Etiket: On parmak

F Klavye mi? Yoksa Q Klavye mi?

F klavye

null

F klavye, T├╝rk├že i├žin ├Âzel olarak geli┼čtirilmi┼č bir klavye ├že┼čididir. Bilimsel temellere dayal─▒ standart bir T├╝rk klavyesi geli┼čtirilmesinin zorunlulu─čuna inanan ─░hsan Yener, bu konuda 1946ÔÇÖdan itibaren daktilo ├Â─čretmeni s─▒fat─▒ ile s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n dikkate al─▒nmas─▒n─▒ ancak 1955ÔÇÖte ba┼čarabilmi┼č. Yabanc─▒ uzmanlarla da peki┼čtirilmi┼č ─░htisas KomisyonuÔÇÖnca olu┼čturulan On parmak y├Ântemi ile T├╝rk├že i├žin uygun KlavyeÔÇÖyi 20 Ekim 1955ÔÇÖte Bakanl─▒klar aras─▒ Standardizasyon KomitesiÔÇÖne Standart T├╝rk Klavyesi olarak onanm─▒┼č.

T├╝rkiyeÔÇÖdeki t├╝m daktilo makinelerinin Milli Klavyeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi, 1963 y─▒l─▒nda G├╝mr├╝kler KanunuÔÇÖna eklenmesi ve 1974 y─▒l─▒nda T├╝rk Standartlar─▒ Enstit├╝s├╝ taraf─▒ndan Zorunlu Standart olarak onanmas─▒yla kesinle┼čmi┼čtir. 25 y─▒ll─▒k bir m├╝cadelenin sonunda kendisine inananlar─▒n da yard─▒mlar─▒ ile o g├╝nlerde ÔÇśKlavye ─░nk─▒lab─▒ÔÇÖ olarak an─▒lan bu standardizasyonu ger├žekle┼čtiren ─░hsan S─▒tk─▒ Yener, bu sebeple F Klavyenin Babas─▒ olarak da an─▒lmaktad─▒r.

Q Klavye ─░le Kar┼č─▒la┼čt─▒rma

null

F klavye, T├╝rk├že i├žin ├Âzel olarak geli┼čtirilmi┼č bir klavye oldu─čundan T├╝rk├že bir metni yazmak, Q klavyede yazmaktan daha k─▒sa s├╝rer. T├╝rk├že do─čal dil i┼čleme tasar─▒s─▒ olan ZemberekÔÇÖle yap─▒lan testlerde T├╝rk├žeÔÇÖde ├žok kullan─▒lan harflerin F klavyede kolay yerlerde oldu─ču kan─▒tlanm─▒┼čt─▒r. Q klavyede ise ┼č, i, ─č gibi harfler ula┼č─▒lmas─▒ zor yerlerdedir. Ayr─▒ca T├╝rk├žeÔÇÖde ├žok kullan─▒lan ÔÇťdeÔÇŁ gibi ekleri yazmak i├žin Q klavyeÔÇÖde orta parmakla ilk ├Ânce d ÔÇśye sonra da yeniden e ÔÇśye bas─▒lmas─▒ gerekmektedir. B├Âyle yaz─▒lmas─▒ g├╝├ž olan ikililere sorunlu ikili ad─▒ verilir.

Klavyelerdeki sorunlu ikililerin T├╝rk├žedeki kullan─▒m oran─▒ ┼č├Âyledir:

  • F klavye: %6,6
  • Q klavye: %9,3

F Klavyenin ├ťst├╝nl├╝─č├╝

E─čer hen├╝z 10 parmak yazmay─▒ bilmiyorsan─▒z, size ┼čiddetle tavsiye ederim: 10 parmak klavyeyi ├Â─črenin ve bunu F klavye ├╝zerinde yap─▒n. Bunun sonucunda, bilgisayarla yaz─▒ yazmak, elle yaz─▒ yazmaktan bile ├žok daha kolay hale gelecek, hatta neredeyse konu┼čma h─▒z─▒nda yaz─▒ yazabilir hale geleceksiniz.

Peki neden F klavye? ├ç├╝nk├╝ F klavye d├╝nyadaki yayg─▒n klavyelerin aras─▒nda, bilimsel olarak d├╝zenlenmi┼č en ergonomik klavyedir. Evet, ├žok ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ ama d├╝nyada yayg─▒n kullan─▒lan Q klavye ergonomik bir tasar─▒mla olu┼čmam─▒┼č. Ama F klavye ├Âyle. F klavye tasarlan─▒rken, ├žok say─▒da ara┼čt─▒rma yap─▒lm─▒┼č ve sonucunda F klavyeyle yazmak di─čer klavyelere g├Âre %60 daha kolay ve verimli bir hale getirilmi┼č.

ÔÇťQWERTYÔÇŁ olarak ta bilinen Q klavye Christopher Sholes taraf─▒ndan geli┼čtirilmi┼č, patentlenmi┼č ve Remington firmas─▒na sat─▒lm─▒┼č. WikipediaÔÇÖya g├Âre Q klavye ile ilgili olarak s├Âylenen yaz─▒m h─▒z─▒n─▒ ├Âzellikle d├╝┼č├╝rmek i├žin tasarland─▒─č─▒ hikayesi do─čru. Q klavye ile ilgili detayl─▒ bilgi i├žin wikipediaÔÇÖdaki olduk├ža detayl─▒ yaz─▒y─▒ okuman─▒z─▒ tavsiye ederim. T├╝rk├že Q klavye ise standart Q klavyenin sa─č taraf─▒na T├╝rk├že harflerin yerle┼čtirilmesinden olu┼čmu┼č. Q klavye yerle┼čimi ve T├╝rk├žeÔÇÖde en ├žok kullan─▒lan harflerin Q klavye ├╝zerindeki da─č─▒l─▒m─▒ ┼ču ┼čekilde:

F klavye ise 1950 li y─▒llarda geli┼čtirilmi┼č ve 1955ÔÇÖte ÔÇťT├╝rk Standartlar─▒ Enstit├╝s├╝ÔÇŁ taraf─▒ndan resmen kabul edilmi┼č ve sadece mekanik, elektrikli ve elektronik daktilolar i├žin de─čil, bilgisayarlar i├žin de ÔÇťTS 2117 ÔÇô UDK 681.6.065ÔÇŁ kodu ve ÔÇť─░ki Elle Kullan─▒lan Alfa n├╝merik Kl├óvyelerin Temel D├╝zeniÔÇŁ ba┼čl─▒─č─▒ ile tescil edilmi┼č. QÔÇÖnun tam tersine F klavyede X, Q ve W harfleri klavyenin sa─č taraf─▒na itilmi┼č durumda ve T├╝rk├žede en ├žok kullan─▒lan harfler on parmak yazarken parmaklar─▒n do─čal yerle┼čim noktalar─▒na yerle┼čtirilmi┼č. ─░ki klavye yerle┼čiminde T├╝rk├žede en ├žok kullan─▒lan harflerin yerle┼čimi ger├žekten de F klavyenin lehinde gibi g├Âr├╝n├╝yor.

Christopher SholesÔÇÖun icadetti─či modern daktilo, ├╝zerine bas─▒lan tu┼člara ba─čl─▒ kabartma harflerin bir m├╝rekkep ┼čeridini ka─č─▒da bast─▒rarak ka─č─▒da yaz─▒ yaz─▒lmas─▒n─▒ sa─čl─▒yor. Bu ilk daktiloda harfler alfabetik s─▒rayla dizili. Hayat─▒nda bir kere de olsa daktilo ba┼č─▒na ge├žmi┼čler bileceklerdir, daktilonun harf ├žubuklar─▒ e─čer basma aral─▒─č─▒n─▒ (h─▒z─▒n─▒) iyi ayarlayamazsan─▒z m├╝rekkep ┼čeridi ├╝zerinde birbirlerine kilitlenirler ve elle d├╝zeltmek gerekir. Bu da en ├žok, arka arkaya gelen harflerin ayn─▒ elle yaz─▒lmas─▒ gerekti─činde olur. ─░┼čte Sholes bu durumun ciddi bir i┼čg├╝c├╝ ve zaman kayb─▒ yaratt─▒─č─▒n─▒ g├Ârerek, ─░ngilizcede arka arkaya s─▒k tekrarlanan harfleri iki ele da─č─▒tacak yeni bir klavye d├╝zeni geli┼čtirmi┼č (q klavye oluyor kendileri) ve patentini alm─▒┼č, sonra da Remington firmas─▒na satm─▒┼č. (Me┼čhur ÔÇťasl─▒nda q klavye i┼či yava┼člatmak i├žin icat edilmi┼čÔÇŁ efsanesi de bu basit mevzunun yanl─▒┼č anla┼č─▒lmas─▒ndan kaynaklan─▒yor.)

Burada ├Ânemli bir husus da Q klavyenin uluslararas─▒ bir standart zannedilmesidir. Halbuki, birincisi Q klavye takdir edersiniz ki sadece latin harflerini kullanan diller i├žin kullan─▒labilir bir dizili┼č. ─░kincisi latin harflerini kullanan dillerde de standart bir kullan─▒m─▒ yok QWERTYÔÇÖnin. Mesela almanca konu┼čulan b├Âlgelerde QWERTZ yayg─▒n. Sonra AZERTY var, QZERTY var.

Biz ├ž─▒lg─▒n T├╝rkler de bu klavye d├╝zenini 1946 senesine kadar (T├╝rk├žeye ├Âzg├╝ karakterleri daktilonun harf grubunun sa─č ├╝st├╝ne da─č─▒tarak) kullanm─▒┼č─▒z. (100 sene kulland─▒─č─▒m─▒z─▒ d├╝┼č├╝nenler olabilir, burada latin harflerinin 1 Kas─▒m 1928ÔÇ▓de kabul edildi─čini hat─▒rlatal─▒m). Daktilo ├Â─čretmeni ─░hsan Yener 18 senelik kullan─▒mda bir sorun fark etmi┼č olmal─▒ ki, SholesÔÇÖun ─░ngilizce i├žin yapt─▒─č─▒n─▒ ├žok daha geni┼č bir kapsamla T├╝rk├žeÔÇÖye uyarlama ihtiyac─▒ hissetmi┼č ve ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n 1955 y─▒l─▒nda iktidarca kabul g├Ârmesini sa─člayarak Yabanc─▒ uzmanlarla da peki┼čtirilmi┼č bir ─░htisas Komisyonu kurulmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼č. Sonraki a┼čamada da On parmak y├Ântemi ile T├╝rk├že i├žin ideal KlavyeÔÇÖyi 20 Ekim 1955ÔÇ▓te Bakanl─▒klar aras─▒ Standardizasyon KomitesiÔÇÖne Standart T├╝rk Klavyesi olarak kabul ettirmi┼č. T├╝rkiyeÔÇÖdeki t├╝m daktilo makinelerinin Milli Klavyeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi, 1963 y─▒l─▒nda G├╝mr├╝kler KanunuÔÇÖna eklenmesi ve 1974 y─▒l─▒nda T├╝rk Standartlar─▒ Enstit├╝s├╝ taraf─▒ndan Zorunlu Standart olarak kabul edilmesiyle kesinle┼čmi┼č.

G├╝mr├╝kler Kanunu k─▒sm─▒ ├Ânem arz ediyor. Zira, bilgisayar yayg─▒nla┼čana kadar yazma i┼čini g├Âren ve ├žo─čunlu─ču ithal olan daktilolar─▒n F klavye d├╝zenine sahip olmas─▒ zorunlulu─ču getiriyor. T├╝rkiyeÔÇÖde ├╝retilenlere ise bu zorunluluk TSEÔÇÖnin zorunlu standard─▒yla sa─član─▒yor. 90ÔÇ▓l─▒ y─▒llar─▒n ikinci yar─▒s─▒ndan itibaren ki┼čisel bilgisayarlar─▒n h─▒zla yay─▒lmas─▒, bu ├╝r├╝nlerin tamam─▒n─▒n T├╝rkiyeÔÇÖye yurtd─▒┼č─▒ndan gelmesi ve daktiloyla ilgili d├╝zenlemenin klavyeyi ba─člamamas─▒ nedeniyle Q klavye al─▒yor y├╝r├╝yor. Tabi burada ┼čunu belirtmek gerekir T├╝rkiyeÔÇÖdeki Apple MacintoshÔÇÖlar─▒n klavyeleri oldum olas─▒ FÔÇÖtir. Zira ilk kullan─▒c─▒lar─▒; gazete yazarlar─▒, edit├Ârleri, kitap edit├Ârleri (yani daktiloyla fazlas─▒yla i├žli d─▒┼čl─▒ insanlar) vs.ÔÇÖdir.

Y├Ântem

On parmak yaz─▒ yazarken her parma─č─▒n sorumlu oldu─ču tu┼člar vard─▒r, ├Ârne─čin sol ser├že parmak Q klavyede ÔÇť1,2,q,a ve zÔÇŁ den F de ise ÔÇť1,2,f,u ve jÔÇŁ den sorumlu oluyor. ├ľnerdi─čim ├Âl├žme y├Ântemi de buna dayan─▒yor ve olduk├ža basit: Bir metni yazan on parmak bilen ki┼čiyi ve parmaklar─▒n─▒ sim├╝le etmek, t├╝m parmaklar─▒, sorumlu olduklar─▒ tu┼člar─▒, hangi elde olduklar─▒n─▒, tan─▒mlamak, tu┼člara basarken gerekli kurallar─▒ i┼čleterek yaz─▒y─▒ yazarken ge├žen s├╝reyi hesaplamak, olabildi─čince ├žok T├╝rk├že metni bu sanal parmaklarla yazd─▒r─▒p toplam s├╝reyi bulmaya ├žal─▒┼čmak. Test ayr─▒ca T├╝rk├žede en ├žok kullan─▒lan ikili ve ├╝├žl├╝ harf gruplar─▒ ile tekrarlanacak. A┼ča─č─▒da b├╝t├╝n bunlar─▒ yaparken uyulacak kurallar─▒ s─▒ralamaya ├žal─▒┼čt─▒m:

null

Varsay─▒mlar

  1. B├╝y├╝k harf olmad─▒─č─▒ varsay─▒lacakt─▒r.
  2. Noktalama i┼čaretleri hesaba kat─▒lmayacakt─▒r.
  3. 10 Parmak yaz─▒m metodu dikkate al─▒nacakt─▒r.
  4. Sim├╝lasyonlarda parmak hareketleri dikkate al─▒nacakt─▒r.
  5. Parmaklar─▒n o anda bulunduklar─▒ yerin hemen altlar─▒nda bulunan harflere minimum zaman de─čeri verilecektir.
  6. Sa─č el parmaklar─▒na daha d├╝┼č├╝k zaman de─čeri verilecektir (yazar─▒n Sa─člak oldu─ču varsay─▒m─▒ ile)
  7. ─░┼čaret parmaklar─▒ i├žin daha az zaman de─čeri verilecektir.
  8. Ser├že parma─č─▒ i├žin y├╝ksek zaman de─čeri verilecektir.
  9. Ba┼č parmaklar hep sabit de─čerler alacakt─▒r (sadece bo┼čluk)
  10. Parmaklar─▒n sorumlu olduklar─▒ tu┼člara eri┼čim s├╝releri hesaplan─▒rken ├žaprazlar─▒nda ve a┼ča─č─▒da kalan tu┼člar i├žin daha y├╝ksek zaman de─čerleri verilecektir.
  11. Arka arkaya yaz─▒lan harfler ayn─▒ parmak taraf─▒ndan yap─▒l─▒yorsa zaman de─čerleri do─črudan toplanacakt─▒r veya ceza olarak s├╝re artt─▒r─▒lacakt─▒r
  12. Arka arkaya yaz─▒lan harfler ayn─▒ elin farkl─▒ parmaklar─▒yla veya farkl─▒ ellerin parmaklar─▒ ile yap─▒l─▒yorsa harcanacak toplam s├╝re d├╝┼č├╝r├╝lecektir.
  13. Parmaklar belli bir s├╝re i┼člev yapmam─▒┼čsa otomatik olarak do─čal konumlar─▒na geri geliyor varsay─▒lacakt─▒r.