒k ├Âl├╝mle neticelenmezse, tam kan say─▒m─▒ ve biyokimya testleri dahil olmak ├╝zere t├╝m laboratuvar testleri yakla┼č─▒k 5-9 g├╝nde normal s─▒n─▒rlara d├Ân├╝yor.

Hastal─▒─č─▒n erken te┼čhis ve tedavisi, ├Âzellikle yay─▒l─▒m─▒n ├Ânlenmesi i├žin olduk├ža gerekli. Kene ─▒s─▒rma ├Âyk├╝s├╝ olan veya hastal─▒─č─▒n s─▒k g├Âr├╝ld├╝─č├╝ k─▒rsal b├Âlgelerden gelen ki┼čilerde ate┼č ve kas a─čr─▒lar─▒ varsa K─▒r─▒m-Kongo kanamal─▒ ate┼činden ┼č├╝pheleniliyor. Tabi, her kanamas─▒ veya ate┼či olan ki┼čiler bu hastal─▒─ča yakalanm─▒┼č anlam─▒na gelmiyor.

Hastal─▒k k─▒sa seyirli oldu─ču i├žin bu t├╝r ┼čikayetlere uzun s├╝redir sahip olan ki┼čilerde ba┼čka hastal─▒klar─▒ da akla getirmek gerekiyor. Kanda d├╝┼č├╝k trombosit ve akyuvar say─▒s─▒, y├╝kselmi┼č karaci─čer enzim d├╝zeyleri te┼čhisi destekleyen laboratuvar bulgular─▒ aras─▒nda. Vir├╝se kar┼č─▒ v├╝cudun geli┼čtirdi─či IgM ve IgG antikorlar─▒ hastal─▒─č─▒n ba┼člamas─▒ndan 7 g├╝n sonra ELISA ve IFA testleriyle saptanabiliyor. Hastal─▒─č─▒n en kesin ve h─▒zl─▒ te┼čhisi ise ÔÇťters transkriptaz-polimeraz zincir reaksiyonuÔÇŁ (RT-PCR) y├Ântemi ile m├╝mk├╝n oluyor. Bu y├Ântem son derece ├Âzg├╝n, duyar─▒ ve h─▒zl─▒ sonu├ž veriyor.

K─▒r─▒m-Kongo kanamal─▒ ate┼činde esas olarak destekleyici tedaviler uygulan─▒yor. Destekleyici tedavide, hastaya trombosit, taze donmu┼č plazma ve alyuvar sol├╝syonlar─▒ veriliyor. Bu tedavinin sonu├žlar─▒ g├╝nde bir ya da iki kez tam kan say─▒m─▒ yap─▒larak takip ediliyor. Olas─▒ kanama odaklar─▒n─▒ g├Âzlem alt─▒na almak, ├╝lser hastalar─▒na anti-├╝lser tedavisine ba┼člamak ve kanamalar─▒n ├Ânlenmesi gibi koruyucu ├Ânlemlerin al─▒nmas─▒ da gerekiyor. Ki┼činin s─▒v─▒ ve elektrolit dengesini g├Âzetim alt─▒na almak ve korumak destekleyici tedavinin di─čer hedeflerinden birisi.

Etki mekanizmas─▒ tam olarak bilinmese de ÔÇťribavirinÔÇť, K─▒r─▒m-Kongo kanamal─▒ ate┼činde halen kullan─▒labilecek tek anti-viral ila├ž. Yeni ila├ž adaylar─▒ndan ribamidin ise ribavirinden 4,5-8 kat daha az etkili. Fareler ├╝zerinde yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar, ribavirin tedavisinin ├Âl├╝m oran─▒n─▒ ├Ânemli ├Âl├ž├╝de azaltt─▒─č─▒ ve ya┼čam s├╝resini uzatt─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor. ─░nsanlarda bu ilac─▒n etkinli─či tam olarak bilinmese de hastal─▒─č─▒n te┼čhisi kesin olarak konulursa ilaca ba┼članmas─▒ gerekebiliyor. Hafif seyreden vakalarda ribavirin ├Ânerilmiyor. Ancak, a─č─▒r seyirli vakalarda ila├ž tedavisinin derhal ba┼člat─▒lmas─▒ ve 10 g├╝n s├╝resince devam edilmesi ├Âneriliyor. Bu hastalarda hen├╝z ribavirine ba─čl─▒ yan etki g├Âr├╝lm├╝yor. ─░lac─▒n gebelerde kullan─▒m─▒ ise sak─▒ncal─▒. Son y─▒llarda, v├╝cutta interferon ├╝retimini artt─▒ran ve ÔÇťMxAÔÇŁ olarak tan─▒mlanan bir ila├ž ├╝zerinde ├žal─▒┼čmalar yap─▒l─▒yor. Bu ilac─▒n vir├╝ste RNA sentezini engelledi─či belirtiliyor. K─▒r─▒m-Kongo kanamal─▒ ate┼čine kar┼č─▒ geli┼čtirilmi┼č etkin bir a┼č─▒ hen├╝z piyasada bulunmuyor. Hastal─▒─č─▒n yay─▒lmas─▒n─▒n ├Ânlenmesi ve erken te┼čhis K─▒r─▒m-Kongo kanamal─▒ ate┼či ile m├╝cadelenin temel unsurlar─▒n─▒ olu┼čturuyor.

Kenenin Çıkarılması

Kan emen bir keneyi deriden bilgisizce s├Âk├╝p atmak hastal─▒k bula┼čma riskini art─▒rd─▒─č─▒ndan olduk├ža tehlikelidir. ├ç├╝nk├╝ ├ž─▒kar─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lan kene tepki olarak midesinde bulunan, mikrop ve bakterilerle dolu kan─▒ tekrar geriye bo┼čalt─▒r.C─▒mb─▒z, pens veya naylon ip yard─▒m─▒yla deriye en yak─▒n k─▒s─▒mdaki ba┼č─▒ndan s─▒k─▒ca tutularak dik olarak deriden ├žekilerek uzakla┼čt─▒r─▒l─▒r.

Kene

Keneleri m├╝mk├╝nse kendiniz ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼čmay─▒n ve en k─▒sa s├╝rede uzman bir sa─čl─▒k g├Ârevlisi taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒lmas─▒n─▒ sa─člay─▒n. Yaln─▒zca birka├ž saat i├žinde ula┼čabilece─činiz yak─▒nl─▒kta bir sa─čl─▒k merkezi yoksa, keneyi T.C. Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan ├Ânerilen y├Ântemlerle kendiniz ├ž─▒karmay─▒ tercih edin.

  1. Kenenin ├╝zerine hi├žbir ┼čekilde kimyasal madde d├Âkmeyin, bunu yaparsan─▒z kene rahats─▒z olup sizi b─▒rakabilir fakat bu esnada emdi─či kan─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ kusar, midesinden gelen tehlikeli vir├╝s ve mikroplar vucudunuza bula┼č─▒r.
  2. Ucu ince bir c─▒mb─▒z yard─▒m─▒yla, kenenin vucudunuza en yak─▒n noktas─▒ndan(kan emdi─či hortum) nazikce ve sa─člam bir ┼čekilde kavray─▒n.
  3. Sak─▒n kenenin vucuduna dokunmay─▒n, bu emdi─či kan─▒ geri bo┼čaltmas─▒na yol a├žar
  4. Kene ├ž─▒kt─▒ktan sonra ─▒s─▒r─▒lan yeri alkol, yoksa sabun ile temizleyin.
  5. Keneyi uygun bir ┼čekilde saklay─▒n. Gerekirse tan─▒mlama i├žin gerekli olabilir. Keneyi ├Âld├╝rmek i├žin ezmeyin, patlamas─▒na neden olabilir.
  6. En yak─▒n zamanda bir sa─čl─▒k kurulu┼čundan yard─▒m isteyin, kontrol yapt─▒r─▒n.

[Kaynak: wikipedia]

Kurban Bayram─▒, Kurbanl─▒k Se├žimi ve Kesimi

─░slam DiniÔÇÖnde Kurban

Di─čer dinlerde de ÔÇťkurbanÔÇŁ kavram─▒na rastlan─▒lmakla beraber Kurban Bayram─▒, ─░brahimi dinlerden, sadece ─░slamiyetÔÇÖte kutlan─▒l─▒r. ─░slam peygamberi Muhammed gerek kurban bayram─▒nda, gerekse bayram harici zamanlarda s─▒k s─▒k Allah r─▒zas─▒ i├žin kurban keserdi. Kurban Bayram─▒ÔÇÖnda kurban kesmenin ama├žlar─▒, AllahÔÇÖa yak─▒nla┼čmak, adanm─▒┼čl─▒k derecesini g├Âstermek, il├óh├« r─▒zay─▒ kazanmakt─▒r. Bunun yan─▒ s─▒ra madd├« durumlar─▒n─▒n yetersiz olmas─▒ sebebiyle kurban kesemeyenlere yard─▒mda bulunmak da bir sebep olarak ifade edilmi┼čtir. Bu durumu a├ž─▒klamak i├žin ÔÇťKurban, Hakka ve halka yakla┼čmak i├žin kesilirÔÇŁ tabiri kullan─▒l─▒r.

Kurban Kesmek Herkese Farz m─▒?

Kurban kesmenin farz olup olmad─▒─č─▒ konusu tart─▒┼čmal─▒d─▒r. Genel kabule g├Âre kurban kesmek farz olmamakla beraber Hanefi mezhebinde vacib oldu─čuna ve kesilmesinin gerekli oldu─čuna inan─▒l─▒r. ┼×afii mezhebine g├Âre ise s├╝nnettir ve kesilmese de olur. KurÔÇÖanÔÇÖda kurban kesmekten Kevser SuresiÔÇÖnde bahsedilir. 3. ayetten meydana gelen bu sure ┼ču ┼čekildedir: ÔÇŁ ┼×├╝phesiz biz sana Kevseri verdik. O halde, Rabbin i├žin namaz k─▒l, kurban kes. Do─črusu sana bu─čzeden, soyu kesik olan─▒n ta kendisidir.ÔÇŁ

Kurban Kesmenin ┼×artlar─▒

Ak─▒ll─▒, h├╝r, mukim (yerle┼čik olan, seyahatte olmayan) ve din├« ├Âl├ž├╝lere g├Âre zengin say─▒lan m├╝min olunmal─▒d─▒r. Belli miktar paras─▒na sahip olan ki┼činin belli miktarda borcu varsa, borcunu ├ž─▒kt─▒ktan sonra kalan miktar 80 gram alt─▒na tekab├╝l ediyorsa, kurban kesmek ├╝zerine vaciptir. Kurban edilecek hayvan─▒n erkek veya di┼či olmas─▒ ├Ânem ta┼č─▒m─▒yor. Ancak hangi cins hayvanlar─▒n ├Âncelikli olarak kurban edilece─či belirlenirken, ekolojik dengenin ve toplumun ihtiya├žlar─▒n─▒n g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulmas─▒ gerekiyor. Kesim s─▒ras─▒nda, hayvana ac─▒ ├žektirilmemesi, hayvanlar─▒n ehil ki┼čiler taraf─▒ndan, s├╝ratle kesilmesi ├Ânem ta┼č─▒yor. Kurban, ak─▒l ve temyiz g├╝c├╝ne sahip kad─▒n-erkek t├╝m M├╝sl├╝manlar taraf─▒ndan kesilebiliyor. ├çevre temizli─či ve ekolojik dengenin korunmas─▒ i├žin gerekli tedbirlerin al─▒nmas─▒, kesim s─▒ras─▒nda psikolojik a├ž─▒dan etkilenmemeleri i├žin ├žocuklar─▒n kesim yerinden uzak tutulmas─▒, dikkat edilmesi geren konular aras─▒nda yer al─▒yor.

ÔÇťKurban Bayram─▒ÔÇť, ─░slam dinindeki en ├Ânemli iki bayramdan biri. Di─čeri Ramazan Bayram─▒ÔÇÖd─▒r. Kurban Bayram─▒ ad─▒n─▒, Allah i├žin koyun, ke├ži, deve, s─▒─č─▒r cinsinden hayvanlardan birini kurban kesmekten al─▒r. Kurban, ┼čah─▒s i├žin s├╝nneti aynd─▒r, yani ev halk─▒ndan biri keserse di─čerlerinden bor├ž d├╝┼čer. Kurbana udhiyye denir. Kurban h├╝r, mukim, m├╝slim, zengine vaciptir. Zengin demek, temel ihtiyac─▒ d─▒┼č─▒nda en az 200 dirhem g├╝m├╝┼če sahip ki┼či demektir, yani g├╝ncel dille s├Âylersek, asgari ge├žim ├╝creti d─▒┼č─▒nda birka├ž milyar veya buna mukabil mal demektir.

Hayvanlar─▒n di─čerinin kesimini g├Ârecek ┼čekilde yan yana bulundurulmamalar─▒na ├Âzen g├Âsterilmesi gerekiyor. Fazla eziyet vermemek i├žin hayvan─▒n kesim s─▒ras─▒nda uygun tekniklerle bay─▒lt─▒lmas─▒nda ise bir engel bulunmuyor. Ancak, hen├╝z kesilmeden ┼čok etkisiyle ├Âlen hayvan, kurban edilemiyor. Kurban ancak koyun, ke├ži, deve, s─▒─č─▒r cinsinden hayvanlardan olur. Koyun ve ke├ži 1 ya┼č─▒nda, deve 5 ya┼č─▒nda, s─▒─č─▒r 2 ya┼č─▒nda olacakt─▒r. Her kurban bir ki┼čiliktir, ancak deve ve s─▒─č─▒r─▒ 7 ki┼či ortak kesebilir. Kurban edilecek hayvan─▒n, sa─čl─▒kl─▒ olmas─▒, hem ibadet hem de sa─čl─▒k bak─▒m─▒ndan ├Ânem ta┼č─▒yor. Bu nedenle, k├Ât├╝r├╝m derecesinde hasta, zay─▒f ve d├╝┼čk├╝n, bir veya iki g├Âz├╝ k├Âr, boynuzlar─▒ k─▒r─▒k, dili, kuyru─ču, kulaklar─▒ ve memesi kesik, di┼člerinin tamam─▒ veya ├žo─ču d├Âk├╝k hayvanlardan kurban edilemiyor. Ancak, hayvan─▒n do─ču┼čtan boynuzsuz olmas─▒, ┼ča┼č─▒, topal, hafif hasta, bir kula─č─▒ delik veya y─▒rt─▒lm─▒┼č olmas─▒, kurban edilmesine engel te┼čkil etmiyor.

Kurbanl─▒k hayvan genellikle arefe g├╝n├╝nden al─▒n─▒r. Bayram namaz─▒ndan sonra hayvan k─▒bleye yat─▒r─▒l─▒r. Bu s─▒rada eziyet edilmez, ├žekilmez, s├╝r├╝klenmez. Keskin bir b─▒├žakla kesilir. Keserken Bismillahi Allahu Ekber, denilmezse, eti yenmez. Hayvan─▒ sahibi keser veya bir vekile kestirir. Kesim bir hamlede yap─▒l─▒r, hayvana ac─▒ ├žektirilmez. Kurbandan ├Ânce hayvan─▒ k─▒rkmak ve kestikten sonra etini, postunu satmak mekruhtur. Kesimden sonra etin ├╝├žte biri sadaka olarak da─č─▒t─▒l─▒r, postu tuzlanarak kurslara, kurumlara verilir. Kesimden sonra ilk ├ž─▒kanlardan ci─čerden yemek menduptur. Kurban kesim i┼člemi bittikten sonra bayram─▒n ilk g├╝n├╝ genellikle etlerin d├╝zenlenmesi, da─č─▒t─▒lmas─▒yla ge├žer, mezarl─▒─ča gidilir, ak┼čama do─čru bayram ziyaretleri yap─▒l─▒r.

Ak─▒ll─▒, bulu─č ├ža─č─▒na ermi┼č, temel ihtiya├žlar─▒ndan ve borcundan ba┼čka 80.18 gram alt─▒n veya bu de─čerde para veya e┼čyaya sahip M├╝sl├╝manlar, kurban kesmekle y├╝k├╝ml├╝ say─▒l─▒yor. Bu ┼čartlara sahip kar─▒ kocalar─▒n, ÔÇťibadetlerde ceza ve ├Âd├╝l bireyseldirÔÇŁ anlay─▒┼č─▒ndan hareketle ayr─▒ ayr─▒ kurban kesmesi gerekiyor. Yolcular ise kurban kesmekle m├╝kellef k─▒l─▒nm─▒yor. Kurban kesmek yerine sadaka vermek, kurban ibadetinin yerine ge├žmiyor. Bu ibadet i├žin kurban olacak hayvan─▒n usul├╝ne uygun kesilmesi gerekiyor. ─░htiya├ž sahiplerine yard─▒m etmek, M├╝sl├╝manl─▒─č─▒n ├Ânemli vazifelerinden biri olsa da, bu iki ibadetin birbirinin alternatifi olarak sunulmas─▒ do─čru g├Âr├╝lm├╝yor. Kurban taksitle de al─▒nabiliyor. Ki┼činin m├╝lkiyetinde bulunan ve kurbanl─▒k vasf─▒ ta┼č─▒yan t├╝m hayvanlar, kurban olarak kesilebiliyor. ─░ster pe┼čin ister taksitle sat─▒n al─▒ns─▒n, hayvan ki┼činin m├╝lkiyetine ge├žti─činden kurban edilmesinde sak─▒nca bulunmuyor. Kurban mal ile yap─▒lan bir ibadet oldu─čundan vekalet caiz g├Âr├╝l├╝yor. Vekalet yoluyla kurban kestiren ki┼či, hem bulundu─ču yerde birisine hem de ba┼čka bir yerdeki ki┼či veya kuruma vekalet verebiliyor.

[Kaynak: haber7.com, video.google.com]