Etiket: kusma

Trafik Kazalar─▒nda Temel ─░lkyard─▒m

Trafik Kazalar─▒nda ─░lkyard─▒m Nas─▒l Olmal─▒d─▒r?
Temel ─░lkyard─▒m Bilgileri

Trafik kazalar─▒na kurban verdi─čimiz y├╝zlerce ki┼čiden pek az─▒ olay yerinde ya┼čam─▒n─▒ yitirmektedir. Y├╝zde 80 gibi korkun├ž orandaki kay─▒plar ise yaral─▒n─▒n bilin├žsizce ara├žtan ├ž─▒kart─▒lmas─▒ ve karga tulumba ta┼č─▒narak hastaneye g├Ât├╝r├╝lmesi s─▒ras─▒nda olu┼čmaktad─▒r.

Herhangi bir ilkyard─▒m bilgisinden yoksunsan─▒z bile, uzman ekipler gelmeden yaral─▒ya el s├╝r├╝lmesini engellemeniz, emin olun onun hayat─▒n─▒ kurtarmada ├žok ciddi bir rol ├╝stlenecektir.

Dikkat: Burada verilen bilgiler ├žok temel ve basit i┼člemlerden ibarettir. Sa─čl─▒kl─▒ bir ilkyard─▒m m├╝dahalesinde bulunabilmek i├žin bu e─čitimi alman─▒z─▒ ┼čiddetle tavsiye ediyoruz. Unutmay─▒n! ─░lkyard─▒m hayat kurtar─▒r.

Dikkat!

Soluk al─▒p veren ve nab─▒z vuru┼člar─▒ hissedilen bir hastaya bayg─▒n olsa bile kesinlikle kalp-akci─čer canland─▒rmas─▒ yap─▒lmaz!

Kanamay─▒ Durdurun

Trafik kazas─▒nda kanamal─▒ bir kazazede ile kar┼č─▒la┼čman─▒z m├╝mk├╝nd├╝r. Kesik ve darbe sonucu olu┼čan yaralanmalarda yap─▒lacak temel eylem, kanama olan b├Âlgeye bast─▒rmakt─▒r.

Yard─▒m Gelene Kadar

Hasta bayg─▒n, ama soluk al─▒p verebiliyorÔÇŽ Veya ┼čuuru a├ž─▒kÔÇŽ ─░stedi─činiz yard─▒m gelene kadar hastay─▒ nas─▒l bekleteceksiniz? Bunun en rahat ve g├╝venli ┼čekli ÔÇťRecovery PozisyonuÔÇŁdur.

Ara├ž Yang─▒nlar─▒

Bir ara├ž yang─▒n─▒ ile kar┼č─▒la┼čabiliriz. Yang─▒na m├╝dahale edebilmemiz i├žin ├Ân ko┼čul arac─▒m─▒zda bir yang─▒n s├Ând├╝r├╝c├╝ bulundurmakt─▒r. devam─▒

Bir trafik kazas─▒ ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kald─▒─č─▒m─▒z takdirde yap─▒lacak i┼člemler belli kurallarla s─▒n─▒rlanm─▒┼čt─▒r.

a) Yard─▒m ├ža─č─▒r─▒n

Genellikle, trafik kazas─▒ ile kar┼č─▒lasan bir ki┼či hemen 155 veya 156 numaral─▒ telefonlarla polise haber verir. Oysa ilk aranmas─▒ gereken yer 112 Acil AmbulansÔÇÖt─▒r. Polisin ambulans─▒ harekete ge├žirmesi zaman kayb─▒na yol a├žar. Bu da ya┼čamla ├Âl├╝m aras─▒ndaki s├╝re├žte ciddi bir etkendir. 112 Acil Ambulans servisinin operasyon merkezi, zaten ihbar─▒ ald─▒ktan sonra polisi bilgilendirecektir. ├ľncelikle aranmas─▒ gereken yer 112ÔÇ▓dir. ─░hbar─▒ yaparken olay─▒n tam olarak aktar─▒lmas─▒n─▒ sa─člay─▒n (Hastan─▒n durumu, bulundu─ču yer, tam olarak adres, cinsiyet, ya┼č, kazan─▒n t├╝r├╝ v.b.)

b) Ek kazalara meydan vermeyin

Bu durumda yap─▒lacak i┼člemler kazazedenin oldu─ču kadar sizin ya┼čam─▒n─▒z─▒ da g├╝vence alt─▒na alacakt─▒r.

  • Trafik kazas─▒na m├╝dahale ederken arac─▒n─▒z─▒ g├╝venli bir yerde durdurun ve fla┼č├Ârlerinizi a├ž─▒n.
  • ├ťzerinizde dikkat ├žekici renkte (tercihen fosforlu) bir giysi olmas─▒na dikkat edin. Aksi halde bir trafik kazas─▒na da siz kurban olabilirsiniz. E─čer b├Âyle bir giysi s├Âz konusu de─čilse, atletinizi ├ž─▒kart─▒p giysinizin ├╝zerine giyin. Ama en iyisi b├Âyle dikkat ├žekici yelek veya ceket benzeri bir giysiyi bagaj─▒n─▒zda bulundurun.
  • Trafik uyar─▒ i┼čaretlerini koyun veya zaman kazanmak i├žin birisinden bu konuda size yard─▒m etmesini isteyin. Yine ayn─▒ dikkat ├žekici giysiye sahip birine, belli bir mesafede trafikteki ara├žlar─▒ uyarmas─▒n─▒ s├Âyleyin.

─░lk Yard─▒m Nedir?

Herhangi bir kaza yada ya┼čam─▒ tehlikeye d├╝┼č├╝ren durumda,sa─čl─▒k g├Ârevlilerinin yard─▒m─▒ sa─član─▒ncaya kadar,hayat─▒n kurtar─▒lmas─▒ yada durumun daha k├Ât├╝ye gitmesini ├Ânlemek amac─▒yla, ila├žs─▒z olarak yap─▒lan uygulamalara ilk yard─▒m denir.

─░lk Yard─▒m Uygulamas─▒nda Kesinlikle ─░la├ž Kullan─▒lmaz

─░lk Yard─▒mda Ama├ž Nedir?

  1. Ya┼čam─▒ koruma ve s├╝rd├╝r├╝lmesini sa─člama
  2. Durumun k├Ât├╝le┼čmesini engelleme
  3. ─░yile┼čmesini kolayla┼čt─▒rma

─░lkyard─▒mc─▒n─▒n ├ľzellikleri ve Sorumluluklar─▒ Nedir?

  1. Sakin ve tela┼čs─▒z olmal─▒.
  2. Hastay─▒ sakinle┼čtirmeli.
  3. ├çevreyi de─čerlendirip s├╝ren bir tehlike olup olmad─▒─č─▒n─▒ belirlemeli.
  4. Kendi can g├╝venli─čini tehlikeye atmamal─▒.
  5. ├çevredeki ki┼čileri, sa─čl─▒k kurulu┼člar─▒, itfaiye ve g├╝venli─če haber vermeleri i├žin organize etmeli.
  6. Hastan─▒n durumunu de─čerlendirerek uygun ilk yard─▒ma ba┼člamal─▒.
  7. Hastan─▒n sa─čl─▒k kurulu┼čuna bir an ├Ânce ula┼čmas─▒n─▒ sa─člamal─▒.

─░lk Yard─▒m─▒n ABCÔÇÖsi Nedir?

  1. Soluk yolunun a├ž─▒lmas─▒.
  2. Solunumun d├╝zeltilmesi.
  3. Dola┼č─▒m─▒n etkinli─čini sa─člama.

Soluk Yolu Nas─▒l A├ž─▒l─▒r?

  1. A─č─▒zda toz toprak, k─▒r─▒k takma di┼č ve yabanc─▒ cisimler varsa ├ž─▒kar─▒l─▒r.
  2. Bilinci kapal─▒ ki┼čilerde dil arkaya d├╝┼č├╝p havayolunu t─▒kayabilir. Bu durumda ba┼č geriye itilip ├žene yukar─▒ kald─▒r─▒larak soluk yolu a├ž─▒l─▒r.

Solunum Yolu Nas─▒l D├╝zeltilir? (Yapay Solunum)

Solunumu duran ki┼čiye derhal yapay solunum uygulanmal─▒d─▒r.

  1. Hasta sert bir zemine yat─▒r─▒l─▒r.
  2. A─č─▒z i├ži temizlenerek varsa yabanc─▒ cisimler ├ž─▒kar─▒l─▒r.
  3. ├çenesi yukar─▒ kald─▒r─▒larak ba┼č hafif├že arkaya itilir.
  4. A─č─▒zdan a─čza solunum yap─▒lacaksa burun kapat─▒l─▒r. Burundan solunum yap─▒lacaksa a─č─▒z kapat─▒l─▒r.
  5. Derin bir soluk al─▒n─▒p, solunum yapt─▒r─▒lacak ki┼činin a─čz─▒na (yada burnuna) a─č─▒z yerle┼čtirilir.
  6. Hastan─▒n g├Â─čs├╝n├╝n kabarmas─▒na yetecek ┼čiddette soluk verilir.

Dola┼č─▒m─▒n Etkinli─či Nas─▒l Sa─član─▒r? (Kalp Mesaj─▒)

  1. Kalp durmu┼čsa hemen kalp mesaj─▒na ba┼član─▒r.
  2. Hasta sert bir zemine yat─▒r─▒l─▒r ve bir yan─▒na diz ├ž├Âk├╝l├╝r.

Yara i├žindeki yabanc─▒ cisim, kemik par├žas─▒ vs. ├ž─▒kar─▒lmamal─▒d─▒r.

  1. G├Â─č├╝s kemi─činin (iman tahtas─▒) ├╝├žte bir alt ucuna bir elin ayas─▒ s─▒k─▒ca yerle┼čtirilir, di─čer elin ayas─▒ bunun ├╝st├╝ne konur. Parmaklar hastaya temas etmemelidir.
  2. Kollar dik tutularak (Bilek ve dirsekler b├╝k├╝lmeden) sabit ve ritmik bir ┼čekilde g├Â─čse 4-5 cm bast─▒r─▒l─▒r.
  3. Arada nab─▒z kontrol edilerek dakikada 60 kez olmak ├╝zere dola┼č─▒m ba┼člay─▒ncaya kadar devam edilir.

Bay─▒lmalarda Uygulanacak ─░lkyard─▒m Kurallar─▒

  1. Elbiseleri boyundan, g├Â─č├╝sten ve kar─▒ndan gev┼četilir.
  2. Hastan─▒n beynine kan gitmesini sa─člamak i├žin d├╝z bir yerde s─▒rt├╝st├╝ yat─▒r─▒larak, ayaklar─▒ yukar─▒ kald─▒r─▒l─▒r ve sonrada ┼čok pozisyonunda bekletilir. Kesinlikle ba┼č─▒n─▒n alt─▒na yast─▒k konmaz.
  3. Hastaya uyar─▒c─▒ kokular koklat─▒l─▒r. (Amonyak vb.)
  4. Hastan─▒n zorlanmaks─▒z─▒n kendine gelmesi beklenir.
  5. Kendine geldi─činde su, ├žay gibi i├žecekler azar azar verilmelidir.

G├Â─č├╝s Yaralanmalar─▒nda ─░lkyard─▒m

  1. Yaral─▒, yar─▒ oturur duruma getirilir
  2. Havan─▒n akci─čerler dolmas─▒na engel olmak i├žin a├ž─▒k olan yara yerine temiz bir bez kapat─▒p bas─▒n├ž yapmadan sar─▒l─▒r
  3. Kazazedenin ─▒s─▒ kayb─▒ ├Ânlenir.

Kar─▒n Yaralanmalar─▒nda ─░lkyard─▒m

  1. Hastaya a─č─▒zdan yiyecek i├žecek verilmez.
  2. Yaral─▒ ba┼č─▒ hafif y├╝ksek, dizlerinin alt─▒na rulo edilmi┼č bir battaniye konularak s─▒rt ├╝st├╝ yat─▒r─▒l─▒r
  3. Herhangi bir organ d─▒┼čar─▒ ├ž─▒km─▒┼č ise asla el s├╝r├╝lmez. Geni┼č bir gaz bezi varsa serum fizyolojik ile ─▒slat─▒larak bas─▒n├ž yapmadan organlar─▒n ├╝zerine ├Ârt├╝l├╝r.
  4. Yaral─▒ zaman ge├žirmeden sevk edilir.

Egzoz Zehirlemelerinde ─░lkyard─▒m

  1. Hasta derhal temiz havaya ├ž─▒kar─▒l─▒r.
  2. ┼×uuru tam kapal─▒ olmayanlar temiz havada derin solunum yapt─▒r─▒l─▒r.
  3. ┼×uuru kapal─▒ veya solunum yapmakta g├╝├žl├╝k ├žeken hastalara suni solunum tatbik edilir.
  4. Beden ─▒s─▒s─▒n─▒n d├╝┼čmesini engellemek i├žin ├╝st├╝ ├Ârt├╝l├╝r.
  5. Hasta en seri ┼čekilde sa─čl─▒k merkezine g├Ânderilir.

Sindirim Yolu ─░le Olan Zehirlemelerinde ─░lkyard─▒m

  1. Zehrin sulanmas─▒ ve emilimin yava┼člamas─▒ i├žin hastalara; s├╝t, yumurta ak─▒, ni┼časta sol├╝syonlu su i├žirilir
  2. Kusmas─▒na yard─▒m edilir.
  3. Asitle olan zehirlenmelerde, hasta hi├žbir zaman kusmaya zorlanmaz. Su ve s├╝t yumurta ak─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒larak i├žirilir.
  4. Alkali ile olan zehirlenmelerde: 1/4 oran─▒nda sirke ile haz─▒rlanm─▒┼č 500ml su veya limon suyu i├žirilir.

Kanamalarda ─░lk Yard─▒m Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

  1. Kanayan uzuv (kol, bacak vs.) y├╝kseltilir.
  2. Yara ├╝zerine temiz gazl─▒ bez, mendil veya ├žama┼č─▒r par├žas─▒ konur ve s─▒k─▒ca bast─▒r─▒l─▒r.
  3. Kanama durmazsa kanayan yerin 5 cm yukar─▒ k─▒sm─▒na bandaj uygulan─▒r.

Burun Kanamas─▒nda ─░lk Yard─▒m Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

  1. Burnu kanayan ki┼činin ba┼č─▒ hafif├že ├Âne e─čilir.
  2. Hasta burun ├╝zerine bas─▒n├ž yapar
  3. Bu s─▒rada a─č─▒zdan soluk al─▒p verir ve asla s├╝mk├╝rmez.

Burun kanamas─▒nda hastan─▒n ba┼č─▒ geriye do─čru kald─▒r─▒lmaz.

Elektrik Çarpmalarında İlk Yardım Nasıl Yapılır?

  1. ├ľnce ilk yard─▒mc─▒ kendi g├╝venli─čini sa─člar.
  2. Elektrik ak─▒m─▒n─▒n yaral─▒ ile temas─▒ kesilir. Bu yap─▒lmadan ├Ânce yaral─▒ya dokunulmaz
  3. Kuru tahta par├žas─▒ ve lastik gibi elektrik ge├žirmeyen maddelerle hasta ├žekilerek veya kablo itilerek ak─▒mdan kurtar─▒l─▒r.
  4. Solunum durmu┼čsa yapay solunuma, kalp durmu┼čsa kalp mesaj─▒na ba┼član─▒r.
  5. Yan─▒k varsa so─čuk su ile y─▒kan─▒r.

Turnike Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

K─▒r─▒klarda ─░lk Yard─▒m Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

  1. Hasta sars─▒lmaz ve hareket ettirilmez.
  2. Kanama varsa durdurulur.
  3. Hasta ta┼č─▒nmadan ├Ânce k─▒r─▒k b├Âlgesi hareketsiz hale getirilir. (Bunun i├žin tahta gibi sert cisimler kullan─▒labilir.)
  4. A├ž─▒k k─▒r─▒k varsa (k─▒r─▒k u├žlar─▒ g├Âr├╝l├╝yorsa) k─▒r─▒k kemik par├žalar─▒na kesinlikle dokunulmaz ve bunlar yerle┼čtirilmeye ├žal─▒┼č─▒lmaz. Yara ├╝zerine temiz bir gazl─▒bez kapat─▒l─▒r.

Yan─▒klarda ─░lk Yard─▒m Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

  1. So─čuk musluk suyu ile a─čr─▒ azalt─▒l─▒r.
  2. Hastan─▒n tak─▒lar─▒ ├ž─▒kart─▒l─▒r.(Daha sonra olu┼čabilecek ┼či┼čler nedeniyle ├ž─▒karmak zorla┼čabilir.)
  3. Olu┼čan kabarc─▒klar patlat─▒lmaz.
  4. Yanan k─▒s─▒mlar─▒n ├╝zeri temiz gazl─▒ bezle kapat─▒l─▒r hi├žbir ┼čey s├╝r├╝lmez.
  5. Hastan─▒n bilinci yerinde ise bol su i├žirilir.

Yan─▒k y├╝zeyine di┼č macunu, sal├ža, yo─čurt gibi maddeler kesinlikle s├╝r├╝lmemelidir.

Yaralanmalarda ─░lk Yard─▒m Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

  1. Kanama varsa kontrol edilir.
  2. Yaran─▒n kirlenmesi ├Ânlenir.
  3. Varsa kopan par├ža korunur.(Islak bir gazl─▒ beze sar─▒l─▒p bir naylon torbaya konulur,bu torba da i├ži buz dolu ba┼čka bir torbaya konulur.)

┼×ok

De─či┼čik nedenlerle kalbin pompalama etkinli─činin zay─▒flamas─▒, ya da damarlarda pompalanacak yeterli kan olmamas─▒ halinde, ciltte, bilin├žte ve kaslarda ortaya ├ž─▒kan ilerleyici nitelikte belirtilerin t├╝m├╝ne ┼čok denir. M├╝dahale edilmezse, belirtiler ilerler, ki┼či ├Âlebilir.

A┼č─▒r─▒ kanamalar, ishal, yan─▒klar, kusma, kalp krizi, a┼č─▒r─▒ korku ve heyecan, allerjik olaylar, a┼č─▒r─▒ a─čr─▒l─▒ olaylar ┼čok nedeni olabilir.

┼×ok belirtileri:

  • So─čuk, soluk, nemli deri
  • Eller ve ayaklarda so─čuma, his kayb─▒
  • Nab─▒z say─▒s─▒nda artma, nabz─▒n zay─▒flamas─▒
  • Solunumun say─▒ca artmas─▒, ancak y├╝zeyselle┼čmesi
  • G├Âz kararmas─▒, halsizlik
  • Bulant─▒, kusma
  • Huzursuzluk
  • A┼č─▒r─▒ susuzluk hissi, a─čz─▒n kurumas─▒d─▒r.

Ba┼člang─▒├žta a├ž─▒k ya da bulan─▒k olabilen bilin├ž, zamanla kapanabilir. ┼×okla m├╝cadelede temel ilke, kan kayb─▒ varsa daha fazla kayb─▒n ├Ânlenmesi, mevcut kan─▒n daha hayati organlarca kullan─▒lmas─▒ i├žin uygun pozisyon verilmesidir.

┼×ok pozisyonu i├žin kazazede, bilinci a├ž─▒ksa s─▒rt├╝st├╝, bilinci kapal─▒ ise, yan g├╝venli pozisyonda yat─▒r─▒l─▒r. Daha sonra ayaklar─▒ 30 cm yukar─▒ kald─▒r─▒l─▒r. ├ťzeri battaniye ile ├Ârt├╝l├╝r ve 112ÔÇ▓ye haber verilir.

Bilin├ž Kayb─▒

Beyine giden kan miktar─▒n─▒n azalmas─▒ sonucu, be┼č duyu organ─▒ndan gelen uyar─▒lara ge├žici olarak cevap verememe haline bilin├ž kayb─▒, ya da bay─▒lma denir. Bu durumdaki bir ki┼či, s├Âzle ya da dokunarak kendisine ula┼čmaya ├žal─▒┼čan ilkyard─▒mc─▒ya cevap veremez, ancak, a─čr─▒ yaratan bir uyarana refleks kar┼č─▒l─▒k verir.

Basit bay─▒lmalar genellikle uzun s├╝ren a├žl─▒klar, a─č─▒r yorgunluk, uykusuzluk, ani korku ya da ac─▒lar sonucu olarak ortaya ├ž─▒kar.

Bu durumdaki bir kazazedeye a─č─▒zdan yiyecek, i├žecek verilmez, giysileri rahatlat─▒l─▒r, ayaklar─▒ yukar─▒ya kald─▒r─▒l─▒r, kusma olabilece─či i├žin yan g├╝venli pozisyonda tutulur. Kendine gelmeye ba┼člayan kazazede hemen aya─ča kald─▒r─▒l─▒p, y├╝r├╝meye zorlanmamal─▒d─▒r.

Koma

Bilin├ž kayb─▒n─▒n en ileri durumu komad─▒r. S├Âzl├╝ uyaranlara ek olarak, komadaki ki┼či a─čr─▒l─▒ uyar─▒lara da cevap vermez. Kolunun kuvvetli bir ┼čeklide ├žimdiklenmesine, hatta cildine bat─▒r─▒lacak bir i─čneye hi├žbir tepki vermez. Beyin h├╝creleri canl─▒l─▒─č─▒n─▒ hala koruyor olmakla beraber, hi├žbir uyar─▒ya cevap ├ž─▒kartamayacak ├Âl├ž├╝de s─▒k─▒nt─▒dad─▒r.

Koma Nedenleri:

  • A─č─▒r kafa darbeleri (kafada darbe izleri, nedensiz p├╝sk├╝r├╝r tarz kusma)
  • Beyin kanamalar─▒ ve inme (cebinden tansiyon ilac─▒ ├ž─▒kabilir, y├╝z ve v├╝cut simetrisi bozuktur)
  • Beyin t├╝m├Ârleri (d├╝zensiz, ┼čiddetli ba┼č a─čr─▒lar─▒ ve ├že┼čitli belirtiler)
  • Beyin zar─▒n─▒n iltihabi hastal─▒klar─▒ (y├╝ksek ate┼č, ciltte d├Âk├╝nt├╝ler)
  • ─░la├ž zehirlenmesi (etrafta bo┼č ila├ž ┼či┼česi ya da enjekt├Âr, kusmukta ila├ž)
  • A┼č─▒r─▒ alkol al─▒m─▒ (nefesinde alkol kokusu)
  • Karaci─čer yetmezli─či (ince, bitkin bir v├╝cut, bazen ┼či┼čmi┼č bir kar─▒n)
  • ├ťre birikimi (cilt renginde de─či┼čiklik, zihinsel sorunlar, halsizlik)
  • ┼×eker hastal─▒─č─▒ (nefesi meyve kokar, kalp h─▒zl─▒, cilt kuru ve s─▒cakt─▒r, kar─▒n a─čr─▒s─▒ kusma)

Komadaki kazazedenin ├Âzellikleri:

  • Yard─▒m isteyemez, kolayca zarar g├Ârebilir
  • Dikkatli incelenmezse ├Âld├╝─č├╝ san─▒labilir
  • Solunum ve dola┼č─▒m─▒n bozulma riski vard─▒r
  • Soluk yolu her an t─▒kanabilir
  • Her an kusabilir
  • G├Âz kapa─č─▒ refleksi bozulmu┼čtur
  • ├ľ─č├╝rme ve ├Âks├╝r├╝k refleksi ├žal─▒┼čmayabilir

Komadaki kazazedeye m├╝dahale ABC ile ba┼člar. Solunum ve dola┼č─▒m normal ise koma pozisyonunda (yan g├╝venli pozisyon) tutulur ve nakledilir. Nedene uygun m├╝dahalelerle ya┼čam─▒ kurtulup, zaman i├žinde tamamen normale de d├Ânebilir.

Elektrik Çarpması

Elektrik ├žarpmas─▒ evlerdeki prizler-elektrikli aletlerden kaynaklanan elektrik ka├žaklar─▒, enerji iletim kablolar─▒n─▒n kopmas─▒ ya da direklere t─▒rman─▒lmas─▒, y─▒ld─▒r─▒m d├╝┼čmesi ile ortaya ├ž─▒kabilir.

Deri ├╝zerinde yan─▒k, solunum ve dola┼č─▒m sisteminde bozukluk, bilin├ž kayb─▒ sonucu d├╝┼čme ve buna ba─čl─▒ k─▒r─▒klar elektrik ├žarpmas─▒n─▒n muhtemel sonu├žlar─▒d─▒r. Elektrik ├žarpmas─▒n─▒n damarlar ├╝zerindeki etkisi, kal─▒c─▒, ge├ž ortaya ├ž─▒kan sorunlar yaratabilir. Tellere as─▒l─▒, ya da elektrik tellerine temas halinde yerde yatarken bulunan ki┼čide, elektrik ├žarpmas─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmelidir. Bazen kazazede bay─▒lmadan ├Ânce kablodan ayr─▒lmay─▒ ba┼čarm─▒┼č olabilir. Kimi k─▒sa s├╝reli, d├╝┼č├╝k voltajl─▒ elektrik ├žarpmalar─▒nda kazazedenin bilinci a├ž─▒k olup, cilt ├╝zerinde dahi hi├ž iz bulunamayabilir.

─░lkyard─▒m M├╝dahalesi ├ť├ž A┼čamadan Olu┼čur:

  1. Elektrik ak─▒m─▒ ┼čalterden kesilmeli, bu yap─▒lam─▒yorsa ├ž─▒plak kablo ile kazazedenin temas─▒ iletken olmayan bir cisim kullan─▒larak kesilmelidir.
  2. Kaza ortam─▒nda hemen ilkyard─▒m─▒n ABCÔÇÖsi kontrol edilmeli ve sa─članmal─▒, bilin├ž kayb─▒ var ise koma pozisyonu verilmelidir.
  3. Yan─▒k varsa bak─▒m─▒ yap─▒l─▒r, fiziksel ve psikolojik olarak rahatlat─▒l─▒r, kazazede aya─ča kald─▒r─▒lmadan nakli sa─član─▒r. D├╝┼čmeye ba─čl─▒ k─▒r─▒k varsa tespit i┼čleminden sonra nakil ger├žekle┼čtirilir.

Donuk

A┼č─▒r─▒ so─čuk ortamda uzun s├╝re kal─▒nmas─▒ sonucu donma ortaya ├ž─▒kar. Kazazede halsiz, uykuludur. Donuk v├╝cut b├Âl├╝mleri beyaz, sert, so─čuktur. Hen├╝z donmam─▒┼č k─▒s─▒mlar k─▒zar─▒k olabilir. Hareketleri a─č─▒r ve a─čr─▒l─▒d─▒r. Ciltte su dolu keseler g├Âr├╝lebilir. Donmu┼č k─▒s─▒mlarda duyu kayb─▒ vard─▒r.

Karla ovu┼čturmak, masaj yapmak, kuma┼č par├žalar─▒ s├╝rterek ─▒s─▒tmaya ├žal─▒┼čmak, s─▒cak odaya ya da s─▒cak suya sokmak, bandaj yapmak, cilde ila├žlar s├╝rmek, alkol ya da sigara vermek sak─▒ncal─▒d─▒r.

─░lkyard─▒mc─▒ ├Ânce kazazedenin ─▒slak giysilerini ├ž─▒kart─▒p kurumas─▒n─▒ sa─člamal─▒d─▒r. Donmu┼č b├Âlgeler temas, s├╝rt├╝nme, do─črudan ─▒s─▒dan korunmal─▒, y├╝ksekte tutularak bir battaniye ile sar─▒lmal─▒d─▒r. Is─▒tma i┼člemi yava┼č ve a┼čamal─▒ olarak yap─▒lmal─▒d─▒r. Il─▒k su bu ama├žla kullan─▒labilir. Kazazedeye ─▒l─▒k i├žecekler ve ┼čekerli s─▒v─▒ g─▒dalar verilebilir.

Is─▒r─▒k

Hayvan ─▒s─▒r─▒klar─▒

Hayvan ─▒s─▒r─▒klar─▒n─▒n ├žo─ču, evde beslenen hayvanlardan kaynaklan─▒r. K├Âpekler kedilerden daha fazla ─▒s─▒r─▒rlar fakat kedi ─▒s─▒rmas─▒nda mikrop kapma olas─▒l─▒─č─▒ daha fazlad─▒r. Bu y├╝zden hayvan ─▒s─▒r─▒klar─▒nda en iyi tedavi ├Ânceden ├Ânlemini almakt─▒r. Hayvan ─▒s─▒rmalar─▒n─▒n ├žo─čunlukla ev hayvanlar─▒ndan kaynaklan─▒r ama sokak k├Âpek ve kedileri, kokarca, rakun, sincap, yarasa gibi do─čadaki hayvanlar da her y─▒l binlerce ki┼čiyi ─▒s─▒rmaktad─▒r. Yabani hayvanlar ├žok tehlikelidirler. ├ç├╝nk├╝ kuduz vir├╝s├╝ ta┼č─▒yabilirler, fakat hangi t├╝r hayvan ─▒s─▒r─▒rsa ─▒s─▒rs─▒n kuduz vir├╝s├╝ i├žin kontrol edilmesi ┼čartt─▒r.

Is─▒r─▒k

Acil M├╝dahale

Basit ─▒s─▒r─▒klar: Basit ─▒s─▒r─▒klara (deri a├ž─▒lm─▒┼č ama y─▒rt─▒lma ┼čeklinde de─čil ve hafif kanama) da di─čer hafif yaralar gibi m├╝dahale edilmelidir. Yara su ve sabun ile y─▒kan─▒p ├╝zerine antibiyotikli bir merhem s├╝r├╝lmeli, ─▒s─▒r─▒lan ki┼činin son 5 y─▒l i├žinde tetanoz a┼č─▒s─▒ olup olmad─▒─č─▒ ├Â─črenilmelidir. E─čer a┼č─▒s─▒ yoksa doktora veya acil yard─▒ma ba┼čvurulmal─▒d─▒r.

├ľnemli ─▒s─▒r─▒klar: Is─▒r─▒k sonucu yara yeri ├žok derin veya par├žalanm─▒┼č ise ve kan dinmiyorsa, kan─▒ durdurmak i├žin ├╝zerine tampon yap─▒lmal─▒ ve hemen acil yard─▒m ├ža─čr─▒lmal─▒d─▒r.

Mikrop kapman─▒n belirtileri: Yara y├╝zeysel dahi olsa, ─▒s─▒r─▒lmadan sonraki saatler ve g├╝nlerde mikrop kap─▒p kapmad─▒─č─▒ yak─▒ndan izlenmelidir. ┼×i┼čme, k─▒zarma, cerahatli ak─▒nt─▒ veya a─čr─▒ varsa derhal doktora ba┼čvurulmal─▒d─▒r. Baz─▒ hastal─▒klar ─▒s─▒rma veya ├žizilme yoluyla bula┼čabilir. Yara ├ževresinde ┼či┼čme ve a─čr─▒dan ba┼čka ate┼č, ba┼č a─čr─▒s─▒ veya di─čer grip benzeri belirtiler olabilir, bu gibi durumlarda derhal doktora ba┼čvurulmal─▒d─▒r.

─░nsan Is─▒r─▒klar─▒

─░nsan ─▒s─▒r─▒─č─▒ iki t├╝rd├╝r. Birincisi, genelde ─▒s─▒r─▒k olarak tan─▒mlanan alt ve ├╝st di┼čler aras─▒nda kalan etin s─▒k─▒┼čmas─▒n─▒ ifade eder. ─░kincisi, kavga ─▒s─▒r─▒─č─▒ denen ve ├žene veya a─čza yumruk atan ki┼činin elini kar┼č─▒ taraf─▒n di┼člerinin y─▒rtmas─▒yla olu┼čan yarad─▒r. ─░nsan ─▒s─▒r─▒─č─▒ ─▒s─▒r─▒klar─▒n en tehlikelisidir. ├ç├╝nk├╝ ki┼čiler utan├žtan veya mahkemeye verilme korkusuyla doktora ba┼čvurmaya ├žekinirler. Ayr─▒ca insanlar─▒n a─č─▒zlar─▒ndaki bakteriler ├žok tehlikeli olabilir. Salya ile yaraya ge├žen bakteriler v├╝cutta ├Ânemli iltihaplara neden olabilirler. Ayr─▒ca ─▒s─▒r─▒k deri alt─▒na ge├žip tendon ve eklemleri de yaralayabilir.

Acil Bak─▒m

E─čer bir insan taraf─▒ndan ─▒s─▒r─▒l─▒n─▒rsa, derhal doktora haber verilmeli. Kurban ─▒s─▒r─▒─č─▒ kesinlikle kendi ba┼č─▒na tedavi etmemelidir. Mikrop kapmas─▒ halinde hastanede uzun s├╝re kal─▒nmas─▒ gerekebilir, eklemlerde kal─▒c─▒ sertlikler ve hatta kesilmeye kadar varan sorunlar ├ž─▒kabilir. Kan tampon yaparak durdurulmal─▒d─▒r, yara su ve sabunla temizlendikten sonra sar─▒lmal─▒d─▒r. Daha sonra doktora veya acil servise ba┼čvurulmal─▒d─▒r.

Is─▒r─▒k

B├Âcek Is─▒rmalar─▒ ve Sokmalar─▒

├ľr├╝mcek Is─▒r─▒─č─▒

Kara ├ľr├╝mcek (Latrodectus mactans) 1. 5 cm. b├╝y├╝kl├╝kte parlak ve siyah renktedir ve genelde midesinde kum saati ┼čeklinde k─▒rm─▒z─▒ bir leke vard─▒r. Kahverengi ├Âr├╝mcek (Laxosceles reclusa) uzun bacakl─▒ ve v├╝cudu ortalama 1 cm. civar─▒ndad─▒r. Her iki t├╝r de genelde karanl─▒k k├Â┼čelerde saklan─▒rlar. Kara ├Âr├╝mcek ─▒slak yerleri sever (ya┼č odun k├╝meleri, ─▒slak toprak birikintileri gibi). Kahverengi ├Âr├╝mcek ise kuru ├ževreleri tercih eder. Kara ├Âr├╝mce─čin ─▒s─▒r─▒─č─▒ ├žok ufak i─čne batmas─▒ gibi bir his yarat─▒r. Bazen ─▒s─▒r─▒lan ki┼či bunu hissetmeyebilir. Ba┼člang─▒├žta ├Ânce hafif bir ┼či┼čme ve belli belirsiz k─▒rm─▒z─▒ noktac─▒klar olu┼čur. Fakat birka├ž saat i├žinde ┼čiddetli bir a─čr─▒ ve sertlik belirir.

├ť┼č├╝me, titreme, ate┼č, bulant─▒ ve ┼čiddetli kar─▒n a─čr─▒s─▒ bunlar─▒ takip eder. Is─▒r─▒k pek ender olarak ├Âl├╝me neden olur. Kahverengi ├Âr├╝mce─čin ─▒s─▒r─▒─č─▒ ├Ânce hafif bir s─▒z─▒ sonra ─▒s─▒r─▒k ├ževresinde k─▒rm─▒z─▒l─▒k ve 8 saat i├žinde ┼čiddetli bir kar─▒n a─čr─▒s─▒ yapar. Is─▒r─▒─č─▒n ├ževresinde i├ži s─▒v─▒ dolu bir sivilce belirir, sivilcenin derisi d├╝┼čer ve k├Ât├╝, derin bir yara b─▒rak─▒r. V├╝cudun reaksiyonu hafif ate┼č ve bulant─▒dan b├╝y├╝k halsizlik haline kadar de─či┼čebilir.

Is─▒r─▒k

Akrep Is─▒rmalar─▒ Baz─▒ akreplerin zehri ├Âld├╝r├╝c├╝ olabilir. Serin, nemli yerlerde ya┼čarlar; bodrum, ├ž├Âpl├╝kler ve odunluklar en sevdi─či yerlerdir. Genelde ak┼čam serinli─činde ─▒s─▒r─▒rlar. ├ľld├╝r├╝c├╝ olan t├╝rlerle (Centruroides salpturatus) zarars─▒z t├╝rleri ay─▒rt etmek ├žok zor oldu─čundan, t├╝m akrep ─▒s─▒r─▒klar─▒n─▒ acil tedaviye almak gerekir.

Ar─▒, E┼ček Ar─▒s─▒, B├╝y├╝k E┼ček Ar─▒s─▒, Ate┼č Kar─▒ncas─▒ veya Sar─▒ceket sokmas─▒

Hymenoptera ailesinden gelen b├Âceklerin zehrine alerjisi olan insan say─▒s─▒ onda birdir. B├Âyle alerjisi olan ki┼čilerde ise ar─▒n─▒n veya Hymenoptera ailesinden gelen bir b├Âce─čin sokmas─▒ acil tedavi gerektiren ├Âl├╝mc├╝l olabilecek ve anafilaktik reaksiyon denilen bir duruma yol a├žar. Ar─▒ sokmas─▒na reaksiyon belirtileri, g├Âzlerin ├ževresinde, dilde, dudaklarda veya bo─čazda ┼či┼čme, nefes almakta zorluk, ├Âks├╝rme ve h─▒r─▒lt─▒ ve v├╝cutta hissizlik ve kramplar ┼čeklinde ortaya ├ž─▒kar. Ciltte ├╝rtiker g├Âr├╝l├╝r. Dil s├╝r├žer ve huzursuzluk, zihinde bulan─▒kl─▒k, bulant─▒ hissi ve kusma ve hatta bayg─▒nl─▒k olabilir.

Kene Is─▒r─▒klar─▒ Keneler, bitler gibi, ├že┼čitli ku┼č ve hayvan cinslerinin t├╝yleri aras─▒nda ya┼čarlar. Esas tehlike keneden de─čil fakat kenenin ta┼č─▒d─▒─č─▒ ve Lyme Hastal─▒─č─▒ denilen bir hastal─▒─ča yol a├žan bakterilerden gelmektedir. Lyme hastal─▒─č─▒ bir cins artirit (eklem romatizmas─▒) belirtisi verir ama ayr─▒ca ba┼čka t├╝r belirtileri de olabilir. Kenelerin ya┼čad─▒─č─▒ t├╝rden s─▒k otluk veya ├žal─▒l─▒k alanlardan ge├žilmi┼čse ve ciltte yuvarlak k─▒rm─▒z─▒ lekeler g├Âr├╝l├╝rse, iltihap yapabilen kenedeki bakteriden ┼č├╝phelenilebilir. Kene g├Âr├╝nmemi┼č dahi olsa ─▒s─▒rabilir.

Is─▒r─▒k

Acil Tedavi

Hafif b├Âcek ─▒s─▒r─▒klar─▒: Bir ar─▒n─▒n veya b├Âce─čin i─čnesi deride kalm─▒┼čsa, dikkatli ┼čekilde ├ž─▒kar─▒lmal─▒d─▒r. Ar─▒ i─čnelerinin ├Âzellikle u├žlar─▒ ├ž─▒kar─▒l─▒rken daha fazla zehir ak─▒tmamaya dikkat edilmelidir. Hafif b├Âcek ─▒s─▒rmalar─▒nda yaran─▒n ├╝st├╝ne karbonat, so─čuk, ─▒slak bir bez veya buz k├╝pleri koyarak ac─▒ hafifletilebilir. Hidrokortizonlu merhem veya kalamin losyonu s├╝rerek ka┼č─▒nt─▒ ve ┼či┼čme azalt─▒labilir. E─čer v├╝cut hafif ─▒s─▒rmalara kar┼č─▒ kuvvetli reaksiyon verirse doktora ba┼čvurulmal─▒d─▒r.

Zehirli sokmalar: Kara ├Âr├╝mcek, kahverengi ├Âr├╝mcek veya akrep sokarsa veya Hymenoptera ailesinden b├Âcek ─▒s─▒rmalar─▒na alerji varsa derhal acil yard─▒m istenmelidir. Acil yard─▒m ├ža─čr─▒s─▒nda yap─▒lmadan ├Ânce a┼ča─č─▒daki ├Ânlemler al─▒nmal─▒d─▒r:

Is─▒r─▒k kolda veya bacaktaysa, eklemin ├╝st├╝nden (yara ile kalp aras─▒nda) sar─▒l─▒r. Bu zehirin yay─▒lmas─▒n─▒ durduracak veya yava┼člatacakt─▒r. Sarg─▒ derinin hemen alt─▒ndaki kan─▒n akmas─▒n─▒ yava┼člatacak kadar s─▒k─▒ fakat kol veya bacaktaki kan dola┼č─▒m─▒n─▒ engellemeyecek kadar da gev┼ček sar─▒lmal─▒d─▒r.

Is─▒r─▒─č─▒n ├╝zerine so─čuk suyla ─▒slat─▒lm─▒┼č veya aras─▒na buz konmu┼č bir bez konur.

Sarg─▒ 5 dakika sonra a├ž─▒lmal─▒ fakat kol ve bacak yere do─čru sallan─▒r bir durumda b─▒rak─▒lmal─▒.

Is─▒r─▒k

Derhal acil yard─▒m ├ža─čr─▒lmal─▒.

Ar─▒ sokmalar─▒na kar┼č─▒ kurbanda alerji varsa doktoru kendisine ├Âzel bir ila├ž paketi haz─▒rlayabilir. ├ľzellikle Hymenoptera ailesinden bir b├Âce─čin ─▒s─▒rma olas─▒l─▒─č─▒ y├╝ksek oldu─ču mevsimlerde bu paket bulunmal─▒d─▒r. Bunun i├žinde cilt alt─▒ i─čnesi ve epinefrine (adrenalin) de bulunmal─▒d─▒r.

Kene ─▒s─▒r─▒─č─▒: Ciltte dola┼čan bir kene g├Âr├╝l├╝rse, dikkatlice al─▒nmal─▒d─▒r. Parmaklar─▒n aras─▒nda ezilmemeli, ya ate┼če at─▒lmal─▒ ya da iki ta┼č aras─▒nda ezilmelidir. Sonra eller y─▒kanmal─▒d─▒r. Kene e─čer ─▒s─▒rm─▒┼čsa ve deriye yap─▒┼čm─▒┼čsa ├žekerek ├ž─▒kartmaya ├žal─▒┼č─▒lmamal─▒d─▒r. ├ťzerine ya─č d├Âk├╝lmesi, kenenin nefes almas─▒n─▒ zorla┼čt─▒racakt─▒r. B├Âylece gev┼čeyen kene c─▒mb─▒zla al─▒nabilir. Kene ├ž─▒kar─▒ld─▒ktan sonra o b├Âlge su ve sabunla y─▒kanmal─▒ ve birka├ž g├╝n hastal─▒k belirtileri olup olmad─▒─č─▒ g├Âzlemlenmelidir.

Is─▒r─▒k

Y─▒lan Is─▒rmalar─▒

Y─▒lan ─▒s─▒r─▒─č─▒, bir y─▒lan─▒n di┼čleri ile sebep oldu─ču yaralanmad─▒r. Y─▒lanlar ├žo─ču zaman avlar─▒n─▒ ─▒s─▒r─▒rlar, ancak s─▒k g├Âr├╝lmese de, genellikle savunma ama├žl─▒ olarak insanlar─▒ da ─▒s─▒rd─▒klar─▒ olur. ├ço─ču y─▒lan zehirsizdir ve s─▒kl─▒kla avlar─▒n─▒ zehir kullanmaktan ziyade bo─čarak ├Âld├╝r├╝rler. Yine de zehirli y─▒lanlar Antarktika haricinde her k─▒tada bulunurlar.

Is─▒r─▒klar i├žin ├Ânerilen ilkyard─▒m y├Ântemleri y─▒lan─▒n ya┼čad─▒─č─▒ b├Âlgeye g├Âre de─či┼čir. Baz─▒ t├╝rlerin ─▒s─▒r─▒─č─▒nda etkili olan bir tedavi ba┼čka bir t├╝r├╝n ─▒s─▒r─▒─č─▒nda etkisiz olabilir. Y─▒lanlar─▒n fiziksel g├Âr├╝n├╝┼čleri farkl─▒ olabilece─či i├žin, genellikle bir t├╝r├╝ tan─▒mlaman─▒n pratik bir yolu yoktur ve b├Âyle durumlarda profesyonel t─▒bbi yard─▒m aranmal─▒d─▒r. Is─▒r─▒─č─▒n sonucu, y─▒lan─▒n t├╝r├╝, ─▒s─▒r─▒lan v├╝cut b├Âlgesi, enjekte edilen zehir miktar─▒ ve kurban─▒n ya┼č─▒ gibi bir├žok etmene ba─čl─▒d─▒r. B├╝t├╝n ─▒s─▒r─▒klarda meydana gelen, deh┼čet ve ta┼čikardi gibi semptomlar, kurban─▒n ya┼čad─▒─č─▒ panikten kaynaklan─▒r ve psikolojiktir.

Zehirli olmayan y─▒lanlar─▒n ─▒s─▒r─▒klar─▒ da s─▒kl─▒kla di┼čin sebep oldu─ču y─▒rt─▒lma veya sonu├žta olu┼čan enfeksiyon y├╝z├╝nden hasar verebilir. Bir ─▒s─▒r─▒k ayr─▒ca potansiyel olarak ├Âl├╝mc├╝l olan anaflaktik reaksiyonu tetikleyebilir. Y─▒lanlara atfedilen ├Âl├╝mlerin say─▒s─▒ b├Âlgelere g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterir. Avrupa ve Kuzey Amerika’da ├Âl├╝m oran─▒ g├Âreli olarak d├╝┼č├╝k olsa da y─▒lan ─▒s─▒r─▒klar─▒ ile birlikte gelen morbidite ve mortalite d├╝nyan─▒n pek├žok b├Âlgesi, ve ├Âzellikle de sa─čl─▒k tesislerinin k─▒s─▒tl─▒ oldu─ču k─▒rsal kesimler i├žin ciddi bir sa─čl─▒k problemidir.

G├╝ney Asya, G├╝neydo─ču Asya ve Sahraalt─▒ Afrikas─▒ en fazla ─▒s─▒r─▒─č─▒n meydana geldi─či yerlerdir. Ayr─▒ca Neotropik ve di─čer ekvatoryal ve subtropikal b├Âlgelerde de y├╝ksek vaka say─▒s─▒ olmaktad─▒r. Her y─▒lan binlerce insan y─▒lan ─▒s─▒r─▒klar─▒ sebebiyle ├Âlmektedir.Ancak, koruyucu ayakkab─▒lar giymek, tehlikeli y─▒lanlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ bilinen yerlerden uzak durmak gibi insanlar─▒n alabilece─či ├žok say─▒da engelleyici tedbir bulunmaktad─▒r.

Y─▒lanlar─▒n ├žo─ču zehirli de─čildir. Fakat, ├ž─▒ng─▒rakl─▒ y─▒lan, baz─▒ su y─▒lanlar─▒ ve ├žamur y─▒lan─▒, engerek cinsi y─▒lanlar ve daha bir├žoklar─▒ da zehirli t├╝rler oldu─ču i├žin hi├žbir zaman temas edilmemelidir. Zehirli y─▒lanlar─▒n ├žo─čunun g├Âzleri ├žizgi halinde ve ovaldir. Ba┼člar─▒ ise ├╝├žgen bi├žimindedir ve ba┼člar─▒n─▒n her iki yan─▒nda g├Âzleriyle burun delikleri aras─▒nda ince bir ├žukurluk vard─▒r. Bunlara topluca ├žukurlu zehirliler denilmesi de bu nedenledir. ├ç─▒ng─▒rakl─▒ y─▒lanlar─▒n ise kuyruklar─▒ ├ževresindeki siyah halkalardan ├ž─▒ng─▒rak gibi bir ses gelir.

Su y─▒lan─▒n a─čz─▒n─▒n i├ži beyaz─▒ms─▒ pamuk gibi bir tabakayla kapl─▒d─▒r. ├çamur y─▒lan─▒n uzunlu─ču boyunca k─▒rm─▒z─▒, sar─▒ ve siyah renkli halkalar vard─▒r.

Is─▒r─▒k

Acil Tedavi

Y─▒lan zehirli de─čilse ─▒s─▒r─▒k g├╝zelce y─▒kan─▒p, bir antibiyotik merhem s├╝r├╝p sar─▒lmal─▒d─▒r. Bu t├╝r ─▒s─▒rmalar genelde tehlikeli de─čil ama korkutucudur. Y─▒lan─▒n zehirli oldu─čundan ┼č├╝pheleniliyorsa a┼ča─č─▒daki ├Ânlemler al─▒nmal─▒d─▒r. Is─▒r─▒ld─▒ktan sonra hemen sakin ┼čekilde uzan─▒lmal─▒ ve m├╝mk├╝nse ─▒s─▒r─▒─č─▒n bulundu─ču b├Âlge kalbe g├Âre daha alt d├╝zeyde tutulmal─▒d─▒r. Bu pozisyon zehrin kan dola┼č─▒m─▒na girmesini geciktirir.

Is─▒r─▒k ├ževresi k─▒zar─▒p ┼či┼čmeye ba┼člar ve a─čr─▒ hissedilirse, b├╝y├╝k olas─▒l─▒kla y─▒lan zehirlidir. Is─▒r─▒k kol veya bacaktaysa, kalple ─▒s─▒r─▒lan b├Âlge aras─▒nda ─▒s─▒r─▒─č─▒n 4-5 santim ├╝zerinden s─▒k─▒ bir sarg─▒ yap─▒n. Sarg─▒ deri alt─▒ndaki dola┼č─▒m─▒ yava┼člatacak kadar s─▒k─▒ fakat kol ve bacaktaki dola┼č─▒m─▒ engellemeyecek kadar hafif olmal─▒d─▒r. Sarg─▒y─▒ ├ž─▒karma i┼člemi bir doktor taraf─▒ndan yap─▒lmal─▒d─▒r.

Y─▒lan─▒n zehirli oldu─ču anla┼č─▒lm─▒┼čsa ve hastaneden 2 saatten fazla uzakl─▒kta bulunuluyorsa ve ─▒s─▒rma 15 dakika ├Ânce olmu┼čsa, steril bir b─▒├žak veya jiletle di┼č yerlerinin her birinin ├╝zerine 5-6 mm. derinlikte kesikler yap─▒lmal─▒. Bu kesiklerin kol veya baca─č─▒n boyunca olmas─▒ ┼čartt─▒r. Is─▒ran mercan y─▒lan─▒ ise bu kesikler yap─▒lmamal─▒, zehir emilmeli ve t├╝k├╝r├╝lmelidir.

En k─▒sa s├╝rede acil yard─▒m ├ža─čr─▒lmal─▒d─▒r.

Deniz Anas─▒ Sokmalar─▒

Denizanas─▒n─▒n ├že┼čitli t├╝rleri ve daha ba┼čka deniz canl─▒lar─▒ dokunga├žlar─▒nda zehir ta┼č─▒rlar. Dokunduklar─▒ anda hatta hayvan ├Âl├╝ oldu─ču durumlarda bile zehirleyebilirler. Ac─▒, a─čr─▒, yara (lezyon) ve k─▒rm─▒z─▒la┼čma en ├Ânemli belirtilerdir. Kana kar─▒┼čan zehir b├╝y├╝k miktarda ise, nefes darl─▒─č─▒, bulant─▒, mide kramplar─▒ ve ruhsal bunal─▒m hissi olur. Daha ciddi sokmalar kas kramplar─▒na, bayg─▒nl─▒─ča, ├Âks├╝r├╝─če, kusmaya ve nefes almakta g├╝├žl├╝─če neden olur. Daha seyrek olmakla birlikte ├Âl├╝me g├Ât├╝recek reaksiyonlar g├Âr├╝lebilir.

Acil Bak─▒m

Zehirli Denizanas─▒ t├╝r├╝nden bir canl─▒n─▒n ─▒s─▒rmas─▒ halinde derhal sudan ├ž─▒k─▒lmal─▒d─▒r. ┼×iddetli a─čr─▒ ve kramplar y├╝zmeyi engelleyip, bo─čulmaya neden olabilir. Is─▒rman─▒n verece─či ─▒zd─▒rab─▒, sirke, tuz, ┼čeker ve hatta kuru kum serperek hafifletilebilir. Yava┼č├ža bu malzeme yaran─▒n ├╝zerine yay─▒lmal─▒d─▒r.

Yara temizlendikten 15-20 dakika sonra o b├Âlge deniz suyuyla y─▒kanmal─▒d─▒r. Tatl─▒ su kullan─▒lmas─▒ ve derinin ovalanmas─▒ daha ├žok zehir yay─▒lmas─▒na yol a├žar. Cilde yap─▒lm─▒┼č olan dokunga├žlar al─▒nmal─▒d─▒r. Bunun i├žin deniz suyu, kum veya talk pudras─▒, un veya karbonatla yap─▒lm─▒┼č bir macun kullan─▒lmal─▒d─▒r. Art─▒k kalan par├žac─▒klar b─▒├žak veya deniz kabu─ču gibi sert kenarl─▒ bir madde ile s─▒yr─▒lmal─▒d─▒r. Bu i┼člemi yaparken m├╝mk├╝nse eldiven tak─▒lmal─▒d─▒r.

0,5ÔÇ▓lik hidrokortizon merhemi kullan─▒l─▒r. Bu, k─▒zar─▒kl─▒k ve ┼či┼čli─či hafifletir. Uyu┼čturucu etkisi olan benzokain gibi bir merhem a─čr─▒y─▒ ve kalemin losyonu ka┼č─▒nt─▒y─▒ azaltabilir. Aspirin ve asetominofen gibi hafif analjezikler kullan─▒labilir. Daha ┼čiddetli ─▒s─▒r─▒klarda mutlaka doktor tavsiyesi gerekir.