Etiket: Yunan

Mantarlar

Mantarlar (Fungi), ├žok h├╝creli ve tek h├╝creli olabilen ├Âkaryotik canl─▒lar─▒ kapsayan bir canl─▒lar alemi ve ┼čapkal─▒ mantarlar─▒n t├╝m├╝ne halk aras─▒nda verilen genel add─▒r. Halk aras─▒nda K├╝f mantar─▒, Pas mantar─▒, Rast─▒k mantar─▒, Maya mantar─▒, Mildiy├ mantar─▒, ┼×apkal─▒ mantarlar, kav mantar─▒, Puf mantar─▒ gibi ├že┼čitli isimlerle an─▒lan b├╝t├╝n mantarlar, mantarlar (Fungi) alemi i├žersinde incelenirler. Latince Fungi mantarlar, Fungus ise mantar anlam─▒ndad─▒r. D├╝nyan─▒n heryerinde bulunurlar. Fazla nemli yerlerde daha ├žokturlar. Yery├╝z├╝nde 1,5 milyon kadar mantar t├╝r├╝ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmekte ise de g├╝n├╝m├╝zde sadece 69.000 kadar t├╝r├╝ tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r. ├ço─ču insan, mantarlar─▒n bitki oldu─čunu d├╝┼č├╝nmektedir, ancak mantarlar bitki de─čildir. ├ç├╝nk├╝ mantarlar kendi besinlerini ├╝retemezler.

Bulunduklar─▒ ya┼čam ortam─▒ndaki di─čer canl─▒lara uygun olarak genetik farkl─▒l─▒klar g├Âsteren mantarlar─▒n bu ├Âzellikleri, hayat zincirinin devam─▒ i├žin ├žok ├Ânemlidir. Mesel├ó hemen hemen b├╝t├╝n bitkilerin, organik besinlerle beslenen mantar ve k├Âkmantarlar─▒ ile ortak bir hayatlar─▒ vard─▒r. Ve zannetti─čimiz gibi mantarlar a─ča├žlar─▒n suyunu emen basit birer asalak de─čillerdir.

Mantar

K├Âk mantarlar─▒, ├žimen ├žal─▒ ve a─ča├žlar─▒n k├Âklerini sar─▒p i├žlerine n├╝fuz eder. B├Âylece su emme b├Âlgesini y├╝zlerce kat geni┼čletirler. B├Âylelikle bitkinin su aramas─▒na katk─▒da bulunmu┼č olurlar. Bu ayn─▒ zamanda topra─č─▒n su tutma kapasitesini de art─▒r─▒r. ├ťstelik bu yard─▒mla┼čma bitkilerdeki hastal─▒klar─▒n da ├Ân├╝ne ge├žer. Mantarlar─▒n ormanlardaki di─čer organizmalarla olan bu ili┼čkileri, daha yeni yeni anla┼č─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. Bug├╝n kesin olarak bildi─čimiz ┼čey, mantarlar─▒n kompleks bir yap─▒ sergiledi─či ormanlar─▒n, sa─čl─▒kl─▒ bir ortama sahip oldu─čudur. Yani mantarlar, ya┼čad─▒klar─▒ b├Âlgenin sa─čl─▒k g├Âstergeleridir.

Ara┼čt─▒rmac─▒lara g├Âre bug├╝n, AvrupaÔÇÖda k├Âkmantarlar─▒n yakla┼č─▒k %50ÔÇÖsi kaybolmu┼čtur. Bu veri, ekolojik bir fel├óketin habercisidir. ├ç├╝nk├╝ mantarlar─▒n kaybolmas─▒ ile ├že┼čitli hastal─▒klar ormanlar─▒ tehdit etmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bu durum b├Âceklerden, ku┼člara ve memelilere kadar t├╝m canl─▒ t├╝rlerini tehdit etmektedir.

Mantarlar─▒n azalmas─▒yla birlikte nem oran─▒ d├╝┼čmekte, a├ž─▒─ča ├ž─▒kan toprak, r├╝zgarla da─č─▒lmakta ve ├ž├Âlle┼čme ba┼člamaktad─▒r. B├Âylece ekosistemin ta┼č─▒ma kapasitesi zay─▒flamakta ve insan n├╝fusu dahil t├╝m bask─▒ unsurlar─▒ kar┼č─▒s─▒nda, ├ževrenin direnci k─▒r─▒lmaktad─▒r.

D├╝nyada insanlar─▒n do─ču┼čuyla birlikte, insanlar tabiatta haz─▒r bulduklar─▒ yiyeceklerle zorunlu olarak ilgilenmi┼člerdir. ┼×├╝phesiz ki ilk insanlar─▒n yenen ve zehirliler konusunda bilgileri yoktu. Elde ettikleri bilgileri hayatlar─▒n─▒ kaybetmek pahas─▒na ├Â─črenmi┼člerdir. Bu ├Â─črenme ancak yerle┼čme yerleri ├ževresinde, dar bir alanda kalm─▒┼čt─▒r.

Mantar

─░lk yaz─▒l─▒ belgeler, M.S. 79 y─▒llar─▒nda ya┼čam─▒┼č olan Plinius taraf─▒ndan kaleme al─▒nm─▒┼čt─▒r. Yazar─▒n belirtti─čine g├Âre; Roma Kral─▒ NeronÔÇÖun o─člu, annesi, muhaf─▒z alay─▒ komutan─▒ ve arkada┼člar─▒ mantar zehirlenmesinden hayatlar─▒n─▒ kaybetmi┼člerdir. Tarihi bilgilere g├Âre, Buda dininin kurucusu Siddhaerta Gotama, 1534 y─▒l─▒nda Papa Klemens VII, 1740 y─▒l─▒nda Bavyere Kral─▒ Karl VII, bunlardan ba┼čka F├Ârdere Mozarts kendisi, kar─▒s─▒, ├žocuklar─▒ ve arkada┼člar─▒ ile birlikte bilmeyerek yedikleri zehirli mantarlardan hayatlar─▒n─▒ kaybetmi┼člerdir.

Antik ├ža─člardan beri varl─▒─č─▒ bilinen mantarlara insanlar─▒n ilgisi g├╝n├╝m├╝zde de devam etmektedir. Eski ├çin, M─▒s─▒r, Roma ve Yunan uygarl─▒klar─▒nda mantarlar─▒n gerek besin olarak gerekse ila├ž yap─▒m─▒nda kullan─▒ld─▒klar─▒ bilinmektedir. Aztek ve MayaÔÇÖlar─▒n g├╝n├╝m├╝ze kadar ula┼čan eserlerinde mantar fig├╝rlerine olduk├ža s─▒k rastlanmaktad─▒r. Amerikan yerlilerinin zehirli bir t├╝r olan Amanita muscaria Pers dini ayinlerinde keyif verici olarak kullanmalar─▒ olduk├ža ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒d─▒r. ─░ngiliz arkeoloji kay─▒tlar─▒na g├Âre puf mantarlar─▒ ile kav mantar─▒n─▒n yakla┼č─▒k 2000 y─▒l ├Ânce kanamalar─▒ durdurmak amac─▒ ile kullan─▒ld─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. Eskiden sadece do─čadan toplan─▒p t├╝ketilen mantarlar, ilk defa 16. y├╝zy─▒lda FransaÔÇÖda k├╝lt├╝re al─▒nm─▒┼čt─▒r. Daha sonra bu alanda yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar geli┼čerek devam etmi┼č ve g├╝n├╝m├╝zde ├Âzellikle geli┼čmi┼č ├╝lkelerde ├Ânemli bir sanayi kolu haline gelmi┼čtir. T├╝rkiyeÔÇÖde k├╝lt├╝r mantar─▒ ├╝retimi ile ilgili ilk ├žal─▒┼čmalar 1960ÔÇ▓lar─▒n ilk y─▒llar─▒nda ba┼člam─▒┼č, daha sonraki y─▒llarda mantar t├╝ketim al─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒n artmas─▒yla mantar yeti┼čtiricilerinin say─▒s─▒ da artm─▒┼čt─▒r. Bu nedenle g─▒da ihtiyac─▒n─▒n kar┼č─▒lanmas─▒ ve ekonomik olmas─▒ sebebiyle k├╝lt├╝r mantar─▒ yeti┼čtiricili─či d├╝nyada oldu─ču gibi ├╝lkemizde de h─▒zla artmaktad─▒r. Makromantarlar di─čer ├Âzelliklerinin yan─▒nda ├žok uzun zamandan beri insanlar taraf─▒ndan kullan─▒lan do─čal kaynaklardan biridir. Tarih boyunca bir├žok hastal─▒─č─▒n tedavisinde mantarlardan haz─▒rlanm─▒┼č ila├žlar kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. G├╝n├╝m├╝zde makroskobik mantarlar─▒n bir├žok konuda t─▒bbi etkiye sahip olduklar─▒ bilinmektedir. Makromantarlar antibiyotik, antibakteriyal, antifungal, antiviral, antiprotozoal etkilerinin yan─▒ s─▒ra ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi d├╝zenleyici, karaci─čer koruyucu, kollesterol ├Ânleyici, diyabet ├Ânleyici etki g├Âsterirler.

Mantarlar, klorofilsiz, heteretrof, ipliksi yap─▒da, spor olu┼čturan, parazit, saprofit ve simbiyoz olarak ya┼čayan ├Âkaryotik organizmalard─▒r. Do─čada geni┼č yay─▒l─▒m g├Âsteren bu canl─▒lar ekosistemdeki enerji d├Âng├╝lerinin genel d├╝zenleyicisi olarak bulunurlar. Baz─▒ mantarlar otsu ve odunsu bitkilerin su temin etmelerine, ├Âl├╝ organik maddelerin par├žalanmas─▒na yard─▒mc─▒ olurken, baz─▒lar─▒ bitki ve hayvanlar ├╝zerinde parazit olarak ya┼čamalar─▒ sonucunda ├Ânemli ekonomik kay─▒plara neden olmaktad─▒r. Baz─▒ t├╝rleri ise alglerle ortak bir ya┼čam i├žine girerek Liken ad─▒ verilen organizmalar─▒n yap─▒s─▒na kat─▒l─▒rlar. Mantarlar bu ├Âzelliklerinin yan─▒nda maddelerin biyolojik d├Ân├╝┼č├╝m├╝nde, ├Âzellikle mineralle┼čme ve humusla┼čmada ├Ânemli rol oynarlar. Mantarlar zehirli maddeler ├╝retmeleri yan─▒nda, b├╝nyelerinde a─č─▒r metal biriktirmeleri ile de ├Ânem ta┼č─▒rlar. Bu maddeler bak─▒r, c─▒va, ├žinko, g├╝m├╝┼č, kadmiyum, kobalt, kur┼čun, mangan, molibden, nikel, selenyum, sezyum, stronsiyum, talyum, uranyum ┼čeklinde verilebilir. Mantarlar b├╝nyelerinde biriktirdikleri a─č─▒r metal nedeniyle kirlilik indikat├Âr├╝ olarak da kullan─▒l─▒rlar.

Mantarlar─▒n vejetatif yap─▒s─▒ silindirik t├╝ps├╝ iplik├žiklerden meydana gelmi┼čtir. Bu t├╝ps├╝ iplik├žiklerin her birine hif ad─▒ verilir. Hifler bir araya gelerek a─č ┼čeklinde bir yap─▒ olu┼čtururlar. Buna miselyum denir. Miselyumlardan mantar─▒n esas vejetatif yap─▒s─▒ olan tallus meydana gelir. Mantarlar─▒n ├žeper yap─▒lar─▒ ├žo─čunlukla kitin i├žerir. Baz─▒ mantarlarda ise sel├╝lozdur. Bir├žok mantarda ├žeper yap─▒s─▒ saf kitin sel├╝loz de─čildir. Bu ana ├žeper maddelerine t├╝r ve hifin yap─▒s─▒na ba─čl─▒ olarak lignin, kalloz ve di─čer baz─▒ organik maddeler girebilir. H├╝crelerinde bir veya daha fazla say─▒da ├žekirdek ve her ├žekirdek i├žinde mutlaka bir ├žekirdek├žik bulunur. N├╝kleus i├žinde 2-8 aras─▒ kromozom bulunur.

Mantarlar klorofilsiz ve genel olarak renksizdirler. Fakat baz─▒ t├╝rlerin ├Âzellikle ├žeperlerinde melanin maddesinin birikmesiyle koyu bir renk ortaya ├ž─▒kar. Yedek besin maddesi olarak glikojen, ya─č ve bazen de mannitol depo eder, ni┼časta bulunmaz.

Mantarlar hem e┼čeysiz hem de e┼čeyli olarak ├╝rerler. E┼čeysiz ├╝reme ├že┼čitli sporlarla meydana gelir. Suda ya┼čayanlarda kam├ž─▒l─▒ ve ├ž─▒plak zoosporlar vas─▒tas─▒yla, karada ya┼čayanlarda ise sporangium (kapal─▒ keseler) ad─▒ verilen spor keseleri i├žinde olu┼čan endospor veya hiflerin ucunda olu┼čan ekzosporlar ile ├╝reme sa─član─▒r. E┼čeyli ├╝reme ise izogami (birle┼čen gametlerin morfolojik yap─▒lar─▒ ayn─▒, fizyolojik ├Âzellikleri farkl─▒), anizogami (gametler kam├ž─▒l─▒ biri b├╝y├╝k, di─čeri k├╝├ž├╝k), oogami (gametlerden biri b├╝y├╝k ve kam├ž─▒s─▒z, di─čeri k├╝├ž├╝k ve kam├ž─▒l─▒), gametangiogami ve somatogami ile ger├žekle┼čir.

Mantar

Mantar Zehirlenmesi Nedir?

Baz─▒ ┼čapkal─▒ mantarlar─▒n i├žerdi─či zehirli─či bile┼čiklerin neden oldu─ču hastal─▒k belirtileri ÔÇťmantar zehirlenmesiÔÇŁ ya da ÔÇťmisetismusÔÇŁ olarak tan─▒mlan─▒r. Zehirli oldu─ču belirlenen mantarlar zehir etkisi g├Âsteren baz─▒ bile┼čikleri ihtiva ederler. Bunlar; Amanitin, Alloviroidin, Crustilinol, Dermocybin, Gyromitrin, ─░botenik asit, ─░lludin, ─░nvolitin, Koprin, Muscarin, Muscimol, Muscozone, Naemotolin, Orellanin, Phalloidin, Phallisin, Pistillarin, Virodin, Xerocomik asit vb. Belirtilerin ┼čiddeti yenen mantar miktar─▒na g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterir. Mantar─▒ yedikten sonra ilk belirtilerin g├Âr├╝lmesine kadar ge├žen s├╝reye latent d├Ânem denir. Lamelli (gilli) ┼čapkal─▒ mantarlardan ┼čimdiye kadar yakla┼č─▒k olarak 4000 t├╝r tespit edilmi┼č ve ancak bunlardan 30 veya 40ÔÇ▓─▒n─▒n zehirli oldu─ču anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Zehirli olanlar─▒n zehirli olduklar─▒na dair y├╝zeylerinde herhangi bir i┼čaret yoktur.

Mantar Zehirlenmelerinde Nas─▒l Davran─▒l─▒r?

Hasta ilk imk├ónda hemen doktora g├Âsterilmelidir. Doktor gelmeden ├Ânce, k├╝├ž├╝k dile dokunmakla veya i├žinde tuz eritilmi┼č ─▒l─▒k su, tuzlu ya─čs─▒z ayran veya ba┼čka bir kusturucu i├žirmekle hasta kusturulmaya ├žal─▒┼č─▒lmal─▒d─▒r. Mide ve kar─▒n a─čr─▒lar─▒ s─▒cak bir ┼čeyle bast─▒rmak suretiyle teskin edilebilir. E─čer hasta ate┼čli ise, aln─▒na ve beline bir buz kompresi konulmal─▒d─▒r. Kalp faaliyeti (e─čer ihtiya├ž varsa), kuvvetli koyu kahve ile veya tuzlar koklatarak tahrik edilmelidir. E─čer hasta bayg─▒n ise, ┼čuursuz ise, y├╝z├╝ne so─čuk su serpmeli veya amonyak buhar─▒ teneff├╝s ettirilmelidir. Ay─▒ltmak i├žin asla hi├žbir alkoll├╝ i├žki kullan─▒lmamal─▒d─▒r. Nihayet, laboratuar muayenesi i├žin mide kusmuklar─▒ muhafaza etmek esast─▒r, ├ž├╝nk├╝ bunlara dayanarak daha sonraki t─▒bbi m├╝dahale tayin edilecektir.

Halk aras─▒nda zehirli ve yenen mantarlar─▒n birbirinden ayr─▒lmas─▒n─▒ sa─člad─▒─č─▒ ileri s├╝r├╝len a┼ča─č─▒daki inan─▒┼člar─▒n hi├žbir bilimsel de─čeri yoktur.

  • Mantar kopar─▒l─▒nca zehirli ise i├ž k─▒sm─▒n─▒n rengi hemen mavile┼čir.
  • Mantar g├╝m├╝┼č bir ka┼č─▒k veya para ile kaynat─▒ld─▒─č─▒nda, mantar zehirli ise g├╝m├╝┼č karar─▒r.
  • Zehirli mantarlar─▒ salyangozlar yemezler.
  • Ho┼č kokulu ve lezzetli olan ve ┼čapkas─▒ndan bir par├ža kopar─▒ld─▒─č─▒nda i├ž k─▒sm─▒n─▒n rengi de─či┼čmeyen mantarlar tehlikesizdir.
  • ├çay─▒rlarda yeti┼čen mantar t├╝rleri zehirsizdir.
  • A─ča├žlar ├╝zerinde yeti┼čen mantarlar zehirsizdir.
  • Tuzlu veya sirkeli suda kaynatmak mantar─▒n zehirlili─čini ortadan kald─▒r─▒r. Zehirli veya yenen mantarlar ayr─▒ ayr─▒ topraklarda yeti┼čir.
  • Kurutulmu┼č mantar zehirli de─čildir.
  • Pi┼čirmek mantar─▒n zehirlili─čini ortadan kald─▒r─▒r.
  • Mantar─▒ yo─čurt ile birlikte yemek zehirlemeyi ├Ânler.
  • Canl─▒ odunda geli┼čen mantarlar zehirsiz, ├Âl├╝ odundakiler zehirlidir.
  • ─░lkbaharda ├ž─▒kan mantarlar yenilebilir.
  • Yan─▒nda pasl─▒ demir par├žalar─▒ bulunan mantarlar zehirlidir.
  • K─▒r─▒ld─▒─č─▒ veya ezildi─či zaman s├╝t gibi s─▒v─▒ ak─▒tan mantarlar zehirlidir.
  • Y├╝zeyi yap─▒┼čkan olan mantar t├╝rleri zehirlidir.

Mantarlar as─▒l olarak ├╝├ž gruba ayr─▒l─▒r.

  1. Yenen mantarlar do─čada kendili─činden yeti┼čen mantarlard─▒r. 2000-3000 civar─▒nda t├╝r├╝ vard─▒r. ─░nsanlar, yene mantarlar─▒n biyolojik ├Âzellikleri ile yeti┼čme yerlerinin ├Âzelliklerini tespit ederek tabiat ┼čartlar─▒n─▒ temin etmek suretiyle mantarlar─▒ yeti┼čtirmeleriyle k├╝lt├╝r mantarc─▒l─▒─č─▒ ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.
  2. Zehirli mantarlar do─čada kendili─činden yeti┼čen mantarlar olup, bilmeyerek yenildi─činde insan─▒, zehirleme yolu ile hastaland─▒ran, daha ileri safhalarda insan─▒ ├Âld├╝rebilen mantarlardand─▒r. Bunlar say─▒ olarak 70 kadar t├╝re sahip olup, bunlar─▒n i├žinde 10 t├╝r├╝ gerekli tedavi olmazsa ├Âld├╝r├╝r. Di─čer t├╝rleri zehirler fakat ├Âl├╝m meydana getirmez.
  3. Yenmez mantarlar do─čada ├žok s─▒k rastlanan bu mantarlar─▒n 1500-2000 kadar t├╝r├╝ vard─▒r. Bu mantarlar g├Âr├╝n├╝┼č├╝, sertli─či, rengi, kokusu ve iyi bir g─▒da de─čeri olmad─▒─č─▒ i├žin yenmez olarak tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r. Bu mantarlar yemeklik olarak kullan─▒ld─▒─č─▒nda haz─▒ms─▒zl─▒k gibi rahats─▒zl─▒klar verir, fakat insan─▒ zehirlemezler.

Mantar

Tedavide Mantarlar

Mantarlar─▒n, ya┼čam alanlar─▒n─▒n sa─čl─▒k g├Âstergesi oldu─čunu belirtmi┼čtik. ┼×imdi ise bozulan ekosistemin yeniden eski s─▒hhatine kavu┼čturulmas─▒nda, mantarlar─▒n ne gibi bir katk─▒lar─▒n─▒n s├Âz konusu oldu─čuna bakal─▒m:

WashingtonÔÇÖdaki Battelle laboratuarlar─▒; bilimi, ├ževre sa─čl─▒─č─▒n─▒ geli┼čtirmek i├žin, k├ór amac─▒ g├Âzetmeden kullanan bir kurulu┼čtur. ABD ve di─čer ├╝lkeler, zehirli at─▒klardan kurtulmak i├žin ├že┼čitli ├ž├Âz├╝m yollar─▒ ara┼čt─▒ran bu kurulu┼čtan yararlanmaktad─▒rlar.

Dr. Jack Word taraf─▒ndan bir ka├ž y─▒ld─▒r s├╝rd├╝rmekte oldu─ču deneyler sonunda olduk├ža ilgin├ž ┼čeyler ke┼čfetti. ─░lk yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmalar, istiridye mantarlar─▒n─▒n a─č─▒r petrol├╝ par├žalayabildiklerini ve zehirli ve inat├ž─▒ polycyclic aromatic hydrocarbons (PHA)ÔÇÖ─▒n %97ÔÇÖsinden fazlas─▒n─▒ ve alkanilerin %80ÔÇ▓inden fazlas─▒n─▒ ayr─▒┼čt─▒rabildiklerini g├Âstermi┼čtir.

Burada yap─▒lan bir deneyde, i├žine dizel ya─č─▒, motor ya─č─▒, benzin ve di─čer petrol ├╝r├╝nleri ile kar─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼č bir toprak y─▒─č─▒n─▒na canl─▒ istiridye mantarlar─▒na ait sporlar kat─▒ld─▒. D├Ârt hafta sonra toprak tabakas─▒ ├╝zerindeki ├Ârt├╝ kald─▒r─▒ld─▒. Y─▒─č─▒ndan mantarlar f─▒┼čk─▒rmaktayd─▒. Her biri 30 cm. ├žap─▒nda olan istiridye mantarlar─▒, toprak y├╝zeyi bir ba┼čtan bir ba┼ča kaplam─▒┼čt─▒. Mantarlar test edildi─činde b├╝nyelerinde her hangi bir petrol ├╝r├╝n├╝ ta┼č─▒mad─▒klar─▒ anla┼č─▒ld─▒. Sekiz hafta sonra mantarlar ├ž├╝r├╝d├╝. Bu sefer ├žok daha ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ bir durum ortaya ├ž─▒kt─▒. ├ç├╝r├╝yen mantarlar, sinekleri etraflar─▒na toplamaya ba┼člad─▒lar. ├ç├╝nk├╝ mantar sinekleri, ├ž├╝r├╝m├╝┼č mantarlar─▒ bulur ve sporlar─▒ midelerine doldurarak ba┼čka yerlerlere ta┼č─▒yarak yay─▒lmalar─▒n─▒ sa─člarlar. Sineklerin ard─▒ndan b├Âlgeye bir s├╝r├╝ b├Âcek ak─▒n etti. Ve en sonunda da ku┼člar geldi. Tabii ku┼člar, toprak ├╝zerine bir y─▒─č─▒n bitki tohum b─▒rakt─▒lar. K─▒sa bir zaman sonra bu petrol at─▒klar─▒yla kirli toprak alan, bilim adamlar─▒n─▒n ┼ča┼čk─▒n bak─▒┼člar─▒ aras─▒nda her yerinden hayat f─▒┼čk─▒ran k├╝├ž├╝k bir vahaya d├Ân├╝┼čt├╝.

12 hafta kadar sonra b├╝t├╝n petrol at─▒klar─▒ mantarla┼čma ile temizlendi ve toprak i├žindeki kompleks topluluk geli┼čerek daha da verimli bir b├Âlgeye d├Ân├╝┼čt├╝. Son olarak toprak yeniden test edildi ve tamamen zehirden ar─▒nm─▒┼č oldu─ču g├Âr├╝ld├╝.

Bir ba┼čka ara┼čt─▒rma sonucuna g├Âre ise baz─▒ mantar t├╝rlerinin, bile┼čenlerinin ba┼čka bir ┼čekilde tahrip edilmesi ├žok zor olan biyolojik ve kimyasal silahlardaki maddelerin imha edilmesinde kullan─▒labilece─či sonucuna var─▒ld─▒. Mesel├ó 1. K├Ârfez Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda kullan─▒lan sinir gaz─▒ t├╝r├╝ olan sarin ve soman bu yolla imha edilebiliyordu.

Her ne kadar mantarlar─▒n sadece birka├ž t├╝r├╝n├╝ incelemi┼č olsak ta, gezegenimizin en eski sakinleri olarak yarad─▒l─▒┼člar─▒ndaki adaptasyon kabiliyeti sebebiyle milyonlarca senedir nesillerini devam ettirmi┼čtir. Bu adaptasyon mekanizmas─▒, h─▒zl─▒ de─či┼čen ├ževrede ekolojik denge ve dayanma kuvveti i├žin temel te┼čkil eder.

Biz insanlara d├╝┼čen, mantarlar─▒, yarat─▒lm─▒┼č hi├ž bir canl─▒ varl─▒─ča yapmamam─▒z gerekti─či gibi, k├╝├ž├╝msememek, gereksiz g├Ârmemek ve ilkel ya da az geli┼čmi┼č gibi isimlendirmelerle etiketleyerek, canl─▒lar ├óleminin bir basama─č─▒na t─▒k─▒┼čt─▒rmak yerine, onlardaki harik├╗lade yarat─▒l─▒┼č mucizelerini ara┼čt─▒rmakt─▒r. B├Âylece, yery├╝z├╝nde bizler i├žin yarat─▒lm─▒┼č hizmetk├órlar─▒ tan─▒y─▒p, onlardan faydalanman─▒n yollar─▒n─▒ bulabiliriz. Kim bilir daha vazifesinden haberdar olmad─▒─č─▒m─▒z nice varl─▒k, mantarlar gibi, yery├╝z├╝n├╝n ormanlar─▒n─▒ korurken, bu gezegendeki gelece─čimizi de muhafaza etmek i├žin ├žal─▒┼čt─▒r─▒lmaktad─▒rlar.

Çin Tırtıl Mantarı

Tiens Kordiseps (Cordyceps Sinensis) olarak bilinen ├çin t─▒rt─▒l mantar─▒d─▒r. Sadece ├çinÔÇÖin Tibet, Si├žuan, Yunnan, Tsinhay gibi platolar─▒nda bulunan otluk ve batakl─▒klarda ya┼čayan bir t├╝r yerel canl─▒d─▒r.

T─▒rt─▒l mantar─▒n─▒n b├╝y├╝mesi ger├žekten ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒d─▒r. Bu mantar k─▒┼č─▒n bir b├Âcek (larva formunda) k─▒┼č uykusuna yatt─▒─č─▒ zaman onun dola┼č─▒m sistemine girer. Mantar─▒n iplik├žikleri larvada besin al─▒m─▒ sonras─▒ o kadar h─▒zl─▒ bir ┼čekilde b├╝y├╝mektedir ki en sonunda her ┼čeyi kaplayan bir kabuk olu┼čturur. Daha sonra t─▒rt─▒l bu y├╝zden ├Âlmekte ve kabu─ču bir kozaya d├Ân├╝┼čmektedir. Sonraki sene yaz mevsimi geldi─činde kurt├žu─čun ├╝st k─▒sm─▒ yerden d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kar ve bir ota d├Ân├╝┼č├╝r. Bu bitki k─▒sm─▒ndan Cordyceps elde edilmektedir.

├çin t─▒rt─▒l mantar─▒, deniz seviyesinden 3500 m y├╝kseklikte ya┼čad─▒─č─▒ i├žin ├žok dayan─▒kl─▒ bir yap─▒ya sahiptir. Hayatta kalmak i├žin yaln─▒zca o platolarda bulunan Polygonum aviculare L, Astragalus ve Ophiopogon a─ča├žlar─▒n─▒n k├Âkleriyle beslenmektedir. Toprak alt─▒nda ge├žen 2 senelik geli┼čim s├╝reci s─▒ras─▒nda uzun bir s├╝re a├žl─▒k, so─čuk ve oksijen eksikli─či ya┼čamaktad─▒r. Mantar─▒n g├Âvdesi, besin maddeleri a├ž─▒s─▒ndan ve biyolojik bile┼čim a├ž─▒s─▒ndan o platolarda yeti┼čen bitkiler kadar zengindir.

Geleneksel ├çin T─▒bb─▒nda ginseng ve t├╝yl├╝ geyik boynuzu ile birlikte en ├Ânemli 3 g├╝├žl├╝ ila├ž aras─▒nda yer almaktad─▒r. Bu mantar ├çinÔÇÖde sa─čl─▒─č─▒ korumak amac─▒yla 1200 seneden bu yana kullan─▒lmaktad─▒r. ├çok eski zamanlarda ├çinliler bu mantar─▒ ÔÇťtanr─▒n─▒n l├╝tf├╝ÔÇŁ, bir t─▒ls─▒m olarak kabul etmi┼člerdir. Bu g├╝ne kadar ge├žen s├╝re i├žinde ├çin t─▒rt─▒l mantar─▒ bir├žok hastal─▒k i├žin yeri doldurulmaz bir ├žare oldu─čunu ispatlam─▒┼čt─▒r. Tianshi ┼×irketi, y├╝r├╝tt├╝─č├╝ bilimsel ara┼čt─▒rmalarda, en son teknolojiyi birle┼čtirerek, b├╝nyesi zay─▒f insanlar i├žin ├Âzel olarak ├╝retti─či biyoaktif do─čal besin takviyesi ÔÇťKordisepsÔÇŁ kaps├╝lleri sizlere gururla sunar.

Profilaksi i├žin kordiseps kullan─▒m alanlar─▒: Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin d├╝zenlenmesi i├žin kullan─▒lan ├žok y├╝ksek etkili bir ├žaredir. D├╝zenleme e─čilimi 2 yoldan olu┼čmaktad─▒r: Hem ba─č─▒┼č─▒kl─▒─č─▒ g├╝├žlendirebilir, hem de baz─▒ insanlarda bulunan fazla ba─č─▒┼č─▒kl─▒k g├╝c├╝n├╝ azalt─▒r. Do─čal bir antibiyotiktir. Kordiseps bir├žok patojenik bakteriye kar┼č─▒ antibakteriyel etki yaratabilir. Pn├Âmokok, streptokok ve stafilakok aureus bunlara dahildir.

Antifilojistik etkisi: Kordisepsin bu niteli─či hidrokortizondan 3 kat daha y├╝ksektir. ├ľl├ž├╝l├╝ bir ┼čekilde kan damarlar─▒n─▒ geni┼čleterek kalp ve akci─čerdeki kan dola┼č─▒m─▒n─▒ yo─čunla┼čt─▒r─▒r. Kordiseps, koroner damardaki kan dola┼č─▒m─▒n─▒ d├╝zenlendi─či i├žin, damarda t─▒kan─▒kl─▒k yaratan p─▒ht─▒n─▒n olu┼čmas─▒n─▒ engelleyebilir.

Kordiseps, yorgunlu─ča kar┼č─▒ direnci artt─▒rabilir, oksijen a├žl─▒─č─▒na kar┼č─▒ dayan─▒kl─▒l─▒k sa─člar ve kandaki lipid seviyesini azaltabilir. Sinir sistemini rahatlat─▒r. Ayr─▒ca h├╝crelerin antioksidan yetene─čini artt─▒rabilirle gibi farmakolojik ├Âzellikler ta┼č─▒maktad─▒r.

Yukar─▒da bahsetti─čimiz b├╝t├╝n farmakolojik etkileri, kordisepsin bir├žok hastal─▒─č─▒n tedavisinde kullan─▒m─▒ i├žin bilimsel bir temel olu┼čturmaktad─▒r. ├çe┼čitli laboratuvar ara┼čt─▒rmalar─▒ndan ve hastane g├Âzetimlerinden sonra kordisepsin ├╝├ž ├Ânemli ├Âzelli─či vurgulanmaktad─▒r.

  • ├çok geni┼č ama├žl─▒ kullan─▒m kapasitesi
  • Hastal─▒k tedavisini destekleyerek
  • ├çok daha etkili sonu├žlar al─▒nmas─▒
  • Toksin i├žermemesi ve hi├žbir yan etkisinin bulunmamas─▒d─▒r.

Kordisepsin G├Âsterdi─či ─░yile┼čtirici Etkiler

Solunum yollar─▒ rahats─▒zl─▒klar─▒: ├Âks├╝r├╝k, nefes darl─▒─č─▒, nefes yetmezli─či, terleme, akci─čer zay─▒fl─▒─č─▒ndan kaynaklanan halsizlik, bitkinlik vb. Bu ├╝r├╝n├╝ kullanarak rahats─▒zl─▒klar─▒n giderilmesine ve zat├╝rree, ast─▒m, amfizem gibi hastal─▒klar─▒n tedavisinde h─▒zl─▒ bir iyile┼čtirici etkiye sahip oldu─čunu g├Âreceksiniz ve ├žok iyi bir sonuca ula┼č─▒rs─▒n─▒z.

B├Âbrek hastal─▒klar─▒: Modern t─▒p taraf─▒ndan kordisepsin b├Âbreklerdeki metabolizmay─▒ iyile┼čtirdi─či kan─▒tlanm─▒┼čt─▒r. Kordisepsin iyile┼čtirici etkileri, b├Âbrek h├╝crelerinin t├╝m fonksiyonlar─▒n─▒n daha h─▒zl─▒ ger├žekle┼čtirilmesi idrardaki toksinlerin ekskresyonu ger├žekle┼čmektedir. ─░la├ž tedavilerinin b├Âbrek dokular─▒na ve kanallar─▒na verdi─či patolojik hasarlar, kordiseps taraf─▒ndan onar─▒lmaktad─▒r. B├Âbreklerin yeniden enfeksiyon kapmas─▒n─▒ ve hiperfosforemiyi ├Ânler. B├Âbrek ve akci─čer hastal─▒klar─▒nda g├Âr├╝len bel ve ayak a─čr─▒lar─▒, emisyon ve s─▒k idrara ├ž─▒kma sorunlar─▒n─▒n giderilmesi a├ž─▒s─▒ndan kordiseps ├žok iyi sonu├žlar verebilmektedir.

Kalp damarlar─▒ hastal─▒klar─▒: Kordiseps, koroner damarlardaki kan dola┼č─▒m─▒n─▒ s├╝rekli belli bir hacim ve h─▒zda tutma ve kandaki kalsiyum ve fosfor dengesini sa─člama konusunda ├žok etkilidir. Koroner hastal─▒klar─▒n s├╝rekli tedavisinde ├žok de─čerli bir ila├ž olan kordiseps, koroner damarlardaki kolajen t├╝remesi, trombositlerin olu┼čum ve geli┼čimini durdurma konusunda da ├žok iyi bir etki g├Âstermektedir. ─░nhibisyon kat say─▒s─▒ %13.3 ila %48.5ÔÇ▓e ula┼čmaktad─▒r.

Hepatit ve karaci─čer sirozu: Kordiseps karaci─čerin t├╝m fonksiyonlar─▒n─▒ do─črudan iyile┼čtirme g├╝c├╝ne sahiptir. ┼×u anda ├çinÔÇÖde karaci─čer sirozu tedavisinde kullan─▒lan en iyi ├žaredir. ─░thal edilen enterferans ila├žlar sar─▒ ─▒rktaki insanlar i├žin ├žok b├╝y├╝k etkiye sahip de─čildir ve ayr─▒ca kordiseps i├žeren ├╝r├╝nlerle kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda, fiyat─▒n─▒n ├žok daha y├╝ksek oldu─ču g├Âr├╝lmektedir.

Kan hastal─▒klar─▒: Kandaki trombositlerin normal say─▒da bulunmas─▒na ra─čmen v├╝cutta ├že┼čitli kanamalar─▒n meydana gelmesi (protopati atrombositopenik purpura) destek tedavisinde ├žok a├ž─▒k yarar─▒ g├Âr├╝lmektedir. L├Âsemi hastal─▒─č─▒n─▒n tedavisinde kordiseps ile yap─▒lan destek tedavisi, belli bir etki g├Âstererek l├Âseminin, kan kanserine d├Ân├╝┼čmesini ├Ânlemektedir.

Kanser hastal─▒klar─▒: Kordisepsin geni┼č kapsaml─▒ farmakolojik ├Âzellikleri insan v├╝cudunda karaci─čer, b├Âbrek, kan damarlar─▒ ve solunum organlar─▒ gibi en ├Ânemli organlar ├╝zerinde yenileme etkisi g├Âsterdi─či i├žin, tedavide bu ├╝r├╝n kanserin son a┼čamas─▒nda dahi iyile┼čtirici etkiler g├Âstermektedir. Yukar─▒da belirtmi┼č oldu─čumuz ├╝zere kordiseps, ├Ânemli organlardaki k├Ât├╝ huylu t├╝m├Ârlerin h├╝cre merkezlerine do─črudan m├╝dahale ederek hasta organ─▒n iyile┼čmesine yard─▒mc─▒ olmaktad─▒r. Bu etkinin yan─▒ s─▒ra kordiseps l├Âkosit faaliyetlerini artt─▒rarak kimya terapisinin daha etkili olmas─▒n─▒ sa─člar. ─░yi huylu beyin t├╝m├Âr├╝ olan hastalar─▒n s├╝rekli tedavisinde kordiseps kusursuz bir ├žaredir.

Antitoksin faaliyetleri: Kordiseps toksin i├žermeyen, tamamen do─čal bir madde olmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra, metabolizmay─▒ iyile┼čtirerek karaci─čer, b├Âbrek, akci─čer gibi organlar─▒n h├╝cre yenilenmesine ve t├╝m v├╝cudun toksinler ve ila├ž kal─▒nt─▒lar─▒ndan ar─▒nd─▒r─▒lmas─▒na yard─▒mc─▒ olmaktad─▒r.

G├╝nl├╝k Hayatta Kordisepsin Genel Sa─čl─▒k Kazand─▒r─▒c─▒ Etkileri

Kordiseps ÔÇťg├╝├žlendirme ve yeniden olu┼čturmaÔÇŁ etkisine sahip m├╝kemmel bir ├╝r├╝nd├╝r. Hastal─▒klar─▒ iyile┼čtirmek ve insan─▒ hastal─▒klardan korumak i├žin kusursuz bir ├╝r├╝nd├╝r. ÔÇťTianshi Kordiseps Kaps├╝lleriÔÇŁ do─čuda bulunan kordisepsin do─čal miselininden ├╝retilmektedir. Modern teknoloji kullan─▒larak elde edilen kordiseps ├Âzlerinin mayalanma s├╝resi tamamland─▒ktan sonra elde edilen k─▒vam toz haline getirilerek yumu┼čak kaps├╝llere doldurulur. Kordiseps, insan─▒n ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini g├╝├žlendirip, v├╝cudun dayan─▒kl─▒l─▒k g├╝c├╝n├╝ artt─▒rarak, kanser h├╝crelerini ve ├Âzellikle t├╝m├Âr t├╝rlerini yenmektedir. Bu ├╝r├╝n, hormonlar ve benzer uyar─▒c─▒ maddeler i├žermemektedir. B├╝nyesi zay─▒f olan, ba─č─▒┼č─▒kl─▒─č─▒ alt seviyede olan, ├žabuk yorulan, obezite ve kanser hastal─▒klar─▒ olan insanlar i├žin m├╝kemmel bir ├╝r├╝nd├╝r.

─░nsan V├╝cudundaki B├╝y├╝l├╝ D├╝nyaya Yolculuk

Alyuvar, Eritrosit, kanda en ├žok say─▒da bulunan h├╝cre t├╝r├╝d├╝r ve omurgal─▒ hayvanlarda akci─čer veya solunga├žlardan v├╝cut dokular─▒na oksijen ta┼č─▒mas─▒n─▒n ba┼čl─▒ca arac─▒d─▒r. Alyuvar veya k─▒rm─▒z─▒ kan h├╝creleri olarak da bilinen eritrosit s├Âzc├╝─č├╝ Yunanca erythros (k─▒rm─▒z─▒) ve kytos (oyuk) s├Âzc├╝klerinden t├╝remi┼čtir. Alyuvarlar─▒ olan ├žo─ču canl─▒da oksijen ta┼č─▒makta kullan─▒lan molek├╝l hemoglobin iken yumu┼čak├žalar gibi baz─▒ canl─▒larda bak─▒r i├žeren hemosiyanin bulunur. Alyuvarlar ilk kez 1658 y─▒l─▒nda Jan SwammerdamÔÇÖca tan─▒mlanm─▒┼čt─▒. Bu i┼či i├žin baya─č─▒ bir erken d├Ânem mikroskobu kullanm─▒┼čt─▒r. Modern bilimadamlar─▒ kan h├╝crelerini art─▒k labaratuvarda yapabiliyorlar. ABDÔÇÖde WorcesterÔÇÖda k─▒rm─▒z─▒ kan h├╝cresini geli┼čtiren ┼čirketin (Advanced Cell Technology) ba┼č uzman─▒ Robert Lanza, ÔÇťkan stoklar─▒nda k─▒tl─▒k ya┼čar m─▒y─▒z diye endi┼čelenilmesine gerek kalmad─▒ÔÇŁ diyor. Labaratuvarda s─▒f─▒r gurubu kan h├╝creleri ├╝retiliyor.

H├╝cre

Eritrosit – k─▒rm─▒z─▒ kan h├╝creleri

H├╝cre

Bir insan sa├ž─▒

H├╝cre

Beyin: 100 milyar ├╝zerinde n├Âron

H├╝cre

Kulakta bulunan k─▒l

H├╝cre

G├Âzdeki kan damarlar─▒

─░nsan Alyuvarlar─▒

Ortalama bir insan alyuvar─▒n─▒n ├žap─▒ 6-8 ┬ÁmÔÇÖdir. Normal alyuvar hacmi 80-100fl dir. Tek bir insan alyuvar─▒ yakla┼č─▒k 270 milyon hemoglobin molek├╝l├╝, ve her bir hemoglobin molek├╝l├╝ d├Ârt hem grubu i├žerir. Oksijeni ba─člayan hem grubudur, her hem grubu bir oksijen molek├╝l├╝ ba─člar, yani her hemoglobin molek├╝l├╝ d├Ârt adet oksijen molek├╝l├╝ ba─člayabilir. D├Ârt tane oksijen molek├╝l├╝ ba─člayan hemoglobin b├╝t├╝n├╝yle doymu┼čtur ve oksihemoglobin olarak adland─▒r─▒l─▒r. Oksihemoglobin parlak k─▒rm─▒z─▒ renktedir. Oksihemoglobin ba─člad─▒─č─▒ 4 oksijen molek├╝l├╝nden bir veya daha fazlas─▒n─▒ yitirirse, deoksihemoglobin olarak adland─▒r─▒l─▒r. Deoksihemoglobin koyu k─▒rm─▒z─▒ renktedir. Toplardamalardaki kanda (ven├Âz kan) daha ├žok deoksihemoglobin bulunur; bu nedenle toplardamalardaki kan, atardamarlardaki kandan (arteryel kan) daha koyu renktedir. Alyuvarlar─▒n h├╝cre zar─▒ her bireyde de─či┼čen ├Âzel proteinler i├žerir. Bu proteinlerden dolay─▒ insan kanlar─▒, ABO diye adland─▒r─▒lan kan gruplar─▒na ayr─▒l─▒r.

H├╝cre

Dil

H├╝cre

Di┼č

H├╝cre

Kan p─▒ht─▒s─▒

H├╝cre

Akci─čer alveolleri

H├╝cre

Akci─čer kanser h├╝creleri

Memelilerde Alyuvarlar

Memeli alyuvarlar─▒ bikonkav disk (iki yan─▒ndan da bas─▒k yuvarlak) ┼čeklindedir. Alyuvarlar─▒n yap─▒m yeri yass─▒ kemiklerin ili─čidir. Kemik ili─činde ├╝retilme a┼čamas─▒nda olan olgunla┼čmam─▒┼č alyuvarlar─▒n ├žekirde─či vard─▒r (b├Âl├╝nme yetenekleri vard─▒r) ve hemoglobin i├žermezler. Fakat geli┼čme s├╝resinde alyuvar ├žekirde─čini d─▒┼čar─▒ atar ve hemoglobin i├žerir duruma gelir. Geli┼čme sona erdi─činde alyuvar ├žekirde─čin yan─▒ s─▒ra t├╝m organellerini yitirmi┼čtir. ├çekirdekleri olmad─▒─č─▒ i├žin DNA da i├žermeyen alyuvarlar b├Âl├╝nemezler (Omurgal─▒ hayvanlar─▒n nerdeyse t├╝m├╝n├╝n alyuvarlar─▒ ├žekirdeksizdir). Mitokondrileri de olmayan memeli alyuvarlar─▒, fermantasyon (mayalanma) yaparak, glikozun glikolize edilmesiyle (glikozu glikolitik fermentlerle par├žalama) enerji ├╝retirler. Bu tepkime sonucunda laktik asit olu┼čur. ─░ki yandan bas─▒k yass─▒ ┼čekilleri (bikonkav disk) ve hi├žbir organel i├žermemeleri oksijen ta┼č─▒nmas─▒ konusunda onlar─▒ uygun k─▒lar, ve ayn─▒ nedenlerden dolay─▒ uzun bir s├╝re ya┼čayabilirler. Ortalama ya┼čam s├╝releri 120 g├╝nd├╝r.

H├╝cre

Villi k├╝├ž├╝k ba─č─▒rsak

H├╝cre

Yumurta

H├╝cre

H├╝cre

D├Âllenmi┼č yumurta

H├╝cre

6 g├╝nl├╝k bir insan embriyosu

Omurgal─▒ Hayvanlarda Alyuvarlar

Alyuvarlar b├╝y├╝k oranda hemoglobin i├žerirler. Hemoglobin molek├╝llerine akci─čerler veya solunga├žlarda oksijen ba─član─▒r. B├Âylece i├žinde oksijen ba─čl─▒ hemoglobin ta┼č─▒yan alyuvar v├╝cuttaki dokulara oksijeni ula┼čt─▒rabilir. Hemoglobin ayr─▒ca karbon dioksitin de az bir b├Âl├╝m├╝n├╝ ta┼č─▒r. (─░nsanlarda oksijenin %2ÔÇÖsi ve karbondioksitin ├žo─ču kan plazmas─▒nda ├ž├Âz├╝nm├╝┼č olarak ta┼č─▒n─▒r) Benzer bir protein olan miyoglobin ise kaslarda oksijen depolamaya yarar. Alyuvarlar─▒n rengi hemoglobindeki hem grubundan gelir. Tek bir alyuvar saman rengindedir, fakat bir aradayken e─čer hemoglobine oksijen ba─čl─▒ysa parlak k─▒rm─▒z─▒ renkte, e─čer hemoglobine oksijen ba─čl─▒ de─čilse mavimsi-mor renkte g├Âz├╝k├╝rler.

[Kaynak: Wikipedia]

B├╝y├╝k Taarruz ve Ba┼čkomutan Meydan Muharebesi

Sakarya Sava┼č─▒ÔÇÖndan sonra, kamuoyunda ve TBMMÔÇÖnde taarruz i├žin sab─▒rs─▒zl─▒k ba┼č g├Âstermi┼čti. Gazi Mustafa Kemal Pa┼ča, 4 Mart 1922ÔÇ▓de B├╝y├╝k Millet MeclisiÔÇÖnin gizli bir toplant─▒s─▒nda endi┼če ve huzursuzluk duyanlara a├ž─▒klamalar yapm─▒┼čt─▒.

Taaruz

ÔÇťOrdumuzun karar─▒, taarruzdur. Fakat bu taarruzu tehir ediyoruz. Sebebi, haz─▒rl─▒─č─▒m─▒z─▒ tamamen bitirmeye biraz daha zaman laz─▒md─▒r. Yar─▒m haz─▒rl─▒kla, yar─▒m tedbirlerle yap─▒lacak taarruz, hi├ž taarruz etmemekten ├žok daha k├Ât├╝d├╝rÔÇŁ diyerek bir taraftan zihinlerdeki ┼č├╝pheyi bertaraf etmeye ├žal─▒┼č─▒rken, di─čer taraftan da orduyu son zaferi sa─člayacak bir taarruz i├žin haz─▒rl─▒yordu. Haziran 1922 ortalar─▒nda, Ba┼čkomutan Gazi Mustafa Kemal Pa┼ča, taarruza ge├žmek karar─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒. As─▒l ama├ž, yok edici bir meydan sava┼č─▒ yapmak, d├╝┼čman─▒ ├žabuk ve kesin bir sonu├ž alacak ┼čekilde vurmakt─▒. Mustafa Kemal Pa┼ča, ordu birlikleri aras─▒nda bir futbol ma├ž─▒ organize edilmesi bahanesiyle ordu komutanlar─▒n─▒ Ak┼čehirÔÇÖe davet etti. B├Âylece Yunanl─▒lar─▒n ve ─░┼čgal Devletlerinin dikkatleri ├žekilmeyecekti. 28 Temmuz gecesini, komutanlarla genel taarruz hakk─▒nda konu┼čarak ge├žirdi ve gereken direktifleri verdi. Mustafa Kemal Pa┼ča, daha sonra 20 A─čustos 1922ÔÇ▓de AnkaraÔÇÖdan Ak┼čehirÔÇÖe giderek, 26 A─čustos 1922 Cumartesi sabah─▒ d├╝┼čmana taarruz emrini verdi. ├çok gizli bir ┼čekilde y├╝r├╝t├╝len bu olaylar─▒ kamuoyundan saklamak maksad─▒yla, 21 A─čustosÔÇÖta ├çankaya k├Â┼čk├╝nde bir ├žay daveti verilece─či gazete ve ajanslara bildirilmi┼čti.

Taaruz

26 A─čustos sabah─▒ Ba┼čkomutan Mustafa Kemal Pa┼ča, yan─▒nda Genelkurmay Ba┼čkan─▒ Fevzi Pa┼ča (├çakmak), Bat─▒ Cephesi Komutan─▒ ─░smet Pa┼ča (─░n├Ân├╝) ile birlikte muharebeyi idare etmek ├╝zere KocatepeÔÇÖdeki yerini ald─▒. B├╝y├╝k taarruz burada ba┼člad─▒. Top├žular─▒n sabah saat 4:30ÔÇ▓da taciz ate┼či ile ba┼člayan harekat, saat 5:00ÔÇ▓de ├Ânemli noktalara yo─čun top├žu ate┼či ile devam etti. Piyadelerimiz, Sabah 6:00ÔÇ▓da T─▒naztepeÔÇÖye h├╝cum mesafesine yakla┼čarak, tel ├Ârg├╝leri a┼č─▒p, Yunan askerini s├╝ng├╝ h├╝cumu ile temizledikten sonra, T─▒naztepeÔÇÖyi ele ge├žirdiler. Bundan sonra, saat 9:00ÔÇ▓da Belentepe, daha sonra Kalecik-Sivrisi d├╝┼čmandan temizlendi. Taarruzun birinci g├╝n├╝, s─▒klet merkezindeki 1. Ordu Birlikleri, B├╝y├╝k KaleciktepeÔÇÖden ├çi─čiltepeÔÇÖye kadar onbe┼č kilometrelik bir b├Âlgede d├╝┼čman─▒n birinci hat mevzilerini ele ge├žirdi. 5. S├╝vari Kolordusu d├╝┼čman gerilerindeki ula┼čt─▒rma kollar─▒na ba┼čar─▒l─▒ taarruzlarda bulundu. 2. Ordu da cephede tespit g├Ârevini aksatmadan s├╝rd├╝rd├╝.

Taaruz

26 A─čustos g├╝n├╝ T├╝rk Ordusunun B├╝y├╝k TaarruzÔÇÖu, Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ÔÇÖnca TBMMÔÇÖne bildirildi. Bu haber MeclisÔÇÖi co┼čturdu ve heyecanl─▒ g├Âsterilere vesile oldu.

27 A─čustos Pazar sabah─▒ g├╝n a─čar─▒rken, T├╝rk Ordusu b├╝t├╝n cephelerde yeniden taarruza ge├žti. Bu taarruzlar ├žo─čunlukla s├╝ng├╝ h├╝cumlar─▒yla ve insan├╝st├╝ ├žabalarla ger├žekle┼čtirildi. 27 A─čustos saat 18:00ÔÇ▓de, Afyon 8. T├╝men taraf─▒ndan kurtar─▒ld─▒. Afyon kurtulu┼čun ┼čanl─▒ ve ┼čerefli m├╝jdesi olmu┼čtu. Ba┼čkomutanl─▒k karargah─▒ ile Bat─▒ Cephesi Komutanl─▒─č─▒ karargah─▒ AfyonÔÇÖa ta┼č─▒nd─▒.

Taaruz

28 A─čustos Pazartesi ve 29 A─čustos Sal─▒ g├╝nleri, ba┼čar─▒l─▒ ge├žen taarruz harekat─▒ ile d├╝┼čman─▒n 5. T├╝meninin ├ževrilmesi ile sonu├žland─▒. 29 A─čustos gecesi durum de─čerlendirmesi yapan komutanlar, hemen harekete ge├žerek muharebenin s├╝ratle sonu├žland─▒r─▒lmas─▒n─▒ gerekli buldular. D├╝┼čman─▒n ├žekilme yollar─▒n─▒n kesilmesi ve d├╝┼čman─▒ ├žarp─▒┼čmaya zorlayarak, tamamen teslim olmalar─▒n─▒ sa─člama yolunda karar ald─▒lar. Karar s├╝ratli ve d├╝zenli bir ┼čekilde ger├žekle┼čtirildi. 30 A─čustos 1922 ├çar┼čamba g├╝n├╝ taarruz harekat─▒ T├╝rk Ordusunun kesin zaferi ile sonu├žland─▒. B├╝y├╝k TaarruzÔÇÖun son safhas─▒ askeri tarihimize Ba┼čkomutan Meydan Muharebesi olarak ge├žmi┼čtir.

30 A─čustos 1922 Ba┼čkomutan Meydan Muharebesi sonunda, d├╝┼čman ordusunun b├╝y├╝k k─▒sm─▒ d├Ârt taraftan sar─▒larak, Dumlup─▒narÔÇÖda Gazi Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇśn─▒n ate┼č hatlar─▒ aras─▒nda bizzat idare etti─či sava┼čta tamamen yok edilmi┼č veya esir edilmi┼čti. B├Âylece tasarlanan kesin sonu├ž be┼č g├╝n i├žinde elde edilmi┼č ve haz─▒rlanan plan tam ba┼čar─▒ ile uygulanm─▒┼čt─▒. 30 A─čustos 1922ÔÇ▓nin gurur verici zaferi ile Mustafa Kemal, ka├žabilen d├╝┼čman─▒n takip edilmesini ve ├╝├ž koldan EgeÔÇÖye do─čru ilerlemesini uygun buldu. ÔÇťOrdular ilk hedefiniz AkdenizÔÇÖdir. ─░leriÔÇŁ diyerek, tarihi emrini 1 Eyl├╝l 1922ÔÇ▓de verdi. Yunanl─▒lar, ─░zmirÔÇÖe do─čru ka├žmaktayd─▒. Ba┼čta Yunan Ordusu Ba┼čkomutan─▒ Trikopis olmak ├╝zere ├žok say─▒da esir ele ge├žirilmi┼čti.

Taaruz

Ordumuz bu muharebede, on be┼č g├╝nde 400 kilometre kat ederek, 9 Eyl├╝l 1922 sabah─▒ ─░zmirÔÇÖe girdi. Sabuncu BelÔÇÖden ge├žen 2. S├╝vari T├╝meni, Mersinli yolu ile ─░zmirÔÇÖe do─čru akarken, bunun solunda 1. T├╝men de Kadife KaleÔÇÖye do─čru y├╝r├╝yordu. Bu T├╝menin 2. Alay─▒ Tuzluo─člu Fabrikas─▒ÔÇÖndan ge├žerek KordonboyuÔÇÖna ula┼čt─▒. Y├╝zba┼č─▒ ┼×eref Bey H├╝k├╝met Kona─č─▒na, 5. S├╝vari T├╝menimizin ├Ânc├╝s├╝ Y├╝zba┼č─▒ Zeki Bey Kumandanl─▒k dairesine, 4. Alay Komutan─▒ Re┼čat Bey de Kadife KaleÔÇÖye bayra─č─▒m─▒z─▒ ├žektiler.

─░zmirÔÇÖde askerlerimiz co┼čku i├žinde kar┼č─▒land─▒lar ve ├ži├žek ya─čmuruna tutuldular. S├╝varilerimizin Kordon boyundan ge├ži┼či ├žok g├Ârkemli idi. Kurtulu┼č zaferinin Ba┼čkomutan─▒ Gazi Mustafa Kemal Pa┼ča, ─░zmirÔÇÖin kurtulu┼čunu BelkahveÔÇÖden seyretti. T├╝rk Ordusunun, 400 kilometrelik bir mesafeyi sava┼čarak kat edip ─░zmirÔÇÖe ula┼čmas─▒ i├žerde ve d─▒┼čar─▒da hayret ve takdir uyand─▒rd─▒.

B├╝y├╝k T├╝rk zaferi kar┼č─▒s─▒nda endi┼čeye d├╝┼čen ve o anda da ─░stanbul ve ├çanakkale Bo─čazlar─▒n─▒ i┼čgal alt─▒nda bulunduran ─░tilaf Devletleri, sava┼č─▒ durdurmay─▒ ve T├╝rklerin hakl─▒ isteklerini yerine getirmeyi kendi ├ž─▒karlar─▒na uygun buldular. Lord KinrossÔÇÖa g├Âre,ÔÇŁ ─░ngiltere, ciddi bir krizle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya bulundu─čunu anlamaya ba┼čl─▒yor. Halk, T├╝rklerle yeni bir sava┼čtan korkuyorduÔÇŁ. 11 Ekim 1922ÔÇ▓de imzalanan Mudanya Ate┼čkes Antla┼čmas─▒ÔÇÖyla, silahl─▒ ├žat─▒┼čma durduruldu─ču gibi, Edirne dahil TrakyaÔÇÖn─▒n da T├╝rkiyeÔÇÖye b─▒rak─▒laca─č─▒ ve bir ay i├žerisinde Yunanl─▒lar taraf─▒ndan bo┼čalt─▒laca─č─▒ kabul edildi. AnadoluÔÇÖda Yunan politikas─▒n─▒ y├╝r├╝ten ─░ngiltere Ba┼čbakan─▒ Lloyd George, bu geli┼čmeler ├╝zerine istifa etti.