Etiket: yaln覺z kalmay覺 tercih etme

izofreni

izofreni Nedir ?

izofreni kiilik b繹l羹nmesi, zay覺f kiilikli olma, zeka gerilii veya tembellik deildir. nemli ruhsal hastal覺klar覺ndan birisidir. Hastalarda genelde ger癟ekle hayal d羹nyas覺n覺 ay覺rt edememe, mant覺ksal d羹羹nme yetenei kayb覺, normal duygusal tepkiler verememe ve toplumsal kurallara uyamama g繹r羹l羹r.Ayn覺 zamanda hat覺rlama ve normal konu?ma yetenei genelde kaybolur. Dier bedensel ve ruhsal hastal覺klarda olduu gibi organik nedenleri vard覺r.Bu g羹n izofreninin ortaya 癟覺k覺覺nda rol oynayan dopamin ve serotonin sistemi gibi beyinde yer alan ta覺y覺c覺 (n繹rotransmitter) sistemlerin rol oynad覺覺 arat覺rmalarla g繹sterilmektedir. Toplumda %1 oran覺nda izofreni g繹r羹lmektedir. S覺kl覺kla 15-25 yalar覺 aras覺nda ortaya 癟覺kmaktad覺r. 12 ya覺ndan 繹nce ve 40 ya覺ndan sonra g繹r羹lmesi enderdir. G羹n羹m羹zde kullan覺lan ila癟lar belirtileri b羹y羹k oranda kontrol alt覺na alabilmekte ancak baz覺 semptomlar 癟ou hastada yaam boyu s羹rmektedir. Bu hastal覺覺 t羹m羹yle atlatan hasta say覺s覺 t羹m hastalar覺n ancak 1/5烹dir. Baz覺 hastalar sadece bir defa atak ge癟irmekte, baz覺 hastalarda ara d繹nemleri normal olan ve tekrarlayan ataklar olmakta, baz覺 hastalarda ise belirtilerde artma ve azalma ile giden ancak hi癟bir zaman normale d繹nmeyen bir seyir g繹r羹lebilmektedir. 襤la癟 kullan覺m覺 ile 癟ou belirti kontrol alt覺na al覺nabilmektedir, buna kar覺n baz覺 hastalar halen var olan ila癟 tedavilerinden faydalanamamakta, ekonomik nedenlerle ila癟lar覺 temin edememekte veya ila癟 yan etkileri nedeni ile tedaviye devam etmek istememektedir.

izofreni Nedenleri Nelerdir ?

izofreninin kesin nedeni tam olarak bilinememektedir. Bu konuda deiik teoriler ileri s羹r羹lmektedir. Klinik izlemelerde kan ba覺 olan kiilerde genetik yatk覺nl覺覺n olduu baka nedenlerin de araya girmesi ile hastal覺覺n ortaya 癟覺kt覺覺 g繹r羹lmektedir. Tek yumurta ikizlerinin birinde izofreni g繹r羹lmesi durumunda dierinde izofreni ortaya 癟覺kma olas覺l覺覺 %50, anne baban覺n ikisinin birden izofren olmas覺 durumunda 癟ocuklarda izofreni g繹r羹lme olas覺l覺覺 %40, anne veya baban覺n izofren olmas覺 durumunda 癟ocuklarda g繹r羹lme olas覺l覺覺 %8, kardelerden birinin izofren olmas覺 durumunda dier 癟ocukta hastal覺覺n g繹r羹lme olas覺l覺覺 %12淄ir. Genetik ge癟iten sorumlu tutulan baz覺 genler vard覺r ancak bu konu hen羹z tam olarak ayd覺nlat覺lamam覺t覺r. izofren hastalar覺n beyin tomografisi ve MR gibi radyolojik incelemelerinde beynin baz覺 b繹lgelerinde deiiklikler tespit edilmektedir ancak bu deiikliklerin izofreniye 繹zg羹 olmad覺覺 bilinmektedir. Yine 繹len izofren hastalar覺n beyin biyopsilerinde beyinde baz覺 doku deiiklikleri g繹r羹lmektedir. Bu deiikliklerin de hastal覺k olumadan 繹nce mi olduu veya hastal覺覺n ortaya 癟覺k覺yla m覺 gelitii bilinememektedir. Beyin biyokimyas覺 ile ilgili arat覺rmalarda beyinde haberci rol羹 羹stlenen (n繹rotransmitter) maddelerden biri olan dopaminin aktivite art覺覺n覺n hastal覺a yol a癟t覺覺 bilinmektedir. Son y覺llarda dopamin yan覺nda serotonin ve norepinefrin gibi dier habercilerinde izofreni oluumunda rol oynad覺覺 belirtilmektedir. Kullan覺lan ila癟lar da bu sistemler 羹zerinden etki etmektedir. Her hastada ayn覺 belirtilerin ortaya 癟覺kmamas覺, her ilac覺n her hastaya yaramamas覺 hastal覺覺n ortaya 癟覺k覺覺nda bu maddelerle ilgili kiiden kiiye deien 繹zelliklerin olduunu d羹羹nd羹rmektedir. Hastal覺覺n ortaya 癟覺k覺 nedeni olarak baz覺 hastalarda dopamin sistemi daha etkin olurken baz覺lar覺nda sorun daha 癟ok serotonin sisteminde olabilir. Ba覺覺kl覺k sisteminin bu hastal覺a yol a癟t覺覺 繹ne s羹r羹len teoriler aras覺ndad覺r. Gebelik s覺ras覺nda grip enfeksiyonu ge癟iren annelerin 癟ocuklar覺nda bu hastal覺覺n ortaya 癟覺kt覺覺 ileri s羹r羹lm羹t羹r, ancak arat覺rmalar bunu desteklememektedir. evresel baz覺 etkenler hastal覺覺n ortaya 癟覺k覺覺nda rol oynamaktad覺r. Kalp hastalar覺 nas覺l 癟evresel stres yaratan durumlardan olumsuz etkileniyorsa veya stresli bir yaam olay覺 nas覺l hastal覺覺n ortaya 癟覺kmas覺nda rol oynuyorsa izofrenlerde de ayn覺 durum ge癟erlidir. Bu hastalarda tek ba覺na ila癟 tedavisi genelde yeterli olmaz, stres yaratan durumlar覺n da ele al覺nmas覺 gerekir. Baz覺 aile yap覺lar覺n覺n izofreniye yol a癟t覺覺 繹ne s羹r羹lm羹 ve izofren aileler modeli gelitirilmeye 癟al覺覺lm覺t覺r, ancak sonra yap覺lan arat覺rmalar bu teoriyi desteklememitir.

izofrenlerde hormonlarda baz覺 deiiklikler olduu ve bunun da hastal覺a yol a癟t覺覺 belirtilmektedir. Baz覺 yap覺sal ve kimyasal bozukluklar覺n izofren hastalar覺n alg覺lar覺nda bozulmalara yol a癟t覺覺 ve hastalar覺n alg覺lar覺nda se癟icilik olmamas覺 dolay覺s覺yla beynin 癟ok fazla uyaranla kar覺lat覺覺 繹ne s羹r羹lmektedir. rnein normal kiilerde bulunduklar覺 ortamda ayn覺 anda ortaya 癟覺kan seslere kar覺 bir se癟icilik vard覺r, televizyonun sesini dinlerken d覺ar覺da ba覺ran sat覺c覺n覺n sesini alg覺lamayabilir, oysa izofrenlerde bu se癟iciliin olmad覺覺 ayn覺 anda var olan t羹m seslerin alg覺land覺覺 ve beynin fazla uyaranla kar覺 kar覺ya kald覺覺 belirtilmektedir. Stres-diyatez teorisine g繹re b羹nyesel olarak yatk覺n olan kiilerde stresli bir durumla kar覺la覺ld覺覺nda izofreni ortaya 癟覺kmaktad覺r. izofreninin ortaya 癟覺k覺覺nda biyolojik, psikososyal ve 癟evresel etkenlerin birlikte rol oynad覺覺, stres yaratan bir durumla kar覺la覺ld覺覺nda hastal覺覺n ortaya 癟覺kt覺覺 ve stres yaratan durumun da bu etkenlerden biri ile ilgili olabilecei belirtilmektedir. rnein ortaya 癟覺kar覺c覺 etken enfeksiyon gibi biyolojik bir neden veya bir yak覺n覺n覺 kaybetme veya sorunlu bir ailede yaama gibi psikolojik bir neden olabilir. Her enfeksiyon hastal覺覺 olan veya her yak覺n覺n覺 kaybeden izofreni olmaz, bu hastal覺覺n ortaya 癟覺k覺覺 i癟in b羹nyesel yatk覺nl覺覺n da bulunmas覺 gerekir.

izofreni hastalar覺 d羹nyay覺 deiik alg覺lar. Normalde 癟evrede varolan uyaranlar d覺覺nda olmayan sesler, hayaller, garip kokularla d覺 d羹nya kar覺覺k ve anla覺lmazd覺r. Bu ortamda hastalarda anksiyete art覺覺, heyecan ve korku s覺kt覺r. Bu duygularla genelde normal olmayan davran覺lar sergilerler. izofreninin ortaya 癟覺k覺覺 deiik ekillerde olabilir. Baz覺 hastalarda aniden ortaya 癟覺kabilecei gibi 癟ou hastada sinsice yava yava geliir. Yava seyir g繹steren izofrenide balang覺癟ta dikkat toplama g羹癟l羹羹, toplumsal ilgiyi kaybetme, i癟ine kapanma, kendine bak覺mda azalma, dini ura覺larda artma veya kara sevdaya tutulma gibi belirgin olmayan ve ilk bak覺ta izofreniyi d羹羹nd羹rmeyen belirtiler g繹r羹lebilir ve s覺kl覺kla baka psikiyatrik hastal覺klarla kar覺t覺r覺l覺r. Bu balang覺癟 belirtilerinin ard覺ndan birka癟 ay veya y覺l i癟inde de t羹m belirtileri ile hastal覺k ortaya 癟覺kar. Hastalar s覺kl覺kla garip davran覺lar ve konumalar sergilerler.Ger癟ekte olmayan sesler iitmeye ve hayaller g繹rmeye balarlar. Baz覺 hastalarda garip pozisyonlarda uzun s羹re durma, baz覺lar覺nda hi癟 hareket etmeksizin uzun s羹re sessiz kalma veya a覺r覺 hareketlilik g繹r羹lebilir. Yava seyir g繹steren izofreninin yan覺nda h覺zl覺 seyir g繹steren izofreni de olabilir. Bu hastalarda ise belirtilerin 癟ou bir arada aniden ortaya 癟覺kar.Baz覺 hastalarda belirtiler hafif seyrederken baz覺lar覺nda iddetli semptomlar olabilir ve bu durumda hastalar覺 kontrol etmek g羹癟leebilir. izofrenide g繹r羹len belirtiler iki bal覺k alt覺nda toplan覺r: pozitif belirtiler ve negatif belirtiler. Her hastada bu belirtilerin t羹m羹 bir arada g繹r羹lmez. izofreninin tipine g繹re belirti k羹meleri de deiir. rnein paranoid izofrenide 羹phecilikle ilgili belirtiler bask覺nd覺r. Paranoid izofrenlerde s覺k g繹r羹len temalardan baz覺lar覺 unlard覺r:

Kendisine k繹t羹l羹k yapmak isteyen kiiler veya g羹癟ler vard覺r, bununla ilgili sesler iitmektedir, bu nedenle evde perdeleri kapat覺p oturmakta, yemek yerken zehirlenme riski olduunu d羹羹nerek yemei kendi 繹n羹nde haz覺rlatmakta veya kendi yapt覺覺 yemei yemektedir. Odas覺na dinleme cihazlar覺 yerletirilmitir, bu nedenle odas覺nda temkinli konumaktad覺r, ei kendisini aldatmaktad覺r, v.b. Basit izofrenide ise toplumsal 癟ekilme, i癟ine kapanma, sosyal aktivitelerde azalma, kendine bak覺m覺n d羹mesi gibi belirtiler d覺覺nda fazla bulgu olmayabilir. Pozitif belirtilerde; 羹phecilik, iitme varsan覺lar ve garip davran覺lar s覺kt覺r.Hastalarda d羹羹nce ve konumada kopukluk g繹r羹lebilir. Konuurken konudan konuya atlama, i癟erik olarak bir anlam ifade etmeyen s繹zc羹kleri birbiri ard覺na s覺ralama sonucu dinleyenler taraf覺ndan bir anlam ifade etmeyen s繹zc羹k salatas覺 dediimiz i癟erii bo, anlams覺z ve karma覺k konuma bi癟imi g繹r羹lebilir.

Bazende hastalar kendileri kelime uydururlar, bu kelimeler kendilerince bir anlam ifade etmektedir.Asl覺nda anlams覺z gibi g繹r羹len konumaya dikkat edilirse 癟okta anlams覺z olmad覺覺 i癟eriinin olduu g繹r羹lebilir. Bu konuma bi癟imi kiinin 癟ariimlar覺n覺n h覺zlanmas覺 ile ilgilidir. D羹羹ncede bu h覺zlanman覺n yan覺nda duraklamalar da g繹r羹lebilir. Hastalar konuurken ani duraklamalar, bloklar genelde buna bal覺d覺r. D羹羹nceler genelde 癟ocuksu ve b羹y羹seldir. Hastalarda ger癟ekle balant覺s覺 olmayan inan覺lar g繹r羹lebilir. Bu hastalarda g繹r羹len baz覺 d羹羹ncelere u 繹rnekler verilebilir; telefonlar覺 dinlemekte, insanlar kendisini takip etmekte, herkes d羹羹ncelerini bilmektedir, k繹t羹l羹k yapmak isteyen kiiler vard覺r, hatta ev i癟indeki yak覺nlar覺 bile k繹t羹l羹羹n羹 istemekte ve kendisine zarar vermek i癟in planlar yapmaktad覺r,televizyondan mesajlar almakta, herkes kendisine manal覺 manal覺 bakmaktad覺r, i癟 organlar覺 par癟alanm覺 ve yok olmutur, telepatik g羹癟leri vard覺r, uzayl覺lar kendisi ile balant覺 kurmaktad覺r v.b. Ger癟ekle balant覺s覺 olmayan sesler iitilebilir. Bazen bu sesler baz覺 komutlar vermekte, alay etmekte veya k繹t羹 s繹zler s繹ylemektedir. Yine ger癟ekte olmayan hayaller g繹r羹l羹r. Garip ekiller, korkun癟 yarat覺klar olabilir. Hastalar bu ses ve g繹r羹nt羹lerin ger癟ekte olup olmad覺覺n覺 ay覺rt edemez. ou zaman bunlardan rahats覺z olurlar ve korkarlar. Bunlar覺 kendi beyinlerinin bir 羹r羹n羹 olarak kabul etmez ve genelde d覺ar覺dan birileri taraf覺ndan yap覺ld覺覺n覺 d羹羹n羹rler. Bazen bu seslere yan覺t verir, konumaya balarlar veya g繹r羹nt羹leri takip ederler.Hastalar覺n bu hareketleri d覺ar覺dan g繹zlendiinde kendi kendine konuuyormu veya sabit bir noktaya bak覺yormu gibi gelir. Negatif belirtilerde; toplumsal 癟ekilme, i癟ine kapanma, ilgi ve istek azl覺覺,kendine bak覺mda azalma, konuma ve hareketlerde azalma gibi belirtiler g繹r羹l羹r.

Duygulan覺mda azalma g繹r羹l羹r. Hastalar覺n jest ve mimiklerinin azald覺覺 g繹r羹l羹r.Olaylara uygun tepkiler veremezler. ou zaman y羹zlerine maske giymi gibi tepkisiz bir g繹r羹n羹m sergilerler. Bazen de uygunsuz tepkiler verdikleri g繹r羹l羹r, alanacak yerde g羹ler veya g羹l羹necek yerde alayabilirler. Genelde hareketler azalm覺t覺r. Harekete balama g羹癟l羹羹 g繹r羹l羹r. 襤leri evrelerde hareketsiz uzun s羹re durduklar覺 g繹r羹lebilir. Bu hareketsizliin nedeni s覺kl覺kla ileri derecede karars覺z kalmakla ilgilidir. Bazen bu uzun s羹reli hareketsizliin ard覺ndan ani beklenmeyen bir hareketlilik olabilir, hasta yaydan f覺rlam覺 ok gibi eyleme ge癟ebilir. Hastalar toplumsal olaylara ilgi ve isteklerini genelde kaybederler. Toplumsal 癟ekilme, okul ve ie devam edememe, arkadalardan uzaklama, yaln覺z kalmay覺 tercih etme s覺k g繹r羹l羹r. Dikkat toplama g羹癟l羹羹 vard覺r, hastalar bir konuya odaklanamazlar. izofreni hastalar覺nda sald覺rganl覺k s覺k g繹r羹len belirti deildir. Ancak izofreni belirtileri ortaya 癟覺kmadan 繹nce sald覺rgan kiilii olanlarda hastal覺k ortaya 癟覺kt覺ktan sonra sald覺rganl覺k g繹r羹lebilmektedir. Bunun d覺覺ndaki hastalar genelde i癟ine kapan覺kt覺r. 羹phecilii olan hastalar ila癟 kullanm覺yorlarsa sald覺rgan olabilirler. Genelde aile i癟inde veya arkada ortam覺nda sald覺rgan davran覺lar g繹sterirler. Yine alkol ve madde ba覺ml覺l覺覺 olan izofrenlerde sald覺rganl覺k g繹r羹lebilir. izofrenide intihar riski normal topluma g繹re fazlad覺r. Hastalar覺n %10猙nda intihar giriimi g繹r羹lebilmektedir. Hangi hastan覺n intihar edeceini 繹nceden kestirmek genelde g羹癟t羹r.

izofreni Tan覺s覺 Nas覺l Konur ?

izofrenide g繹r羹len belirtiler baka psikiyatrik hastal覺klarda da g繹r羹lebilir. Hi癟bir belirti tek ba覺na tan覺 koydurucu deildir. Tan覺 psikiyatri uzman覺 taraf覺ndan hastan覺n ruhsal muayenesi, hasta yak覺nlar覺 ile g繹r羹me ve 癟ou zaman hastan覺n klinik izlenmesi sonucu konur. izotipal kiilik bozukluu, izoaffektif bozukluk, bipolar duygulan覺m bozukluu izofreni ile s覺kl覺kla kar覺an bozukluklard覺r. Baz覺 bedensel hastal覺klar覺n seyri s覺ras覺nda da benzer belirtiler g繹r羹lebilir, bu nedenle ay覺r覺c覺 tan覺y覺 yapabilmek i癟in fizik muayene ve kan tahlillerinin yap覺lmas覺 gerekir. Alkol ve madde ba覺ml覺l覺覺 olan veya baz覺 ila癟lar覺 kullanan kiilerde de benzer belirtiler olabilir. Hastan覺n 繹yk羹s羹n羹n al覺nmas覺 s覺ras覺nda buna dikkat edilmeli ve 繹yk羹de bu durumlardan bahsediliyorsa buna y繹nelik tetkiklerin yap覺lmas覺 gerekmektedir.